De kernregel bij gebruikte machines
Een tweedehands heftruck is voor de wet gewoon een arbeidsmiddel. Dezelfde eisen, dezelfde keuringsplicht, dezelfde verantwoordelijkheid.
Het verschil zit niet in de regels maar in de informatie. Bij een nieuwe machine krijgt u de documentatie vanzelf, bij een gebruikte moet u erom vragen en soms achteraan.
Dat is de kern van het risico. Niet de machine, maar het ontbrekende papier waarmee u later moet aantonen dat de machine mocht worden gebruikt.
Keuring bij ingebruikname
Arbobesluit artikel 7.4a vraagt een keuring voordat een arbeidsmiddel voor het eerst in gebruik wordt genomen, en opnieuw na montage op een nieuwe locatie.
Een gekochte heftruck is per definitie op een nieuwe locatie in gebruik genomen. De keuring van de vorige eigenaar dekt uw situatie dus niet af.
Wie de keuring uitvoert, ligt niet wettelijk vast. In de markt zijn dat doorgaans keurmeesters die werken onder een BMWT-regeling of een vergelijkbaar schema. Zie ook ons artikel over de BMWT-keuring.
Daarna geldt de periodieke keuring, in de praktijk minimaal jaarlijks en bij intensief gebruik of ploegendienst vaker. Die frequentie onderbouwt u vanuit uw eigen risicobeoordeling.
CE-markering en verklaring van overeenstemming
De CE-markering betekent dat de fabrikant verklaart dat de machine voldeed aan de geldende Europese eisen op het moment dat hij in de handel werd gebracht.
Het is geen kwaliteitskeurmerk en het zegt niets over de staat van vandaag. Een machine met een keurige CE-plaat kan versleten vorken en een lekkende hefcilinder hebben.
Vraag altijd de EG-verklaring of EU-conformiteitsverklaring op. Die hoort bij de machine te blijven gedurende de hele levensduur en wordt bij tweedehands verkoop stelselmatig vergeten.
Meer achtergrond staat in ons artikel over CE-markering van machines in het magazijn.
Machines van vóór 1995
De Machinerichtlijn geldt voor machines die vanaf 1 januari 1995 in de handel zijn gebracht. Oudere machines dragen geen CE-markering en dat is legitiem.
Voor die machines geldt dat ze moeten voldoen aan de minimumeisen voor arbeidsmiddelen uit hoofdstuk 7 van het Arbobesluit. Dat is een ander pakket eisen, maar het is niet vrijblijvend.
De Nederlandse Arbeidsinspectie beoordeelt bij een ongeval niet of de machine oud is, maar of hij voldeed aan de eisen die op dat moment golden en of hij deugdelijk werd onderhouden.
In de praktijk struikelen oude heftrucks op drie punten: ontbrekende bestuurdersbeveiliging, geen of een niet werkende gordel, en beveiligingen die in de loop der jaren zijn overbrugd omdat ze storingen gaven.
Kopen buiten de EU
Koopt u een machine rechtstreeks in bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk, Turkije of Azië, dan brengt u die machine zelf in de handel binnen de EU.
Daarmee neemt u verplichtingen over die normaal bij de fabrikant of importeur liggen. Conformiteitsbeoordeling, technisch dossier, verklaring en markering.
Dat is een aanzienlijk zwaardere route dan de meeste kopers verwachten en zelden de moeite waard voor één machine. Vanaf 20 januari 2027 geldt bovendien de nieuwe Machineverordening met aangescherpte verplichtingen voor importeurs en distributeurs.
Het lastdiagram controleren
Het lastdiagram vertelt de chauffeur wat hij op welke hoogte en op welk lastzwaartepunt mag heffen. Het is het meest genegeerde document op de machine.
Bij tweedehands machines klopt het diagram opvallend vaak niet meer. De mast is vervangen, er zit een andere vorkenklem op, of het bordje is bij een reparatie verdwenen.
Controleer dus niet of er een diagram hangt, maar of dat diagram hoort bij deze mast en dit voorzetapparaat. Klopt de combinatie niet, dan rekent de chauffeur met verkeerde grenzen.
Wanneer een wijziging ingrijpend is
Niet elke aanpassing is juridisch relevant. Een nieuwe stoel of een extra werklamp verandert niets aan de conformiteit.
Het wordt anders zodra de wijziging het beoogde gebruik, de capaciteit of een veiligheidsfunctie raakt. Een langere mast, een ander type klem of een verhoogd hefvermogen valt in die categorie.
Wie zo'n wijziging aanbrengt of laat aanbrengen, kan de rol van fabrikant overnemen. Dat betekent een nieuwe risicobeoordeling, een aangepast lastdiagram en een nieuwe verklaring. Vraag bij aankoop dus expliciet naar aanpassingen die de vorige eigenaar heeft laten uitvoeren.
Documenten die u vooraf opvraagt
Maak van deze lijst een vaste bijlage bij uw aankoopaanvraag. Wie ze niet kan leveren, verkoopt u ook geen zorgeloze machine.
| Document | Waarom u het nodig heeft |
|---|---|
| EG- of EU-conformiteitsverklaring | Bewijs dat de machine rechtmatig in de handel is |
| Nederlandstalige handleiding | Basis voor instructie, onderhoud en keuring |
| Lastdiagram bij deze configuratie | Bepaalt de veilige werkgrenzen |
| Laatste keuringsrapport | Toont openstaande bevindingen en historie |
| Onderhoudshistorie en urenstand | Voorspelt de kosten van het eerste jaar |
| Overzicht van aanpassingen | Signaleert een mogelijke ingrijpende wijziging |
| Accu- of motorgegevens | Bepaalt laadinfrastructuur en emissie-eisen |
Let op het verschil tussen een keuringssticker en een keuringsrapport. De sticker zegt dat er iets is gebeurd, het rapport zegt wat er is gevonden en wat er nog openstaat.
Technische controlepunten
Laat de machine bij voorkeur beoordelen door een onafhankelijke keurmeester vóór de koop, niet door de monteur van de verkopende partij.
De kostenpost van zo'n aankoopkeuring valt in het niet bij een mastrevisie die u drie maanden later zelf moet betalen.
Waar de meeste bevindingen zitten
De hefkettingen zijn het klassieke punt. Rek, stijve schalmen en corrosie zijn slecht zichtbaar maar goed meetbaar met een kettinglineaal.
Daarnaast de vorken: slijtage aan de hiel van ongeveer tien procent van de oorspronkelijke dikte is een afkeurcriterium, net als een afwijkende hakhoek of scheurvorming.
Verder mastcilinders en slangen op lekkage, remwerking, stuurspeling, bandenprofiel, werking van de dodemansfunctie en de staat van de gordel. En bij elektrische trucks de accucapaciteit, want een vervangende tractiebatterij is vaak een kwart van de aankoopprijs.
Wat de verborgen kosten zijn
Reken naast de aankoopprijs op de ingebruiknamekeuring, het herstel van bevindingen, eventueel een nieuw lastdiagram en de aanpassing van uw laadinfrastructuur.
Bij elektrische machines komt daar de laadplek bij. Een laadstation vraagt om een gekeurde elektrische aansluiting en om een opstelplaats die voldoet aan de eisen voor ventilatie en brandveiligheid.
Houd ook rekening met de doorlooptijd. Ontbrekende documentatie opvragen bij een buitenlandse fabrikant kost al snel enkele weken, en een nieuw lastdiagram op basis van berekening duurt vaak langer dan de levertijd van de machine zelf.
Neem tot slot de opleidingskant mee. Een ander type truck betekent aanvullende instructie voor de chauffeurs, ook als zij al een heftruckcertificaat hebben.
Kopen bij een dealer of particulier
Bij een erkende dealer krijgt u doorgaans een gereviseerde machine met documentatie en garantie. De prijs ligt hoger, het papierwerk is vrijwel altijd op orde.
Bij een particuliere of veilingaankoop koopt u meestal in de staat waarin de machine verkeert. Reken dan op ontbrekende documenten en op een keuring die direct bevindingen oplevert.
Beide routes zijn verdedigbaar. Wat niet verdedigbaar is, is de tweede route kiezen en vervolgens de eerste verwachten. Verwerk het verschil in uw budget en in uw planning.
Een groothandel kocht drie gebruikte elektrische heftrucks op een veiling. Twee waren technisch prima, bij de derde bleek de mast te zijn vervangen door een hogere zonder aangepast lastdiagram. De machine stond zes weken stil in afwachting van een berekening door de fabrikant. Een aankoopkeuring van een paar honderd euro had dat vooraf zichtbaar gemaakt.
Vijf fouten die u vaak ziet
De eerste is vertrouwen op de keuringssticker zonder het onderliggende rapport te lezen. De tweede is aannemen dat CE gelijkstaat aan goedgekeurd.
De derde is de machine in gebruik nemen vóór de ingebruiknamekeuring, omdat er die week nu eenmaal capaciteit nodig was.
De vierde is het lastdiagram niet vergelijken met de werkelijke configuratie. De vijfde is de aankoop niet doorgeven aan degene die de keuringskalender beheert, waardoor de machine het jaar daarop simpelweg wordt overgeslagen.
In vier stappen geregeld
Stel eerst uw documentenlijst op en stuur die mee met elke aanvraag. Dat filtert verkopers die niet kunnen leveren er vroeg uit.
Laat vervolgens een onafhankelijke aankoopkeuring uitvoeren en gebruik de bevindingen in de prijsonderhandeling. Een openstaande mastrevisie is een concreet bedrag, geen gevoel.
Regel bij levering de ingebruiknamekeuring en leg meteen de vervolgdatum vast. Voeg de machine daarna toe aan uw arbeidsmiddelenregister met serienummer, keuringsdatum en documentlocatie.
Wie deze volgorde aanhoudt, koopt een machine met een bekend risico in plaats van een verrassing die pas bij de eerste keuring zichtbaar wordt.
Veelgestelde vragen
Ja. Het Arbobesluit verplicht een keuring voordat een arbeidsmiddel voor het eerst in gebruik wordt genomen in uw situatie, en daarna een periodieke keuring. Dat de vorige eigenaar hem vorige maand nog liet keuren, neemt die verplichting niet weg. De omstandigheden op uw locatie kunnen anders zijn en de machine is tijdens transport bovendien verplaatst en mogelijk gedemonteerd.
Dat hoeft geen probleem te zijn als de machine vóór 1 januari 1995 op de markt is gebracht. Die machines vallen niet onder de Machinerichtlijn maar moeten wel voldoen aan de minimumeisen voor arbeidsmiddelen uit hoofdstuk 7 van het Arbobesluit. Is de machine jonger en ontbreekt CE, dan is er iets mis: dan is de machine niet rechtmatig in de handel gebracht of is de plaat verwijderd bij een wijziging.
Als werkgever bent u verantwoordelijk voor de arbeidsmiddelen die uw medewerkers gebruiken. Een gebrekkige machine kan civielrechtelijk een zaak met de verkoper opleveren, maar de Nederlandse Arbeidsinspectie spreekt bij een ongeval de werkgever aan. Dat maakt de controle vóór aankoop niet optioneel maar een onderdeel van uw eigen aansprakelijkheidsbeheersing.
Ja, de gebruiksaanwijzing moet beschikbaar zijn in de taal van het land waar de machine wordt gebruikt. Bij tweedehands machines uit Duitsland of Frankrijk ontbreekt die vaak. U kunt hem meestal opvragen bij de fabrikant of importeur op basis van het serienummer. Zonder handleiding kunt u geen onderbouwde instructie geven en ontbreekt de basis voor onderhoud en keuring.
Een wijziging die het beoogde gebruik, de capaciteit of de veiligheidsfuncties verandert. Denk aan het monteren van een ander type voorzetapparatuur, het verlengen van de mast of het aanpassen van het hefvermogen. Zo'n wijziging kan betekenen dat u als degene die de wijziging aanbrengt de rol van fabrikant overneemt, inclusief de plicht om een nieuwe conformiteitsbeoordeling uit te voeren.
Vergelijk het typeplaatje, de masttype-aanduiding en het gemonteerde voorzetapparaat met wat er op het diagram staat. Klopt de combinatie niet, dan is het diagram ongeldig en weet de chauffeur niet wat hij mag heffen. Bij een gewijzigde combinatie moet de fabrikant of een deskundige partij een nieuw diagram afgeven, gebaseerd op berekening en niet op schatting.
Nee, er is geen wettelijke afschrijftermijn. Wat telt is de technische staat en de keuringsuitslag. Een goed onderhouden machine van vijftien jaar kan veiliger zijn dan een verwaarloosde van vijf. Wel neemt bij ouderdom de kans toe op ontbrekende documentatie, slecht verkrijgbare onderdelen en verouderde beveiligingen zoals ontbrekende gordels of aanrijdbeveiliging.
In de praktijk wordt dat vaak zo gedaan: één keuring bij ingebruikname die tevens het startpunt is van de jaarcyclus. Dat is efficiënt en verdedigbaar, mits het rapport expliciet vermeldt dat het om een ingebruiknamekeuring gaat en welke uitgangssituatie is beoordeeld. Leg de vervolgdatum meteen vast in uw keuringskalender.
