CE-markering in het magazijn
In een modern magazijn staan meer machines dan veel ondernemers denken: wikkelmachines, transportbanden, verpakkingslijnen, magazijnliften en steeds vaker geautomatiseerde transportsystemen. Al deze machines vallen onder Europese productregels, en de meest zichtbare daarvan is de CE-markering.
CE-markering roept vaak de vraag op wie waarvoor verantwoordelijk is. De fabrikant plaatst de markering, maar als werkgever heeft u een eigen plicht om alleen conforme en veilige machines te gebruiken. Dit artikel legt uit welke verplichtingen bij u liggen en wanneer u zonder het te weten zelf fabrikant wordt.
Wat CE-markering betekent
De CE-markering is een verklaring van de fabrikant dat een machine voldoet aan de geldende Europese eisen voor veiligheid en gezondheid. Voor machines is dat de Machinerichtlijn 2006/42/EG, in Nederland uitgewerkt in het Warenwetbesluit machines. De markering is geen keurmerk van een onafhankelijke instantie, maar een eigen verklaring van de fabrikant, onderbouwd met een technisch dossier.
Bij de markering horen twee vaste documenten. Een verklaring van overeenstemming waarin de fabrikant benoemt aan welke richtlijnen en normen de machine voldoet, en een gebruiksaanwijzing in het Nederlands. Ontbreekt een van beide, dan is de machine formeel niet correct op de markt gebracht.
Wanneer CE-markering verplicht is
CE-markering is verplicht voor machines die na 1 januari 1995 binnen de Europese Economische Ruimte op de markt zijn gebracht. Op de markt brengen betekent de eerste keer beschikbaar stellen, of dat nu via verkoop, verhuur of eigen invoer gaat. De markering hoort bij dat eerste moment van beschikbaar stellen.
De verantwoordelijkheid voor de markering ligt bij degene die de machine op de markt brengt. Dat is meestal de fabrikant, maar het kan ook een importeur zijn die een machine van buiten de EU haalt. Voor de gebruiker in het magazijn is vooral van belang dat de markering aanwezig is en dat de bijbehorende documenten kloppen.
Wat de werkgever moet controleren
Als werkgever valt u onder Arbobesluit artikel 7.3. Dat bepaalt dat u alleen arbeidsmiddelen ter beschikking stelt die geschikt zijn voor het werk en die de veiligheid en gezondheid niet in gevaar brengen. Voor machines betekent dit dat u bij aanschaf en ingebruikname controleert of de CE-markering en de documenten aanwezig zijn.
De CE-markering is echter geen eindpunt. U moet ook toezien op veilig gebruik, op de juiste plaatsing en op de afscherming van bewegende delen. Een machine kan correct gemarkeerd zijn en toch onveilig worden gebruikt, bijvoorbeeld doordat een beveiliging is overbrugd. De praktijksituatie in uw magazijn is uw eigen verantwoordelijkheid.
Toezicht sluit aan op de keuringsplicht
Machineveiligheid staat niet los van de andere verplichtingen in het magazijn. Waar CE gaat over de staat bij levering, gaat de keuringsplicht van Arbobesluit 7.4a over de veilige staat tijdens gebruik. Een CE-machine moet dus alsnog periodiek gekeurd en onderhouden worden.
Datzelfde geldt voor de elektrische veiligheid. De elektrische installatie en aansluiting van een machine vallen onder NEN 3140, de norm voor het periodiek beoordelen van elektrische arbeidsmiddelen. Zo grijpen productregels en gebruiksregels in elkaar.
Wanneer u zelf fabrikant wordt
Veel werkgevers weten niet dat ze zelf fabrikant kunnen worden. Dat gebeurt in twee situaties. De eerste is het samenstellen van machines: koppelt u meerdere machines zo dat ze als een geheel functioneren, dan ontstaat een samenstel van machines waarvoor u een eigen conformiteitsbeoordeling en CE-markering moet regelen.
De tweede situatie is de ingrijpende wijziging. Past u een bestaande machine zo aan dat de risico's wezenlijk veranderen, bijvoorbeeld door een zwaardere motor of een andere besturing, dan kan die machine juridisch als nieuw gelden. U moet dan opnieuw beoordelen of aan de eisen wordt voldaan en zo nodig een nieuwe verklaring opstellen.
Beide situaties komen in magazijnen vaker voor dan gedacht, bijvoorbeeld bij het aan elkaar bouwen van transportbanden of het ombouwen van een verpakkingslijn. Laat vooraf beoordelen welke verplichtingen ontstaan, want achteraf herstellen is duurder en bij een ongeval staat u zwakker.
Tweedehands en geimporteerde machines
Bij tweedehands machines hangt de verplichting af van de herkomst. Een machine die al binnen de EU in gebruik was en CE-gemarkeerd is, mag ongewijzigd worden doorverkocht en gebruikt, zolang die nog steeds veilig is. U hoeft dan geen nieuwe markering aan te brengen.
Haalt u een machine van buiten de EU, dan brengt u die zelf voor het eerst op de Europese markt. In dat geval bent u verantwoordelijk voor de CE-markering, de verklaring van overeenstemming en de Nederlandstalige handleiding. Een oude machine van voor 1995 zonder CE mag u gebruiken, maar die moet wel voldoen aan de minimumveiligheidseisen uit het Arbobesluit.
Wat verandert in 2027
De Europese regels voor machines worden vernieuwd. Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 de huidige Machinerichtlijn. Een verordening werkt rechtstreeks door in alle lidstaten, zonder aparte nationale omzetting, wat de regels binnen de EU verder gelijktrekt.
De kern blijft hetzelfde: machines moeten veilig zijn en CE-gemarkeerd. Nieuw is onder meer de aandacht voor digitale gebruiksaanwijzingen, cybersecurity van aangesloten machines en risico's van zelflerende systemen. Voor magazijnen met automatisering is dat relevant. Wie nu investeert in nieuwe of aangepaste machines, doet er goed aan de nieuwe eisen alvast mee te nemen.
CE-dossier en aantoonbaarheid
Net als bij keuringen geldt voor CE-markering dat u het moet kunnen aantonen. Bewaar per machine de verklaring van overeenstemming en de gebruiksaanwijzing, en leg vast welke machine waar staat. Bij een controle door de Nederlandse Arbeidsinspectie of na een incident moet u die documenten snel kunnen tonen.
Koppel de CE-documenten aan uw arbeidsmiddelenregister, zodat markering, keuringshistorie en onderhoud per machine op een plek staan. Voor de onderliggende geharmoniseerde normen kunt u terecht bij NEN. Zo is de veiligheid van uw machinepark niet alleen geregeld, maar ook onderbouwd.
Zo helpt Envora hierbij
Envora brengt de machineveiligheid in uw magazijn onder in dezelfde compliance-scan als de andere wettelijke verplichtingen. We controleren of uw machines CE-gemarkeerd zijn, of de verklaringen en handleidingen aanwezig zijn en of de bijbehorende keuringen op orde zijn.
Alle documentatie komt in een digitaal dossier per locatie, gekoppeld aan het arbeidsmiddel via een QR-sticker. Zo heeft u bij een controle of overname direct inzicht in de status van elke machine, en weet u zeker dat CE-markering, keuring en onderhoud als een geheel kloppen.
Veelgestelde vragen
Ja. Een machine die na 1995 binnen de EU op de markt is gebracht, valt onder de Machinerichtlijn en moet CE-gemarkeerd zijn. Bij de machine horen een verklaring van overeenstemming en een Nederlandstalige gebruiksaanwijzing. Zonder deze markering en documenten mag de machine niet geleverd of in gebruik genomen worden.
U moet volgens Arbobesluit 7.3 controleren dat de machine CE-gemarkeerd is, dat de verklaring van overeenstemming aanwezig is en dat er een Nederlandstalige handleiding bij zit. Daarnaast moet de machine in de praktijk veilig te gebruiken zijn en passend zijn voor het werk. De CE-markering ontslaat u niet van de plicht om zelf op veilig gebruik toe te zien.
Dat kan. Als u meerdere machines zo samenvoegt dat ze als een geheel functioneren, ontstaat een samenstel van machines. Voor dat samenstel bent u dan verantwoordelijk voor een eigen conformiteitsbeoordeling en CE-markering. Ook een ingrijpende wijziging van een bestaande machine kan u tot fabrikant maken. Laat in die gevallen vooraf beoordelen welke verplichtingen ontstaan.
Een machine die al binnen de EU in gebruik was en CE-gemarkeerd is, mag ongewijzigd doorverkocht en gebruikt worden, mits nog steeds veilig. Koopt u een machine van buiten de EU, dan brengt u die zelf op de markt en bent u verantwoordelijk voor CE-markering en documentatie. Een oude machine van voor 1995 zonder CE moet minimaal voldoen aan de veiligheidseisen van het Arbobesluit.
Vanaf 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening (EU) 2023/1230 de huidige Machinerichtlijn. De kern blijft gelijk: machines moeten veilig zijn en CE-gemarkeerd. Nieuw zijn onder meer aandacht voor digitale documentatie, cybersecurity en zelflerende systemen. Wie nu machines koopt of aanpast, doet er goed aan de nieuwe eisen alvast mee te wegen.
Bij een CE-gemarkeerde machine horen minimaal de CE-markering op de machine zelf, een EG- of EU-verklaring van overeenstemming en een gebruiksaanwijzing in het Nederlands. De fabrikant houdt daarnaast een technisch dossier bij. Als gebruiker bewaart u de verklaring en de handleiding, zodat u bij een controle kunt aantonen dat de machine conform is geleverd.
Nee. CE-markering gaat over de staat van de machine bij levering. De keuringsplicht uit Arbobesluit 7.4a gaat over de veilige staat tijdens het gebruik in de jaren daarna. Een CE-machine moet dus alsnog periodiek gekeurd en onderhouden worden. De twee sporen vullen elkaar aan en vervangen elkaar niet.
