Is een RI&E verplicht?
Ja, een risico-inventarisatie en -evaluatie is wettelijk verplicht. Zodra je één of meer werknemers in dienst hebt, schrijft de Arbeidsomstandighedenwet voor dat je de arbeidsrisico's in kaart brengt en vastlegt in een RI&E. Die verplichting geldt voor elk bedrijf, ongeacht de omvang of de sector.
De RI&E staat niet op zichzelf. Bij elke RI&E hoort een plan van aanpak waarin staat welke maatregelen je neemt, in welke volgorde en binnen welke termijn. Samen vormen ze de basis van het arbobeleid en het uitgangspunt voor vrijwel alle andere keuringen in je magazijn.
Voor de meeste bedrijven geldt daarnaast dat de RI&E getoetst moet worden door een gecertificeerde deskundige. Of dat in jouw situatie verplicht is, hangt af van het aantal werknemers en het instrument dat je gebruikt. Die nuances werken we hieronder uit.
Wat de Arbowet voorschrijft
De verplichting komt uit artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet. Daarin staat dat de werkgever bij het voeren van het arbeidsomstandighedenbeleid schriftelijk vastlegt welke risico's de arbeid voor de werknemers meebrengt. Die schriftelijke vastlegging is de RI&E.
Hetzelfde artikel verplicht het plan van aanpak. Daarin beschrijf je welke maatregelen je treft tegen de gevonden risico's en binnen welke termijn. De wet vraagt dus niet alleen om het signaleren van risico's, maar ook om een concreet en gedateerd verbeterplan.
De Arbowet wordt aangevuld door het Arbeidsomstandighedenbesluit, dat per onderwerp uitwerkt aan welke eisen het werk moet voldoen. De RI&E is de plek waar je toetst of je magazijn aan die eisen voldoet, van geluid tot machineveiligheid.
Voor welke werkgevers geldt de plicht
De RI&E-plicht geldt voor iedere werkgever met ten minste één werknemer in dienst. Er is geen ondergrens in omzet, oppervlakte of personeelsaantal. Ook een klein magazijn met een paar medewerkers valt onder de verplichting.
Werk je met uitzendkrachten, oproepkrachten of stagiairs, dan tellen ook zij mee. De werkgever is verantwoordelijk voor de veiligheid van iedereen die onder zijn gezag werkt, ongeacht het type contract. Voor ingeleende krachten gelden daarbij aparte regels over verantwoordelijkheid en doorgeleiding. De RI&E moet de risico's voor al die groepen dekken.
Voor zzp'ers zonder personeel geldt de RI&E-plicht in de regel niet, al kunnen er via opdrachtgevers wel afspraken over veiligheid gelden. Zodra er personeel bijkomt, ontstaat de verplichting alsnog. De Nederlandse Arbeidsinspectie licht de afbakening per situatie verder toe.
Waarom de RI&E juist in een magazijn telt
De wettelijke plicht is voor elk bedrijf gelijk, maar de inhoud van een magazijn-RI&E is ingrijpender dan die van een kantoor. In een magazijn komen mensen, heftrucks, hoge stellingen en zware lasten samen in dezelfde ruimte. Dat levert een eigen risicoprofiel op dat je expliciet moet inventariseren.
Denk aan aanrijdgevaar door intern transport, omvallende of overbelaste stellingen, werken op hoogte bij orderpicken en de opslag van gevaarlijke stoffen of accu's. Elk van die risico's koppelt aan een concrete maatregel en vaak aan een periodieke keuring. Voor stoffen, geluid en zware fysieke belasting vraagt de wet bovendien om een nadere risico-inventarisatie.
Daarmee is de RI&E het fundament onder al je andere verplichtingen. De uitkomsten bepalen welke keuringen je inplant, van de stellingkeuring tot de heftruckkeuring. Een goede magazijn-RI&E zie je dan ook terug in een sluitend overzicht van alle wettelijke verplichtingen.
Wanneer is toetsing van de RI&E verplicht
De RI&E en het plan van aanpak moeten in beginsel worden getoetst door een gecertificeerde kerndeskundige of een gecertificeerde arbodienst. De toetsing controleert of de RI&E volledig is, of de risico's juist zijn beoordeeld en of het plan van aanpak passend is. Het is een kwaliteitscheck op je eigen inventarisatie.
Voor de meeste magazijnen met personeel is die toetsing dus verplicht. De toetsende deskundige bezoekt de locatie of beoordeelt de RI&E op afstand en geeft een advies. Pas na die toetsing is de RI&E formeel compleet.
Er zijn twee situaties waarin de toetsing wettelijk niet hoeft. Welke dat zijn, zetten we hieronder op een rij. Meer over het proces zelf lees je in ons artikel over de RI&E laten toetsen.
Uitzonderingen op de toetsingsplicht
De wet kent twee belangrijke uitzonderingen op de verplichte toetsing. In beide gevallen blijft de RI&E zelf verplicht; alleen de externe toetsing vervalt. De tabel hieronder vat de situaties samen.
| Situatie | RI&E verplicht? | Toetsing verplicht? |
|---|---|---|
| Tot en met 25 werknemers, met erkend branche-RI&E-instrument | Ja | Nee |
| Maximaal 40 uur arbeid per week in totaal | Ja | Nee |
| Meer dan 25 werknemers | Ja | Ja |
| Geen erkend branche-instrument gebruikt | Ja | Ja |
De eerste uitzondering geldt voor bedrijven tot en met 25 werknemers die gebruikmaken van een erkend, branchespecifiek RI&E-instrument. Gebruik je zo'n instrument, dan vertrouwt de wetgever erop dat de kwaliteit al geborgd is en hoef je niet apart te laten toetsen.
De tweede uitzondering geldt voor organisaties waar in totaal niet meer dan 40 uur per week betaald wordt gewerkt, alle contracten bij elkaar opgeteld. Zij mogen vaak een verkorte checklist gebruiken en hoeven niet te toetsen. Twijfel je of je onder een uitzondering valt, ga dan uit van de zwaardere variant en laat toetsen.
Het plan van aanpak hoort er altijd bij
Een RI&E zonder plan van aanpak is wettelijk niet compleet. Het plan vertaalt de gevonden risico's naar concrete maatregelen, met een verantwoordelijke en een termijn per actie. Zonder dat plan blijft een inventarisatie een papieren constatering zonder opvolging.
De maatregelen orden je volgens de arbeidshygiënische strategie: pak risico's bij voorkeur bij de bron aan, daarna met collectieve maatregelen, dan organisatorisch en pas als laatste met persoonlijke beschermingsmiddelen. Die volgorde is geen vrije keuze maar een wettelijk uitgangspunt.
Houd het plan van aanpak een levend document. Vink afgeronde acties af, verschuif termijnen onderbouwd en voeg nieuwe risico's toe zodra ze opduiken. Hoe je dat opzet, lees je in ons artikel over het plan van aanpak bij de RI&E.
De RI&E actueel houden is onderdeel van de plicht
De verplichting stopt niet bij het opstellen. De wet eist dat de RI&E actueel is, dus dat hij de werkelijke situatie in je magazijn weergeeft. Een RI&E uit een ver verleden die niet meer klopt, telt bij een controle niet als geldig.
Je actualiseert de RI&E bij elke belangrijke wijziging. Denk aan een verbouwing, nieuwe stellingen of machines, een ander werkproces, een fusie of veranderde wetgeving. Ook na een ernstig ongeval of een bijna-ongeval is een actualisatie op zijn plaats.
Een vaste herzieningscadans voorkomt verrassingen
Gebeurt er tussentijds niets ingrijpends, dan is een periodieke controle alsnog verstandig. Veel magazijnen hanteren een cyclus van drie jaar als vuistregel voor een volledige herziening. Zo voorkom je dat de RI&E ongemerkt veroudert.
Leg de herzieningsmomenten vast in je compliancedossier, samen met de keuringsdata van je stellingen, heftrucks en blusmiddelen. Dan loopt de actualisatie van de RI&E gelijk op met de rest van je veiligheidsbeheer en mis je geen termijn.
Wat de Arbeidsinspectie controleert
Bij een inspectiebezoek is de RI&E vrijwel altijd een van de eerste documenten die de Nederlandse Arbeidsinspectie opvraagt. De inspecteur kijkt of er een RI&E is, of die actueel is en of er een bijbehorend plan van aanpak met termijnen aanwezig is.
Daarnaast beoordeelt de inspecteur of de inhoud aansluit op wat hij in de praktijk ziet. Staan de heftruckrisico's, het werken op hoogte en de stellingbelasting erin, en kloppen die met de werkelijke inrichting? Een RI&E die de echte risico's niet dekt, wordt als onvolledig beschouwd.
De inspectie gebeurt zowel naar aanleiding van een melding of ongeval als steekproefsgewijs. Meer over hoe zo'n bezoek verloopt, lees je in ons artikel over de controle door de Arbeidsinspectie.
Boete bij een ontbrekende of verouderde RI&E
Het ontbreken van een RI&E is een directe overtreding van de Arbowet. De Arbeidsinspectie kan daarvoor een bestuurlijke boete opleggen en een eis stellen om de RI&E alsnog op te stellen. Ook een RI&E zonder plan van aanpak of een sterk verouderde versie kan tot een sanctie leiden.
De boetebedragen volgen uit het boetebeleid van de inspectie en lopen op naarmate een bedrijf groter is of de overtreding ernstiger. Naast de directe boete weegt het risico bij een ongeval zwaar: zonder geldige RI&E sta je civiel en strafrechtelijk veel zwakker.
De boete is daarmee maar een deel van het verhaal. Een actuele RI&E beperkt je aansprakelijkheid als werkgever en voorkomt dat een incident uitmondt in een veel hogere schadepost.
Zo voldoe je aan de RI&E-plicht
Envora brengt bij een compliance scan de risico's van je magazijn op locatie in kaart en zet ze om in een complete RI&E met plan van aanpak. We toetsen waar dat verplicht is en koppelen de uitkomsten direct aan de keuringen die eruit volgen.
Daarna staan je RI&E, het plan van aanpak en alle keuringstermijnen in één dossier, met de herzieningsmomenten automatisch in beeld. Zo blijft de RI&E actueel en kun je bij een controle van de Arbeidsinspectie meteen aantonen dat je aan de plicht voldoet.
Veelgestelde vragen
Ja. Artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet verplicht elke werkgever met personeel om een risico-inventarisatie en -evaluatie te hebben, samen met een plan van aanpak. De verplichting geldt vanaf de eerste werknemer en staat los van de bedrijfsgrootte. Alleen organisaties met uitsluitend vrijwilligers vallen er in de regel buiten.
De RI&E zelf is verplicht vanaf de eerste werknemer, dus er is geen ondergrens. Wel bepaalt het aantal werknemers of de RI&E getoetst moet worden. Bedrijven tot en met 25 werknemers die een erkend branche-RI&E-instrument gebruiken, hoeven de RI&E niet door een kerndeskundige te laten toetsen.
In principe wel. De RI&E en het plan van aanpak moeten worden getoetst door een gecertificeerde kerndeskundige of arbodienst. Er zijn twee uitzonderingen: bedrijven tot 25 werknemers met een erkend branche-instrument, en organisaties met in totaal maximaal 40 uur arbeid per week. In die gevallen is de RI&E wel verplicht, maar de toetsing niet.
Er staat geen vaste termijn in de wet. De RI&E moet wel actueel zijn, wat betekent dat je hem herziet bij elke belangrijke verandering, zoals een verbouwing, nieuwe machines, een ander werkproces of gewijzigde wetgeving. In de praktijk is een controle elke drie jaar een veelgebruikte vuistregel, mits er tussentijds niets ingrijpend verandert.
Het ontbreken van een RI&E is een directe overtreding van de Arbowet. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan daarvoor een boete opleggen en eist dat je de RI&E alsnog opstelt. Naast het boeterisico vergroot een ontbrekende of verouderde RI&E je aansprakelijkheid bij een bedrijfsongeval.
De wettelijke plicht is gelijk, maar de inhoud verschilt sterk. Een magazijn kent specifieke risico's zoals heftruckverkeer, magazijnstellingen, werken op hoogte, geluid en soms gevaarlijke stoffen. Die risico's vragen om een diepere inventarisatie en koppelen direct aan keuringen zoals de stelling- en heftruckkeuring.
