Wettelijke basis Arbobesluit 7.17a
De dagelijkse heftruck-controle volgt uit twee wettelijke bronnen. Arbobesluit artikel 7.17a verplicht de werkgever om een arbeidsmiddel pas in gebruik te nemen na controle door de gebruiker. NEN-EN 1726-1:2024 beschrijft de technische inhoud van die pre-use check voor heftrucks tot 10 ton hefvermogen.
Twee niveaus van keuring
Een heftruck heeft twee opeenvolgende controle-niveaus die elkaar aanvullen. Niveau 1 is de jaarlijkse TCVT-keuring door een aantoonbaar deskundige keurmeester (Arbobesluit 7.4a). Niveau 2 is de dagelijkse pre-use check door de operator. Beide niveaus zijn wettelijk verplicht; geen van beide vervangt de andere.
Werkgevers-zorgplicht
De werkgever is primair aansprakelijk via Arbeidsomstandighedenwet artikel 3 (zorg voor veilige werkplek). Concreet betekent dit: zorg dat operators getraind zijn in de pre-use check, beschikbaar maken van een geschreven controlelijst, instruktie van wat te doen bij een bevinding, plus auditeerbare vastlegging.
Complete controlelijst 18 punten
De onderstaande lijst is de complete pre-use check op basis van NEN-EN 1726-1 en de praktijk-handleidingen van TCVT-keurmeesters. Achttien punten verdeeld over zes categorieën. Een operator zet bij elk punt een checkmark of een bevindings-aantekening.
| # | Controle-punt | Categorie |
|---|---|---|
| 1 | Banden: profiel, scheuren, vreemd voorwerp | Banden |
| 2 | Banden: spanning (lucht- of solid-banden) | Banden |
| 3 | Banden: wiel-bouten en moeren-vastheid | Banden |
| 4 | Hijs-mast: vorken zonder scheur of vervorming | Hijs-mast |
| 5 | Hijs-mast: kettingen of hef-cilinders zonder slijtage | Hijs-mast |
| 6 | Hijs-mast: side-shift en tilt-functie soepel | Hijs-mast |
| 7 | Hijs-mast: load-backrest aanwezig en vast | Hijs-mast |
| 8 | Hydrauliek: olie-niveau in reservoir | Hydrauliek |
| 9 | Hydrauliek: lekkage rond cilinders en slangen | Hydrauliek |
| 10 | Hydrauliek: hef-druk bij maximum belasting (visueel) | Hydrauliek |
| 11 | Batterij of brandstof: lading-niveau (elektrisch) of vul-niveau (LPG/diesel) | Energie |
| 12 | Batterij: zuur-lekkage, polen-corrosie | Energie |
| 13 | Brandstof: lekkage rond tank en leidingen | Energie |
| 14 | Claxon: hoorbaar op minimum 5 meter | Veiligheid |
| 15 | Lichten en knipperlicht: alle functies werkend | Veiligheid |
| 16 | Cabine: gordel functioneel, slot vast | Cabine |
| 17 | Cabine: pedalen (gas, rem, hef) zonder weerstand | Cabine |
| 18 | Cabine: noodknop bereikbaar en functioneel | Cabine |
Tijd-budget per categorie
Vier tot zeven minuten totaal voor de complete lijst, verdeeld als volgt. Banden 60 seconden. Hijs-mast 90 seconden. Hydrauliek 60 seconden. Energie 60 seconden. Claxon en lichten 30 seconden. Cabine 60 seconden. Plus 30 tot 90 seconden voor het afvinken in een digitaal systeem of papier.
Categorie 1: banden
Drie controle-punten op de banden zijn de eerste check; banden zijn statistisch het meest voorkomende bevindings-onderwerp bij audit (26 procent van alle bevindingen volgens NLA-jaarrapport 2024).
Punt 1: profiel, scheuren, vreemd voorwerp
Visueel inspecteren op zichtbare scheuren, snij-schade of vreemd voorwerp (spijker, scherf glas) in de loopvlak. Bij solid-banden ook check op deformatie of harde plekken. Een scheur langer dan 25 mm of vreemd voorwerp is direct een bevinding.
Punt 2: banden-spanning
Bij lucht-banden: visueel of bandenspanning correct lijkt; bij twijfel met manometer meten. Bij solid-banden geen druk-controle, alleen visueel op deformatie. Onderdruk geeft aan dat er een lekkage of klep-defect is.
Punt 3: wiel-bouten
Visueel inspecteren of alle wiel-bouten aanwezig zijn en niet zichtbaar los zitten. Vraag bij twijfel de Technische Dienst voor moment-controle (typisch 200 tot 300 Nm voor heftrucks).
Categorie 2: hijs-mast
Vier controle-punten op de hijs-mast vormen de kern van de operator-check; hijs-mast-bevindingen zijn de tweede meest-voorkomende categorie (22 procent van NLA-bevindingen).
Punt 4: vorken
Vorken visueel inspecteren op scheur, kromming of zichtbare slijtage. Een vork met meer dan 10 procent slijtage in dikte (typisch zichtbaar als verminderde dikte aan de tip) moet vervangen worden. Een scheur of kromming is direct een bevinding, ongeacht waar de scheur zit.
Punt 5: kettingen of hef-cilinders
Bij ketting-systeem: kettingen visueel inspecteren op uitrekking, roest of lekkage van smeer-olie. Bij cilinder-systeem: hef-cilinders inspecteren op lekkage, scheuren of vervorming. Smeer-olie-lekkage rond een hef-cilinder is geen bevinding op zich (kan condens zijn) maar wordt wel doorgegeven aan onderhoud.
Punt 6: side-shift en tilt
Side-shift (zijwaartse beweging van vorken) en tilt (kantelen voor- of achterwaarts) functioneel testen door even te bedienen op laag-bouwde mast-positie. Soepel en zonder schokken bewegen is goed; ruk-bewegingen of klappen duiden op defect aan hydrauliek-klep of geleiding.
Punt 7: load-backrest
De load-backrest (rugbeschermer voor lading op de vorken) moet aanwezig en vast zijn. Een ontbrekende of losse load-backrest is een directe bevinding omdat dit een belangrijke veiligheids-voorziening is voor de operator bij val van lading.
Categorie 3: hydrauliek
Drie controle-punten op het hydrauliek-systeem; bevindingen hier kunnen leiden tot plotseling functie-uitval onder belasting met direct ongeval-risico.
Punt 8: olie-niveau
Hydrauliek-reservoir visueel inspecteren via peil-glas of dipstick. Olie-niveau op ‘vol’ merk; onder ‘min’ merk is direct een bevinding. Lager olie-niveau betekent of lekkage of dat onderhoud overgeslagen is.
Punt 9: lekkage
Visueel inspecteren rond cilinders, slangen en koppelingen op olie-lekkage. Een natte plek of olie-druppel onder de heftruck na 12 uur stilstand duidt op lekkage. Pas bij lekkage van meer dan 30 ml per 12 uur is dit een directe bevinding; minder kan condens of smeer-olie zijn.
Punt 10: hef-druk visueel
Bij stationair starten van de hef-functie zonder lading: vorken bewegen soepel naar maximum hoogte zonder schokken of stoppen halverwege. Bij belasting met 50 tot 100 procent maximum-belasting (indien beschikbaar bij pre-shift): hef gaat door zonder zichtbare belasting-vermindering of klap-bewegingen.
Categorie 4: batterij of brandstof
Drie controle-punten op het energie-systeem (batterij voor elektrisch, brandstof voor LPG/diesel); bevindingen hier zijn vaak voorspelbaar en lossen zich op in operationele planning.
Punt 11: lading- of vul-niveau
Bij elektrisch: lader-status op minimum 30 procent voor een halve shift, minimum 60 procent voor volle shift. Bij LPG: vul-niveau op minimum 25 procent of vervang-fles aanwezig. Bij diesel: minimum kwart tank voor halve shift.
Punt 12: batterij-conditie
Batterij visueel inspecteren op zuur-lekkage (witte uitslag op polen of kabels), corrosie van polen of kabels, of vervorming van batterij-kast. Een gelekkende batterij is een directe bevinding en vereist vervanging vóór ingebruikneming.
Punt 13: brandstof-systeem
Bij LPG of diesel: visueel inspecteren rond tank, leidingen en koppelingen op brandstof-lekkage of brandstof-geur. Een geur van LPG of diesel is een directe bevinding wegens brand-risico.
Categorie 5: claxon en lichten
Twee controle-punten op de actieve veiligheids-voorzieningen; deze zijn cruciaal voor zichtbaarheid en signalering in een drukke magazijn-omgeving.
Punt 14: claxon
Claxon testen door één druk op de toeter; minimum 5 meter hoorbaar voor andere magazijn-medewerkers. Een zwakke of niet-werkende claxon is een directe bevinding wegens uitval van actieve waarschuwings-functie.
Punt 15: lichten en knipperlicht
Alle lichten testen: koplampen, knipperlicht, achteruitrijd-licht (indien aanwezig), waarschuwings-licht (oranje flits-licht). Niet-werkende koplampen of waarschuwings-licht is een bevinding voor magazijn-omgeving met beperkte verlichting.
Categorie 6: cabine en bestuurder
Drie controle-punten op de cabine en operator-omgeving; deze categorie is kritiek voor operator-veiligheid bij eventueel ongeval.
Punt 16: gordel
De veiligheids-gordel testen door deze in te drukken in het slot. De gordel moet zichtbaar functioneel zijn en het slot moet zonder vertraging vergrendelen. Een defecte gordel is een directe bevinding; rijden zonder gordel is niet toegestaan onder Arbobesluit en cao.
Punt 17: pedalen
Gas-, rem- en hef-pedaal indrukken zonder ongebruikelijke weerstand of geluid. Een pedaal dat blijft hangen of niet terugkeert duidt op een mechanisch defect dat directe reparatie vereist.
Punt 18: noodknop
De rode noodknop moet bereikbaar zijn vanuit de operator-positie en functioneel zijn. Bij activering moet de heftruck binnen 2 seconden volledig uitschakelen. Test maximum één keer per shift bij stationair-stand om de noodknop niet onnodig te slijten.
Auditeerbare vastlegging
Wettelijk is geen specifieke vastleggings-vorm voorgeschreven, maar in audit-praktijk is een digitaal pre-shift-systeem doorslaggevend.
Drie vastleggings-niveaus
Niveau 1 (papier): operator vinkt af op een papieren controlelijst, ondertekent en levert in bij ploegen-leider. Audit-effectiviteit laag wegens verloren-papieren-risico. Niveau 2 (Excel of e-mail): operator stuurt foto van afgevinkt papier of vult Excel-cel in. Audit-effectiviteit redelijk maar onderhouds-intensief. Niveau 3 (digitaal pre-shift-app): operator scant QR-sticker op heftruck, doorloopt app-checklist, foto's bij bevindingen. Audit-effectiviteit zeer hoog.
Audit-impact van vastleggings-niveau
Bij audit van NLA wordt typisch een willekeurige pre-shift-check van de afgelopen 30 dagen opgevraagd. Met niveau 1 (papier) bedraagt het opvraag-succes typisch 60 tot 70 procent (papier verloren of onleesbaar). Met niveau 3 (app) is het opvraag-succes 95 tot 100 procent. Het verschil in audit-bevindings-risico is daarmee 60 tot 80 procent.
Operator-training en instructie
Wettelijk moet de operator aantoonbaar getraind zijn in het uitvoeren van de pre-use check. Een korte instructie van 30 minuten plus geschreven controlelijst voldoet voor de wettelijke zorg-eis.
Inhoud van de instructie
Drie onderdelen in de instructie. Een: doel van de pre-use check (veiligheid plus wettelijke verplichting). Twee: doorloop van alle 18 punten met praktijk-voorbeelden van bevindingen. Drie: wat te doen bij een bevinding (markering, melding, herinspectie). De instructie wordt afgesloten met een hand-tekening van de operator op een instructie-formulier.
Frequentie van her-instructie
Eenjaarlijkse her-instructie is gangbaar; bij wisseling van heftruck-type of bij meerdere bevindingen in een periode is een tussentijdse her-instructie passend. Voor de bredere context van operator-bekwaamheid zie ons artikel heftruckkeuring complete gids sectie chauffeurs-certificaat.
Wat te doen bij een bevinding
Drie stappen wanneer een operator een bevinding constateert tijdens de pre-use check.
Stap 1: niet in gebruik nemen
De heftruck mag niet in gebruik worden genomen. Markeer de heftruck duidelijk (bordje ‘niet gebruiken’ of opvallende hes-tape om de stuur-stand) en neem de sleutel uit de stuur-stand. Plaats de heftruck idealiter buiten de loop-route zodat hij niet per ongeluk wordt gebruikt door een andere operator.
Stap 2: directe melding
Direct melden bij de Technische Dienst, Facility-coördinator of ploegen-leider. De melding bevat: heftruck-identificatie, controle-punt waarbij bevinding, beschrijving van de bevinding, datum en tijd, foto indien mogelijk. Een digitaal pre-shift-systeem registreert dit automatisch.
Stap 3: herinspectie na reparatie
Na reparatie door de Technische Dienst (intern of TCVT-keurmeester) wordt een herinspectie uitgevoerd. Pas na een goedkeuring door de aangewezen deskundige mag de heftruck weer in gebruik worden genomen. Dit wordt schriftelijk vastgelegd in het logboek.
Stappenplan: implementatie in 30 dagen
Vier stappen brengen uw magazijn van ongestructureerde checks naar auditeerbaar systeem in 30 dagen.
Stap 1 (week 1): controlelijst standaardiseren
Adopteer de bovenstaande 18-punten lijst (of een variant aangepast aan uw heftruck-types). Druk deze af op A4-formaat als papier-template of importeer in een digitale pre-shift-app. Hang een geprinte versie op bij elke heftruck.
Stap 2 (week 2): operators instrueren
Plan een instructie-sessie van 30 minuten per shift, doorloop alle 18 punten met praktijk-voorbeelden, ondertekenen door alle operators. Bewaar de instructie-formulieren in het personeels-dossier.
Stap 3 (week 3): vastleggings-systeem operationeel
Implementeer de vastleggings-vorm naar keuze. Bij papier: lever-en-verzamel-systeem op een vaste plek per ploegen-leider. Bij digitaal: QR-stickers op alle heftrucks plaatsen, app op operator-tablets installeren, eerste week begeleidend toezicht door Technische Dienst.
Stap 4 (week 4): eerste audit-check
Voer een interne audit-check uit: vraag van 5 willekeurige heftrucks de pre-shift-checks van de afgelopen 7 dagen op. Als alle 35 checks (5 heftrucks × 7 dagen) achterhaalbaar zijn, is uw systeem audit-bestendig. Voor de bredere context van compliance-vastlegging zie ons artikel Arbobesluit 7.4a en alle arbeidsmiddelen en heftruck keuring frequentie.
Voor een onafhankelijke evaluatie van uw heftruck-pre-shift-systeem voert Envora een compliance scan uit op locatie. Binnen 48 uur ontvangt u per heftruck de status van de afgelopen 30 dagen pre-shift-checks, eventuele bevindings-trends per categorie en een implementatie-plan voor verbetering. Voor het complete keurings-protocol zie de pillar heftruckkeuring complete gids.
Veelgestelde vragen
Achttien controle-punten verdeeld over zes categorieën: banden (3 punten), hijs-mast (4), hydrauliek (3), batterij of brandstof (3), claxon en lichten (2), cabine (3). De volledige lijst staat in dit artikel uitgewerkt per categorie met concrete check-criteria.
Voor elke shift éénmaal, dus typisch één keer per dag bij één-ploegen-dienst. Bij ploegen-dienst (2 of 3 ploegen) is een pre-shift-check per ploeg de praktijk-eis. De wettelijke basis is Arbobesluit artikel 7.17a.
Vier tot zeven minuten per heftruck bij geoefende operator. Minder dan 3 minuten is een rode vlag voor onvolledige uitvoering. Voor 18 controle-punten is 4 tot 7 minuten een redelijke benchmark.
De heftruck mag niet in gebruik worden genomen tot reparatie en herinspectie. Markeer de heftruck duidelijk als ‘niet gebruiken’, neem de sleutel uit de stuur-stand en meld direct bij de Technische Dienst of Facility-coördinator. Dit volgt direct uit Arbobesluit 7.17a en de werkgevers-zorgplicht.
Wettelijk niet expliciet, maar in praktijk wel doorslaggevend bij audit. Een digitale vastlegging via QR-stickers en pre-shift-app verlaagt audit-risico met 60 tot 80 procent ten opzichte van papier of geen vastlegging. NLA-auditors vragen typisch een willekeurige pre-shift-check van de afgelopen 30 dagen op.
De werkgever is primair aansprakelijk via Arbeidsomstandighedenwet artikel 3 (zorg voor veilige werkplek), maar de operator heeft een eigen zorgplicht via Arbobesluit 7.17a. Bij een ongeval met een onveilige heftruck waarbij de pre-use check niet was uitgevoerd, wordt de aansprakelijkheid gedeeld.
Nee. De pre-use check is een aanvulling, niet een vervanging. De jaarlijkse TCVT-keuring (Arbobesluit 7.4a) blijft verplicht ongeacht de kwaliteit van de pre-shift-checks. Beide controles dekken verschillende risico-niveaus af.
