Waar plaats je een AED in een magazijn?
Een AED hangt goed als iemand hem bij een hartstilstand zonder nadenken kan vinden en ophalen. Dat betekent een centrale, zichtbare en altijd toegankelijke plek, en niet weggewerkt in een kantoor dat 's avonds op slot gaat. De plaatsing bepaalt of het toestel bij een echte calamiteit ook echt op tijd bij het slachtoffer is.
Het leidende principe achter de plaatsing is de 6-minutenzone. Een slachtoffer moet binnen zes minuten gereanimeerd worden, dus de AED moet in die tijd op te halen, terug te brengen en in te zetten zijn. Alles in de plaatsing draait om die zes minuten.
In een magazijn met grote afstanden, hoge stellingen en ploegendiensten is dat geen vanzelfsprekendheid. Hieronder lopen we stap voor stap door wat een AED op de juiste plek en daarmee inzetbaar maakt.
Is een AED verplicht in een magazijn?
Er is geen wet die elk magazijn verplicht een AED op te hangen. Wel geldt de algemene zorgplicht uit artikel 3 van de Arbeidsomstandighedenwet. Daaruit volgt dat je voor een veilige werkplek moet zorgen, inclusief passende eerstehulpvoorzieningen.
Wat passend is, bepaal je via je RI&E. Factoren als een afgelegen ligging, een lange opkomsttijd van de ambulance en het aantal aanwezigen wegen mee. Bij die afweging is een AED in veel magazijnen een logische en soms noodzakelijke keuze, ook al staat er geen hard getal in de wet.
Of een AED in jouw situatie echt verplicht is, lees je verder in ons artikel over de vraag of een AED verplicht is. De plaatsing die we hier bespreken, geldt zodra je besluit een AED op te hangen.
De 6-minutenzone als uitgangspunt
De 6-minutenzone is het idee dat hulp binnen zes minuten op gang moet komen. De Hartstichting stelt dat de overlevingskans met 50 tot 70 procent stijgt als een slachtoffer binnen die zes minuten gereanimeerd wordt en een AED wordt ingezet. Elke minuut die verloren gaat, verlaagt die kans.
Voor de plaatsing betekent dit dat je niet alleen naar de heenweg kijkt, maar naar de hele actie: iemand belt 112, een ander haalt de AED en brengt hem terug bij het slachtoffer. Die volledige cyclus moet ruim binnen zes minuten passen.
Dat principe maakt de afstand tot de AED concreet. Een toestel dat hemelsbreed dichtbij hangt maar in de praktijk achter een lange route ligt, valt alsnog buiten de zone. Ook in wat voor kast de AED hangt speelt mee, want de kast moet het toestel beschermen zonder de snelle toegang te hinderen.
Een centrale, zichtbare plek
De beste plek is centraal in de looproutes die mensen toch al gebruiken: bij een hoofdingang, de kantine of een centrale gang. Op zo'n plek komt iedereen regelmatig langs, waardoor de locatie bekend is en het toestel snel te vinden is.
Zichtbaarheid is net zo belangrijk als de afstand. Een AED die in een kast op ooghoogte hangt met een duidelijk pictogram wordt onder stress sneller gevonden dan een toestel dat laag of in een hoek staat. Houd de plek vrij van obstakels, pallets en seizoensvoorraad.
Vermijd plekken die alleen voor een deel van het personeel toegankelijk zijn. Een AED achter een toegangspoort of in een afgesloten ruimte is voor de rest van het pand onbereikbaar op het moment dat het telt.
Reken de haaltijd terug
Om te bepalen of je plek binnen de zone valt, reken je de haaltijd terug. Trek van de zes minuten de tijd af voor het herkennen van de situatie, het alarmeren en het starten van de borstcompressies. Wat overblijft, is de tijd om de AED te halen en terug te brengen.
In de praktijk betekent dat een enkele loopafstand van grofweg anderhalve tot drie minuten, afhankelijk van hoe snel de rest verloopt. In een groot of langgerekt magazijn is één centraal toestel daarvoor soms niet genoeg en hang je er twee of meer verspreid op.
Loop de route een keer echt, vanaf de verste werkplek. Een meting op de plattegrond onderschat de werkelijke tijd door deuren, gangen en hoogteverschillen.
Markering met pictogram en noodverlichting
Markeer de AED met het standaard pictogram volgens NEN-EN-ISO 7010, het groene bordje met hart en bliksemschicht. Dat pictogram is internationaal herkenbaar, ook voor mensen die jouw pand niet kennen, zoals uitzendkrachten en chauffeurs.
Plaats de markering zo dat hij van een afstand zichtbaar is, eventueel haaks op de wand. In een magazijn met lange gangen helpt een haaks bordje om het toestel al van ver te spotten.
Zorg dat de plek ook bij stroomuitval vindbaar blijft. Combineer de AED-markering met de noodverlichting en de vluchtwegpictogrammen, zodat het toestel in het donker niet onvindbaar wordt.
Bereikbaar in elke dienst
Een AED moet in elke dienst bereikbaar zijn, ook in de avond- en nachtploeg. Juist dan zijn er minder mensen aanwezig en doet de ambulance er vaak langer over, waardoor de eigen AED belangrijker wordt. Een toestel dat na kantooruren achter een afgesloten deur hangt, is dan waardeloos.
Stem de toegankelijkheid af op de drukste en de stilste momenten. Hang de AED op een plek die in alle diensten open en bemand is, en niet in een afdeling die 's avonds dichtgaat.
Zorg dat in elke dienst minstens iemand weet waar de AED hangt en hoe je hem bedient. De koppeling met je BHV-organisatie maakt dat de juiste mensen het toestel ook echt kunnen inzetten.
Binnen of buiten ophangen
Binnen hangt een AED meestal in een eenvoudige wandkast die het toestel beschermt tegen stof en stoten. Een kast met alarm of signaal helpt om misbruik te voorkomen, zolang die de snelle toegang niet in de weg zit.
Wil je de AED ook buiten kantoortijden of voor de buurt beschikbaar maken, dan kan een buitenkast. Die moet wel verwarmd en goed afgedicht zijn, want de pads en de batterij zijn gevoelig voor kou, hitte en vocht. Een onverwarmde buitenkast kan de inzetbaarheid stilletjes aantasten.
Houd bij de keuze rekening met de temperatuur in je magazijn zelf. In een onverwarmd vrieshuis of een koel opslagdeel gelden dezelfde aandachtspunten als buiten.
Registreer de AED op HartslagNu
Een AED die niemand kent, wordt bij een melding niet ingezet. Registreer het toestel daarom op HartslagNu, het landelijke reanimatie-oproepsysteem. De meldkamer en burgerhulpverleners zien dan dat er een AED beschikbaar is en waar die hangt.
Geef bij de registratie de beschikbaarheidstijden op. Is de AED alleen tijdens werktijden bereikbaar, dan zorgt die informatie ervoor dat het toestel niet wordt opgeroepen op een moment dat het pand dicht is.
Werk de registratie bij als de AED verhuist of als de openingstijden veranderen. Een verouderde registratie stuurt hulpverleners naar een toestel dat er niet meer hangt.
Onderhoud na de plaatsing
Met het ophangen ben je er niet. Een AED blijft alleen inzetbaar als de pads en de batterij op tijd vervangen worden, want beide hebben een houdbaarheidsdatum. Een toestel met verlopen pads geeft bij een echte inzet geen schok af.
Controleer regelmatig het statuslampje en houd de vervaldata bij. Hoe je dat structureel aanpakt, lees je in ons artikel over AED-onderhoud en de bijbehorende AED-keuring.
Leg het onderhoud vast in je compliancedossier, met de vervaldata van pads en batterij. Zo zie je in één oogopslag of het toestel op de juiste plek én inzetbaar is.
Veelgemaakte fouten bij AED-plaatsing
De eerste fout is de AED ophangen op een mooie maar onbereikbare plek, zoals een kantoor dat 's avonds op slot gaat. De tweede is alleen naar de hemelsbrede afstand kijken en de werkelijke looproute met deuren en gangen negeren.
Een derde fout is geen registratie op HartslagNu, waardoor het toestel onzichtbaar blijft voor de meldkamer. En de laatste valkuil is het onderhoud vergeten, waardoor de AED op de juiste plek hangt maar met verlopen pads niet werkt.
Wie deze fouten vermijdt en de plaatsing toetst aan de 6-minutenzone, heeft een AED die bij een hartstilstand ook echt het verschil maakt.
Zo regelt Envora de AED-plaatsing
Envora beoordeelt bij een compliance scan of je AED op de juiste plek hangt, of de 6-minutenzone vanaf elke werkplek haalbaar is en of het toestel in elke dienst bereikbaar is. Ook de markering, de registratie op HartslagNu en de vervaldata van pads en batterij komen aan bod.
De AED komt daarna samen met je noodverlichting, EHBO-middelen en andere verplichtingen in één dossier, met de vervaldata automatisch in beeld. Zo blijft het toestel niet alleen aanwezig maar ook aantoonbaar inzetbaar, en kun je het bij een controle direct laten zien.
Veelgestelde vragen
Er is geen vaste wettelijke plicht die elk magazijn een AED voorschrijft. Wel geldt de zorgplicht uit artikel 3 van de Arbowet, waardoor je op basis van je RI&E moet bepalen welke eerstehulpvoorzieningen nodig zijn. Bij verhoogde risico's of een afgelegen ligging is een AED vaak een logische en soms noodzakelijke keuze.
De 6-minutenzone is het uitgangspunt dat een slachtoffer binnen zes minuten gereanimeerd moet worden en dat er binnen die tijd een AED beschikbaar en bediend moet zijn. Volgens de Hartstichting stijgt de overlevingskans met 50 tot 70 procent als dat lukt. Voor de plaatsing betekent het dat het toestel snel op te halen en terug te brengen moet zijn.
Hang de AED op een centrale, zichtbare en altijd toegankelijke plek, bijvoorbeeld bij een hoofdingang, de kantine of een centrale gang. Het toestel moet zonder sleutel of code bereikbaar zijn en gemarkeerd met het juiste pictogram. Vermijd plekken die in een dienst worden afgesloten of die achter obstakels verdwijnen.
Registratie op HartslagNu is sterk aan te raden. Daarmee weten de meldkamer en burgerhulpverleners dat er een AED beschikbaar is en waar die hangt. Geef bij de registratie ook de beschikbaarheidstijden door, zodat het toestel alleen wordt opgeroepen wanneer het echt bereikbaar is.
Ja, maar een buitenkast moet verwarmd zijn en bescherming bieden tegen vocht en vorst. De pads en de batterij van een AED zijn gevoelig voor kou en hitte, wat de inzetbaarheid kan aantasten. Een verwarmde, afsluitbare buitenkast met duidelijke markering maakt de AED ook buiten betrouwbaar inzetbaar.
Dat hangt af van de oppervlakte en de indeling. Het uitgangspunt is dat vanaf elke werkplek de AED ruim binnen de 6-minutenzone te halen is. In een groot of langgerekt pand kan dat betekenen dat één centraal toestel niet volstaat en je er twee of meer verspreid ophangt.
