Vier juridische lagen voor een magazijn
Een Nederlands magazijn met personeel valt onder vier juridische lagen die op elkaar voortbouwen en samen het complete wet- en regelgevings-kader vormen. Inzicht in deze gelaagdheid maakt het mogelijk om de eigen verplichtingen pragmatisch te organiseren in plaats van zich te verliezen in een onoverzichtelijke verzameling regels.
De eerste laag is het Nederlandse arbeidsrecht, met de Arbowet als raamwet, het Arbobesluit als uitvoeringswerking en de Arboregeling als technische detaillering. Deze laag regelt alle aspecten van arbeidsveiligheid, arbeidsmiddelen en arbeidsomstandigheden.
De tweede laag is het Nederlandse bouw- en omgevingsrecht, met sinds 1 januari 2024 de Omgevingswet als overkoepelend stelsel. Deze laag regelt het pand zelf: vergunningen, gebruik, brandveiligheid, milieu-eisen en de relatie met de fysieke leefomgeving.
De derde laag bestaat uit sectorspecifieke regelgeving en NEN-normen. Voorbeelden: PGS 15:2024 voor opslag van gevaarlijke stoffen, NEN-EN 15635 voor stellingkeuring, NEN 3140 voor elektrische arbeidsmiddelen, NEN-EN 1838 voor noodverlichting. Deze laag werkt de eerste twee lagen uit naar concrete technische eisen.
De vierde laag is het Europese niveau, met richtlijnen die via implementatie in Nederlandse wetgeving doorwerken (zoals de Kaderrichtlijn 89/391/EEG die de basis vormt voor de Arbowet) en verordeningen die rechtstreeks van toepassing zijn (zoals CLP-verordening EU 1272/2008 voor chemicalien-etikettering).
Arbowet en Arbobesluit: het arbeidsveiligheid-kader
De Arbowet is de raamwet voor arbeidsveiligheid in Nederland, in werking sinds 1 november 1999 en sindsdien meermalen geactualiseerd. Hij legt de algemene zorgplicht van de werkgever vast en benoemt de hoofdverplichtingen: artikel 5 over de risico-inventarisatie en -evaluatie, artikel 13 over de preventiemedewerker, artikel 15 over BHV.
De zorgplicht: hoeksteen van het stelsel
Arbowet artikel 3 lid 1 stelt: de werkgever voert een beleid gericht op zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden. Dit lijkt vaag, maar is in de jurisprudentie en de inspectie-praktijk uitgewerkt tot een concrete eis: de werkgever neemt alle redelijke maatregelen om gevaren te voorkomen, en moet dat aantoonbaar kunnen maken. Bij arbeidsongeval is dit het toetsings-kader: heeft de werkgever aantoonbaar alles gedaan wat redelijk was?
Arbobesluit: concrete eisen per onderwerp
Het Arbobesluit werkt de Arbowet uit naar concrete eisen per onderwerp. Voor een magazijn relevant: hoofdstuk 3 over inrichting van de werkplek (vluchtwegen, noodverlichting, EHBO), hoofdstuk 4 over gevaarlijke stoffen, hoofdstuk 5 over fysieke belasting, hoofdstuk 7 over arbeidsmiddelen (waaronder keuringsplicht via artikel 7.4a), hoofdstuk 8 over persoonlijke beschermingsmiddelen.
Arboregeling: technische detaillering
De Arboregeling is een Ministeriele Regeling met technische details die snel kunnen wijzigen, zoals concrete grenswaarden voor blootstelling aan stoffen of geluid. Voor een MKB-magazijn is de Arboregeling zelden direct relevant op dagelijkse basis, maar bij specifieke vraagstukken (bijvoorbeeld blootstelling aan dieselroet bij heftrucks of magazijn-koeltechniek) is het de bron met concrete cijfers.
NEN-normen: stand van de techniek
NEN-normen zijn technische standaarden die door het Nederlands Normalisatie-instituut worden uitgegeven en formeel geen wet zijn. Ze worden echter door de Arbeidsinspectie geaccepteerd als 'stand van de techniek': een werkgever die conform NEN werkt, wordt geacht aan de Arbowet-zorgplicht te voldoen. Afwijken mag, maar dan moet gelijkwaardige bescherming aantoonbaar zijn.
| NEN-norm | Onderwerp | Wettelijke koppeling |
|---|---|---|
| NEN-EN 15635 | Stellingkeuring magazijn | Arbobesluit hoofdstuk 7 |
| NEN 3140 | Elektrische arbeidsmiddelen | Arbobesluit 3.16 plus 7.4a |
| NEN 2559 | Brandblusser-onderhoud | Arbobesluit 3.16 |
| NEN-EN 1838 plus 50172 | Noodverlichting | Arbobesluit 3.7 plus 3.6 |
| NEN-EN 60601 | AED-onderhoud | Arbobesluit 2.21 |
| NEN-EN ISO 20345 | Veiligheidsschoenen | Arbobesluit hoofdstuk 8 |
| NEN-EN 13374 | Randbeveiliging hoogwerken | Arbobesluit hoofdstuk 3 |
| NEN-EN 280 | Hoogwerkers | Arbobesluit 7.4a |
Een aanvaarde alternatieve methode is mogelijk, maar moet aantoonbaar gelijkwaardige bescherming bieden. Bij Inspectie-controle is de NEN-norm het toetskader: hoe wijkt de werkgever ervan af en waarom?
Omgevingswet en Bouwbesluit
De Omgevingswet is sinds 1 januari 2024 het overkoepelende stelsel voor ruimtelijke ordening, milieu, water, natuur, bouw en monumenten. Hij verving 26 oude wetten en honderden Algemene Maatregelen van Bestuur. Voor een magazijn betekent dit dat vergunningen, meldingen en handhaving via één stelsel lopen.
Het Bouwbesluit gaat op in het BBL
Het Bouwbesluit 2012 is per 1 januari 2024 opgegaan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL), onderdeel van het Omgevingswet-stelsel. Voor een bestaand magazijn betekent dit: bestaande rechten blijven gelden via overgangsrecht. Bij verbouwing, uitbreiding of wijziging van het gebruik geldt de BBL-eisen plus de geldende vergunning-procedure.
Het Omgevingsplan: de gemeentelijke uitwerking
Elke gemeente heeft (overgangsrechtelijk t/m 2032) of werkt aan een Omgevingsplan dat alle ruimtelijke en gebruiks-regels per locatie samenvoegt. Voor een MKB-magazijn is dit relevant bij verbouwing, uitbreiding of wijziging van gebruik (bijvoorbeeld toevoeging van opslag van gevaarlijke stoffen). Het Omgevingsplan vervangt het bestemmingsplan.
Brandveiligheid: gemeente en Veiligheidsregio
Brandveiligheid-eisen lopen via het BBL plus de gemeentelijke gebruiksmelding of -vergunning, afhankelijk van bedrijfsomvang en risico. De Veiligheidsregio of gemeentelijke brandweer controleert. Voor magazijnen met opslag van gevaarlijke stoffen of meer dan 50 personen aanwezig gelden zwaardere eisen aan vluchtwegen, brandwerendheid en blusvoorzieningen.
PGS 15: gevaarlijke stoffen
PGS 15:2024 is de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen voor opslag van verpakte gevaarlijke stoffen, geactualiseerd in 2024. De norm geldt dwingend voor magazijnen die meer dan een drempelwaarde aan gevaarlijke stoffen opslaan. Onder de drempelwaarde geldt PGS 15 niet dwingend, maar wordt het wel beschouwd als stand van de techniek.
Drempelwaarden per gevaarsklasse
De drempel hangt af van de gevaarsklasse. Voor brandbare vloeistoffen categorie 2 of 3 (zoals oplosmiddelen, sommige reinigingsmiddelen) ligt de drempel typisch op 1.000 kilogram. Voor brandbare gassen (zoals propaan, butaan) op 50 kilogram. Voor giftige stoffen op 1 kilogram. Voor magazijnen die alleen consumentenproducten in afgesloten verpakkingen opslaan, geldt PGS 15 doorgaans niet.
Wat PGS 15 eist
PGS 15 stelt eisen aan zeven hoofdpunten: locatie en bouwkundige scheiding, brandwerendheid van scheidingswanden (60 minuten), opvangbakken bij vloeistoffen, ventilatie minimaal 4-voudig per uur, blusvoorzieningen (sprinkler, schuimsysteem of inert gas), elektrische installaties geschikt voor explosiegevaar (ATEX) en organisatorische maatregelen (rangschikking, lijst, training).
EU-richtlijnen en verordeningen
Op EU-niveau zijn vier richtlijnen of verordeningen direct relevant voor een magazijn. Richtlijnen werken via Nederlandse implementatiewetgeving door; verordeningen zijn rechtstreeks van toepassing.
Arbeidsveiligheid: Kaderrichtlijn 89/391/EEG
De Kaderrichtlijn arbeidsveiligheid uit 1989 vormt de basis voor de Nederlandse Arbowet. Hij regelt algemene principes zoals zorgplicht, RI&E, voorlichting en training. Voor een Nederlands magazijn werkt de richtlijn via de Arbowet door en is verdere directe toepassing zelden relevant.
Machineveiligheid: Machinerichtlijn naar Machineverordening
De Machinerichtlijn 2006/42/EG regelde tot 14 januari 2027 het in de markt brengen en het gebruik van machines, inclusief heftrucks, conveyor-systemen en automation. Vanaf 14 januari 2027 wordt deze vervangen door de Machineverordening EU 2023/1230, met aangescherpte eisen voor CE-markering, risico-beoordeling en cyber-security van AI-aangedreven machines.
Chemicalien: CLP en REACH
De CLP-verordening EU 1272/2008 regelt etikettering en classificatie van chemicalien en is rechtstreeks van toepassing. Voor een magazijn dat chemicalien opslaat: alle etiketten moeten conform CLP zijn en de bijbehorende veiligheidsinformatiebladen (SDS) moeten beschikbaar zijn op de werkvloer. REACH (EU 1907/2006) regelt registratie, evaluatie en autorisatie van chemicalien op producent-niveau; voor een gebruiker is REACH zelden direct relevant.
ESG en CSRD: rapportage
Vanaf boekjaar 2026 wordt CSRD-rapportage (Corporate Sustainability Reporting Directive) verplicht voor middelgrote bedrijven met meer dan 250 medewerkers of 50 miljoen euro omzet. Dit betekent ESG-rapportage over werknemers-veiligheid, arbeidsomstandigheden, keten-verantwoordelijkheid en milieu-impact. Voor MKB-magazijnen onder deze grens nog niet direct verplicht, maar wel relevant als keten-partner voor grotere afnemers.
Sectorspecifieke regels: voedsel, farma, transport
Naast de algemene wet en regelgeving gelden er sectorspecifieke regels voor magazijnen die voor specifieke productgroepen werken. De drie meest voorkomende: voedselveiligheid, geneesmiddelen en transport.
Voedselveiligheid: HACCP en NVWA
Magazijnen die voedsel of voedingsmiddelen opslaan vallen onder HACCP-principes (Hazard Analysis and Critical Control Points) plus EU-verordeningen 178/2002 en 852/2004. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert. Concrete eisen: temperatuur-bewaking, traceerbaarheid, plaag-bestrijding, hygiene-protocollen. Veel magazijnen werken met een IFS Logistics- of BRCGS S&D-certificaat.
Geneesmiddelen: GDP en IGJ
Magazijnen die geneesmiddelen opslaan vallen onder de Geneesmiddelenwet plus Good Distribution Practice (GDP), gecontroleerd door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). Concrete eisen: gevalideerde temperatuur-zones, batch-traceerbaarheid, koudeketen-validatie, beveiliging tegen diefstal en namaak.
Transport en opslag van gevaarlijke stoffen: ADR en ILT
Bij transport van gevaarlijke stoffen geldt ADR (Europees verdrag transport gevaarlijke goederen over de weg). De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert. Bij opslag plus transport zijn dus ADR plus PGS 15 plus Arbobesluit hoofdstuk 4 alle drie van toepassing; de verschillende regels overlappen op punten en moeten in samenhang worden gelezen.
Handhaving: wie controleert wat
De handhaving van wet en regelgeving rond een magazijn is verdeeld over zes instanties met elk een eigen mandaat.
| Instantie | Mandaat | Sanctie-mogelijkheden |
|---|---|---|
| Nederlandse Arbeidsinspectie | Arbowet, Arbobesluit, Arboregeling | Bestuurlijke boete, stillegging |
| Omgevingsdienst (RUD) | Omgevingswet, milieu | Last onder dwangsom, intrekking vergunning |
| Veiligheidsregio of gemeente | Brandveiligheid, gebruik | Sluiting bij acuut gevaar |
| ILT | Transport gevaarlijke stoffen | Boete, transportverbod |
| NVWA | Voedselveiligheid | Boete, terughaal-bevel |
| Belastingdienst | BTW, accijns, douane | Naheffing, fiscale boete |
Bij grote incidenten of ernstig nalaten kan het Openbaar Ministerie strafrechtelijk vervolgen via Arbowet artikel 32, met als zwaarste sanctie gevangenisstraf voor de directie of feitelijk leidinggevende.
Wijzigingen in 2026: wat verandert
Vier wijzigingen zijn vanaf 2026 relevant voor magazijnen. Niet alle vier raken elk MKB-magazijn direct, maar bij planning voor 2026-2027 zijn ze het waard om te kennen.
Risico-gestuurde Arbeidsinspectie
De Nederlandse Arbeidsinspectie schakelt vanaf 2026 over op risico-gestuurde controles met logistiek als prioritair sector. Focus: heftruck-veiligheid, fysieke belasting en stellingen. Het aantal controles in MKB-magazijnen met meer dan 25 medewerkers stijgt naar verwachting met 30-40 procent ten opzichte van 2024-2025.
Machineverordening EU 2023/1230
Vanaf 14 januari 2027 vervangt de nieuwe Machineverordening de oude Machinerichtlijn 2006/42/EG, met aangescherpte eisen voor CE-markering, risico-beoordeling en cyber-security van AI-aangedreven machines. Voor magazijnen met automatische sortering, autonomous mobile robots (AMR) of AI-gestuurde heftrucks: relevant bij aanschaf en inzet vanaf 2027.
CSRD-rapportage
Vanaf boekjaar 2026 wordt CSRD-rapportage verplicht voor middelgrote bedrijven (>250 medewerkers of >50 miljoen euro omzet). ESG-rapportage over werknemers-veiligheid, arbeidsomstandigheden, keten-verantwoordelijkheid en milieu-impact. MKB-magazijnen onder de grens worden indirect geraakt als keten-partner voor grotere afnemers.
Verplichte vertrouwenspersoon PSA
Het wetsvoorstel verplichte vertrouwenspersoon (PSA-bescherming) is in 2025 aangenomen en treedt in 2027 in werking voor bedrijven met meer dan 10 medewerkers. Voor 2026 betekent dit: tijd om een interne of externe vertrouwenspersoon aan te wijzen en te trainen.
Hoe als ondernemer door dit kader navigeren
Vier juridische lagen, twintig tot vijfentwintig wetten en normen, zes handhaving-instanties. Voor een MKB-ondernemer onmogelijk om al deze regelgeving in detail te kennen. De praktische werkbaarheid komt door clustering en delegatie.
Clustering via de 9-verplichtingen-aanpak
De negen wettelijke verplichtingen (4 keuringen plus 5 dossiers) dekken 95 procent van de concrete naleving van alle wet en regelgeving voor een algemeen MKB-magazijn af. Door op deze 9 verplichtingen te focussen, vermijdt een ondernemer dat hij verdrinkt in detailregels. Zie ons artikel over de 9 wettelijke verplichtingen voor elk magazijn voor de complete uitwerking.
Delegatie via expert-leveranciers
Per verplichting is er een gespecialiseerde leverancier of expert: REOB-erkende brandblusser-keurder, TCVT-erkende heftruck-keurder, NEN 3140-keurmeester, gecertificeerde stellingkeurder, arbo-dienst voor RI&E, BHV-opleidingsinstituut. Bij correct contractuele afspraken neemt de leverancier de specifieke technische naleving over; de werkgever houdt de eindverantwoordelijkheid en het overzicht.
Periodieke heroriëntatie
Wet en regelgeving wijzigt continu. Een MKB-ondernemer doet er goed aan om jaarlijks een korte heroriëntatie te doen: welke wijzigingen zijn er aangekondigd, welke raken mijn bedrijf, welke acties zijn nodig? Een arbo-dienst of compliance-platform doet dit typisch automatisch als onderdeel van het abonnement.
Wilt u zekerheid dat uw magazijn op alle relevante wet en regelgeving in 2026 aantoonbaar voldoet, zonder dat u zelf in elk wetsartikel moet duiken? Wij voeren een compliance-scan uit op locatie en koppelen elke wettelijke verplichting aan een concrete actie plus verantwoordelijke.
Veelgestelde vragen
Een Nederlands magazijn met personeel valt onder vier juridische lagen. Eerste laag: Nederlands arbeidsrecht via Arbowet, Arbobesluit en Arboregeling, voor arbeidsveiligheid, arbeidsmiddelen en arbeidsomstandigheden. Tweede laag: bouw- en omgevingsrecht via Omgevingswet (sinds 1 januari 2024) en Bouwbesluit voor het pand zelf, vergunningen, brandveiligheid en gebruik. Derde laag: sectorspecifieke regels zoals PGS 15:2024 voor opslag van gevaarlijke stoffen, NEN-normen voor technische invulling van keuringen, en branche-codes voor specifieke sectoren als voedsel of farma. Vierde laag: Europese richtlijnen en verordeningen, vooral relevant voor machineveiligheid (Richtlijn 2006/42/EG), chemicalien (CLP EU 1272/2008) en arbeidsveiligheid (Kaderrichtlijn 89/391/EEG). Voor een gemiddeld MKB-magazijn raken 20-25 verschillende wetten, besluiten en normen het bedrijf.
De drie lagen vormen samen het Nederlandse arbo-bouwwerk en bouwen op elkaar voort. De Arbowet (Wet van 18 maart 1999) is de raamwet met algemene zorgplicht en hoofdverplichtingen: artikel 3 zorgplicht, artikel 5 RI&E, artikel 13 preventiemedewerker, artikel 15 BHV. Het Arbobesluit (Algemene Maatregel van Bestuur) werkt de Arbowet uit naar concrete eisen per onderwerp: hoofdstuk 3 inrichting werkplek, hoofdstuk 4 gevaarlijke stoffen, hoofdstuk 7 arbeidsmiddelen, hoofdstuk 8 persoonlijke beschermingsmiddelen. De Arboregeling (Ministeriele Regeling) bevat technische details die snel kunnen wijzigen, zoals concrete grenswaarden voor blootstelling. Bij conflict tussen drie lagen geldt: lex specialis derogat lex generalis, dus de meest specifieke regel gaat voor.
De Omgevingswet is sinds 1 januari 2024 in werking en verving 26 oude wetten en honderden Algemene Maatregelen van Bestuur op het terrein van ruimtelijke ordening, milieu, water, natuur, bouw en monumenten. Voor een magazijn betekent dit dat vergunningen en meldingen via één stelsel lopen. Concreet: bouwwerken, gebruikswijzigingen, milieu-meldingen, brandveiligheids-gebruiksmeldingen en handhaving lopen via het Omgevingsloket. Voor een bestaand magazijn met aktief gebruik en bestaande vergunningen verandert er materieel weinig: bestaande rechten blijven gelden via overgangsrecht. Wel relevant: bij verbouwing, uitbreiding of wijziging van het gebruik (bijvoorbeeld toevoeging van opslag van gevaarlijke stoffen) loopt de aanvraag via de Omgevingswet-procedure. Het Bouwbesluit gaat op in het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) onder de Omgevingswet.
PGS 15:2024 is de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen voor opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De norm geldt dwingend voor magazijnen die meer dan een drempelwaarde aan gevaarlijke stoffen opslaan. De drempel hangt af van de gevaarsklasse: voor brandbare vloeistoffen (categorie 2 of 3) ligt de drempel typisch op 1.000 kilogram, voor brandbare gassen op 50 kilogram, voor giftige stoffen op 1 kilogram. Voor opslag onder de drempelwaarde geldt PGS 15 niet dwingend maar wordt het wel beschouwd als 'stand van de techniek'; de Arbeidsinspectie en de gemeente verwachten een vergelijkbare aanpak. PGS 15 stelt eisen aan: locatie en bouwkundige scheiding, brandwerendheid, opvangbakken, ventilatie, blusvoorzieningen en organisatie. Voor een magazijn dat alleen consumentenproducten in afgesloten verpakkingen opslaat (zoals een algemeen distributiecentrum), geldt PGS 15 doorgaans niet.
NEN-normen zijn technische standaarden uitgegeven door NEN (Stichting Koninklijk Nederlands Normalisatie-instituut). Ze zijn formeel geen wet en daarmee niet rechtstreeks afdwingbaar. Wel worden ze door de Arbeidsinspectie geaccepteerd als 'stand van de techniek', wat betekent: een werkgever die conform NEN werkt, wordt geacht aan de Arbowet-zorgplicht te voldoen. Voor een magazijn zijn relevant: NEN-EN 15635 voor stellingkeuring, NEN 3140 voor elektrische arbeidsmiddelen, NEN 2559 voor brandblusser-onderhoud, NEN-EN 1838 plus NEN-EN 50172 voor noodverlichting, NEN-EN 60601 voor AED-onderhoud, NEN-EN ISO 20345 voor veiligheidsschoenen, NEN-EN 13374 voor randbeveiliging. Bij sommige onderwerpen verwijst het Arbobesluit expliciet naar NEN: dan is de norm de facto wel verplicht. Bij andere onderwerpen is afwijking mogelijk mits gelijkwaardige bescherming aantoonbaar is.
Op EU-niveau zijn vier richtlijnen of verordeningen direct relevant voor een magazijn. Eerste: Kaderrichtlijn 89/391/EEG over arbeidsveiligheid, geimplementeerd in de Arbowet. Tweede: Machinerichtlijn 2006/42/EG, vervangen sinds 14 januari 2027 door de Machineverordening EU 2023/1230, voor het in de markt brengen en gebruik van machines (heftrucks, conveyor-systemen, automation). Derde: CLP-verordening EU 1272/2008 voor etikettering en classificatie van chemicalien, met directe doorwerking. Vierde: REACH-verordening EU 1907/2006 voor registratie, evaluatie en autorisatie van chemicalien. Bij multinationale operaties zijn ook van toepassing: GDPR (algemene verordening gegevensbescherming) voor persoonsgegevens, CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) voor import van CO2-intensieve goederen vanaf 2026, en CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) voor due diligence op mensenrechten en milieu in de keten.
De handhaving van wet en regelgeving rond een magazijn is verdeeld over meerdere instanties. De Nederlandse Arbeidsinspectie (voorheen Inspectie SZW) controleert de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling, en handhaaft op werknemers-veiligheid en arbeidsmiddelen. De Omgevingsdienst (regionale RUD) controleert milieu-eisen en gebruiks-voorwaarden uit de Omgevingswet. De gemeente controleert bouw- en gebruiks-vergunningen plus brandveiligheid via de Veiligheidsregio of de gemeentelijke brandweer. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert transport en opslag van gevaarlijke stoffen via ADR en PGS. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert voedselveiligheid voor opslag en distributie van voedingsmiddelen. De Belastingdienst controleert btw, loonheffing, accijns en douaneverplichtingen. Bij grote incidenten kan ook het Openbaar Ministerie strafrechtelijk vervolgen via Arbowet artikel 32.
Vier wijzigingen zijn vanaf 2026 relevant voor magazijnen. Eerste: de Nederlandse Arbeidsinspectie schakelt over op risico-gestuurde controles met logistiek als prioritair sector, met focus op heftruck, fysieke belasting en stellingen. Het aantal controles in MKB-magazijnen met meer dan 25 medewerkers stijgt naar verwachting met 30-40 procent. Tweede: de Machineverordening EU 2023/1230 vervangt vanaf 14 januari 2027 de oude Machinerichtlijn 2006/42/EG, met onder meer aangescherpte eisen voor CE-markering en cyber-security van AI-aangedreven machines. Derde: CSRD-rapportage (Corporate Sustainability Reporting Directive) wordt verplicht voor middelgrote bedrijven vanaf boekjaar 2026, met ESG-rapportage over werknemers-veiligheid, arbeidsomstandigheden en keten-verantwoordelijkheid. Vierde: het wetsvoorstel verplichte vertrouwenspersoon (PSA-bescherming) treedt in 2027 in werking voor bedrijven met meer dan 10 medewerkers. Voor een uitgewerkte stappenplan-aanpak op deze vier wijzigingen zie ons artikel over compliance in de logistiek 2026.
