Het moment dat de keurmeester afkeurt
Het gaat bijna altijd hetzelfde. De keurmeester loopt na afloop naar binnen, legt het rapport op tafel en zegt dat er een is afgekeurd. Op datzelfde moment staat er een chauffeur bij de laadkade te wachten.
De reflex die dan opkomt is begrijpelijk en gevaarlijk: nog een dag doorrijden, voorzichtig aan, tot het onderdeel binnen is. Dat is precies het scenario waarin een afkeur een aansprakelijkheidsprobleem wordt.
Dit artikel gaat over wat afkeur betekent, wat u dezelfde dag regelt en langs welke route het voertuig verantwoord terug de vloer op komt.
Wat afkeur juridisch betekent
Afkeur is geen advies en geen onderhandelingspositie. Het is een vastlegging van een feit: op deze datum voldeed dit arbeidsmiddel niet aan de eisen die eraan gesteld moeten worden.
Vanaf dat moment weet u aantoonbaar dat het voertuig niet in orde is. Dat verandert uw positie fundamenteel. Voor de afkeur kon u zich beroepen op onwetendheid, daarna niet meer.
Een werkgever moet arbeidsmiddelen ter beschikking stellen die geschikt en veilig zijn voor het werk. Een afgekeurd voertuig voldoet daar per definitie niet aan, en de vraag of het toch nog een dag kon, is er geen die achteraf goed wordt beantwoord.
Praktisch komt het hierop neer: de sleutel gaat eruit, het rapport gaat in het dossier en de discussie gaat over hoe snel het hersteld is, niet over of er nog even mee gereden mag worden. Een chauffeur die het gebrek zelf opmerkt voordat de keurmeester langskomt, mag het werk op eigen gezag onderbreken.
De wettelijke basis onder het oordeel
De keuringsplicht zelf staat in artikel 7.4a van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Dat artikel vraagt om periodieke keuring, om keuring na ingrijpende wijzigingen of bijzondere gebeurtenissen, en om een schriftelijk bewijsstuk op de arbeidsplaats.
Daarvoor staat de algemenere eis dat arbeidsmiddelen deugdelijk zijn en in goede staat verkeren, en dat ze zo worden onderhouden dat gevaar voor de veiligheid van werknemers wordt voorkomen. Een afkeur is de constatering dat aan die eis niet is voldaan.
Daarbovenop staat in de Arbeidsomstandighedenwet de zorgplicht van de werkgever, met de risico-inventarisatie als vertrekpunt. Intern transport is in vrijwel elk magazijn een van de zwaarst gewogen risico's daarin.
Voor het keuringsschema zelf werken keurmeesters doorgaans onder een certificeringsregeling. Wat die regelingen precies inhouden en hoe ze zich tot elkaar verhouden, staat in ons artikel over BMWT en TCVT.
Wat u binnen het uur regelt
Er zijn vier dingen die geen uitstel verdragen, en ze kosten samen minder dan een half uur.
Neem het voertuig fysiek uit bedrijf. Sleutel eruit, en bij voorkeur ook de accu losgekoppeld of het contactslot geblokkeerd. Een heftruck met de sleutel er nog in wordt gebruikt, hoe goed het gesprek er ook over was.
Hang een label aan het stuur met datum, reden en de naam van degene die het heeft geblokkeerd. Gebruik dezelfde systematiek als bij uw overige lock-out en tag-out, dan herkent iedereen het meteen.
Zet het voertuig op een plek waar het niet in de rij met inzetbaar materieel staat. De fysieke scheiding doet meer dan het label, want die vraagt geen aandacht en werkt ook in de nachtdienst.
Informeer de ploeg. Niet per mail, maar in de overdracht van de shift, met de reden erbij. Wie weet waarom een truck stilstaat, gaat er niet omheen werken.
Afkeur, gebrek en opmerking
Een keuringsrapport kent meer dan twee uitkomsten, en juist het middengebied kost bedrijven de meeste problemen.
Afkeur betekent stoppen. Het voertuig gaat uit bedrijf tot herstel en herkeuring rond zijn. Hier is geen ruimte voor interpretatie.
Een geconstateerd gebrek zonder afkeur betekent doorgaan met een termijn. Het voertuig mag rijden, maar het punt moet binnen de afgesproken periode zijn hersteld. Dit is de categorie die het vaakst blijft liggen, omdat er geen fysieke rem op staat.
Een opmerking of aandachtspunt is een signaal zonder termijn, vaak over beginnende slijtage. Waardevol voor uw onderhoudsplanning, want dit zijn de afkeurpunten van volgend jaar.
Behandel de tweede categorie als een taak met een eigenaar en een datum in uw keuringskalender, niet als een regel op een rapport in een map.
De meest voorkomende afkeurpunten
De punten die tot afkeur leiden, zijn zelden exotisch. Vijf categorieen komen er steeds uit.
Het hefsysteem: gescheurde of verbogen vorken, te ver ingesleten vorkhiel, een beschadigde kettingschakel, lekkende hefcilinders of een mast die niet meer strak in het geleidesysteem loopt. Wat er precies aan vorken wordt gecontroleerd, staat in ons artikel over het keuren van heftruckvorken.
Het remsysteem: te lange remweg, een niet houdende parkeerrem, lekkage in het remcircuit. Bij elektrische trucks komt daar de werking van de terugloopbeveiliging bij.
Beveiligingen die zijn overbrugd of verwijderd: een uitgeschakelde stoelcontactschakelaar, een losgekoppelde claxon, een ontbrekende gordel of een beschadigde valbeveiliging boven de bestuurder.
Ontbrekende of onleesbare informatie: geen leesbaar lastdiagram, geen typeplaat, geen aanduiding van de restcapaciteit bij gemonteerde voorzetapparatuur. Dit lijkt administratief maar raakt direct hoe veilig er geladen wordt.
Elektrische en accugebreken: beschadigde kabels, een lekkende of gebolde tractiebatterij, een defecte hoofdschakelaar. Bij lithiumtrucks speelt daarnaast de staat van het laadstation mee.
Van herstel naar herkeuring
Herstel alleen is niet genoeg. De route terug naar de vloer loopt altijd via een herkeuring die is vastgelegd.
Laat de monteur specificeren wat er precies is vervangen of afgesteld. Die specificatie bepaalt namelijk waar de herkeuring naar kijkt: naar het oorspronkelijke afkeurpunt en naar alles wat de reparatie kan hebben geraakt.
Een vervangen hefcilinder betekent bijvoorbeeld dat ook de zakcontrole, de hydrauliekdruk en de dichtheid opnieuw beoordeeld worden. Een vervangen stoelcontactschakelaar betekent dat de bijbehorende beveiligingslogica wordt getest.
Leg de herkeuring vast zoals u de oorspronkelijke keuring vastlegt: datum, bevindingen, oordeel, naam en handtekening. Zonder dat document is er formeel niets veranderd sinds het afkeurrapport.
Bij een regionaal distributiecentrum werd in maart een heftruck afgekeurd op een gescheurde vorkhiel. De vorken waren binnen vier dagen vervangen en de truck reed weer. In augustus vroeg de verzekeraar na een schadegeval om het dossier. Er lag een afkeurrapport en een factuur van de vorkenleverancier, maar geen herkeuringsrapport. De vervolgvraag ging niet meer over de schade maar over vijf maanden gebruik zonder vastgelegd oordeel dat het voertuig weer in orde was.
Wie de herkeuring mag uitvoeren
De herkeuring is een keuring en vraagt dus om een deskundige uitvoerder. In de praktijk is dat een gecertificeerde keurmeester, intern aangewezen of extern ingehuurd.
De monteur die het herstel uitvoerde mag de herkeuring doen als hij die deskundigheid heeft en de keuring als zelfstandige handeling met eigen rapport uitvoert. Wat niet volstaat, is een reparatiebon met daaronder de opmerking dat het weer goed is.
Bij afkeur op een punt dat de constructie of de hefinrichting raakt, is een externe keurmeester aan te bevelen, ook als u intern bevoegd bent. Dat is minder een juridische eis dan een verstandige keuze als de vraag later terugkomt.
Wat de eisen aan de keurmeester zijn, leest u in ons artikel over de heftruckkeurmeester.
Vervangend materieel en continuiteit
Een afgekeurde truck is naast een veiligheidsvraag ook een capaciteitsvraag, en die druk is precies wat mensen ertoe brengt de blokkering te negeren.
Regel daarom vooraf hoe u aan vervanging komt. Een raamafspraak met een verhuurder met een levertijd van 24 uur haalt de spanning weg op het moment dat het nodig is.
Bedenk ook dat vervangend materieel zijn eigen dossier meebrengt. Vraag bij aflevering het geldige keuringsbewijs op en controleer of uw chauffeurs voor dat type zijn opgeleid en aangewezen. Een ander merk of een reachtruck in plaats van een frontheftruck is niet vanzelf hetzelfde werk.
Wie verantwoordelijk is voor de keuring van gehuurd materieel, behandelen we in het artikel over gehuurde arbeidsmiddelen.
Wat u vastlegt
Het dossier rond een afkeur moet een vraag kunnen beantwoorden: wat wist u, wanneer, en wat hebt u gedaan.
Bewaar daarom bij elkaar: het keuringsrapport met de afkeur, de datum en het tijdstip van blokkering met naam, de opdracht aan de monteur, de reparatiespecificatie, het herkeuringsrapport en de datum van vrijgave.
Zet dat aan dezelfde regel in uw arbeidsmiddelenregister als het voertuig zelf. Een dossier dat over vier systemen verspreid ligt, is bij een controle net zo goed geen dossier.
Was er ook een incident aan de orde, dan hoort dat daarnaast in uw ongevallenregister met een eigen route en een eigen bewaartermijn.
Wanneer repareren niet meer loont
Niet elke afkeur verdient een reparatie. Bij oudere trucks komt er een punt waarop doorherstellen duurder en onveiliger is dan vervangen.
Let op het patroon in plaats van op de losse rekening. Drie afkeuren in twee jaar op verschillende systemen zegt iets anders dan een keer een versleten vork.
Neem in de afweging ook de kans op stilstand mee, en de tijd die uw team kwijt is aan het regelen van vervanging. Die kosten staan zelden op een factuur maar zijn wel echt.
Kiest u voor vervanging, dan speelt bij een gebruikt exemplaar een eigen set vragen. Die staan in ons artikel over de keuring van een tweedehands heftruck.
Aansprakelijkheid en verzekering
Een afkeurrapport is een schriftelijk bewijs dat u op de hoogte was. Dat werkt twee kanten op.
Hebt u het voertuig geblokkeerd, hersteld en herkeurd, dan is het rapport uw beste bewijs dat het systeem werkt. Het toont aan dat u keurt, dat u handelt op de uitkomst en dat u het vastlegt.
Is er gereden na de afkeur en gebeurt er iets, dan is de verwijtbaarheid moeilijk te weerleggen. Naast de werkgeversaansprakelijkheid speelt dan de vraag of uw verzekeraar dekking verleent bij aantoonbaar bewust gebruik van onveilig materieel.
Wij zijn geen juristen en dit artikel beschrijft het kader in algemene zin. Laat bij een concreet geval altijd naar uw eigen polis en situatie kijken.
Afkeur voorkomen begint bij de shift
Het overgrote deel van de afkeurpunten was maanden eerder al zichtbaar. Gescheurde vorken, een lekkende cilinder en een niet houdende parkeerrem ontstaan niet in de week voor de keuring.
Een dagelijkse controle door de chauffeur vangt die punten op het moment dat ze nog klein zijn. Gebruik daarvoor een korte vaste lijst en geen vrij invulveld. In ons artikel over de heftruck controlelijst staat wat daarop hoort.
Maak melden vervolgens makkelijk en consequentieloos voor de melder. Waar een melding tot gedoe leidt, wordt niet gemeld en komt alles pas bij de jaarkeuring boven.
Plan tot slot de keuring niet in uw drukste maand. Wie in november keurt en in december piekt, heeft geen ruimte om een afkeur op te vangen. Zet de keuring in een rustige periode van uw keuringskalender, dan is een afkeur een ongemak in plaats van een crisis.
Veelgestelde vragen
Nee. Afkeur betekent dat het voertuig op dat moment niet voldoet aan de eisen die u er als werkgever aan moet stellen. Er bestaat geen tussencategorie waarin beperkt gebruik is toegestaan omdat de planning krap zit. Gebruikt u het voertuig toch en gebeurt er iets, dan is er een schriftelijk stuk waaruit blijkt dat u wist dat het niet in orde was. Dat is precies de situatie die u wilt vermijden.
De keurmeester die de keuring uitvoert, op basis van de eisen uit het Arbobesluit, de handleiding van de fabrikant en de systematiek van het keurschema waaronder hij werkt, bijvoorbeeld TCVT of het BMWT-keurmerk. Het oordeel is van de keurmeester, de verantwoordelijkheid voor wat er daarna gebeurt is van u als werkgever. U kunt het oordeel niet naast u neerleggen omdat het slecht uitkomt.
Bij afkeur is het voertuig op dat moment onveilig en gaat het direct uit bedrijf. Bij een geconstateerd gebrek zonder afkeur mag het voertuig door, maar moet het punt binnen een afgesproken termijn worden hersteld. Dat onderscheid staat op het keuringsrapport. Zet elk gebrek met een termijn en een naam in uw eigen systeem, want de gebreken zonder harde stop zijn juist de punten die blijven liggen.
Nee, er is geen meldplicht voor een afkeur op zichzelf. Meldplicht geldt voor arbeidsongevallen met ziekenhuisopname, blijvend letsel of dodelijke afloop. Wel moet u het keuringsrapport met de afkeur op de arbeidsplaats beschikbaar hebben, samen met wat u ermee hebt gedaan. Bij een controle is dat dossier het bewijs dat u het signaal serieus hebt opgepakt.
Alleen na een herkeuring die is vastgelegd. De reparatiebon van de monteur is geen keuringsbewijs. Laat het voertuig na herstel opnieuw beoordelen op de punten die tot afkeur leidden en op wat de reparatie kan hebben geraakt, en leg dat vast met datum, bevindingen en naam van de keurmeester. Pas dan gaat de blokkering eraf.
Vraag de keurmeester om de bevinding schriftelijk te onderbouwen met verwijzing naar de norm of de fabrikantvoorschriften waarop hij zich baseert. U mag een second opinion laten uitvoeren door een andere gecertificeerde keurmeester. Wat u tijdens dat traject niet doet, is het voertuig gebruiken. De discussie loopt op papier, het voertuig staat stil.
Ja, en dat wordt vaak onderschat. Vorken slijten aan de hiel en worden dunner, wat de toelaatbare last verlaagt. Voorzetapparatuur zoals klemmen en rotators heeft een eigen keuring en een eigen invloed op de restcapaciteit. Een afkeur op de vorken of het aanbouwdeel zet het hele voertuig stil, ook als het chassis in orde is.
Dat staat in uw huurovereenkomst en verschilt per verhuurder. Wat niet verschilt, is dat u als gebruiker verantwoordelijk blijft voor het veilig ter beschikking stellen van het arbeidsmiddel aan uw medewerkers. Meld de afkeur direct bij de verhuurder, laat vastleggen dat het voertuig uit bedrijf is en vraag om vervanging in plaats van om een reparatieafspraak over twee weken.
