Drie lagen van AED-onderhoud
AED-onderhoud in een Nederlands magazijn bestaat uit drie lagen die samen het complete onderhouds-regime vormen. Elke laag heeft een eigen frequentie, een eigen uitvoerder en een eigen registratie in het logboek. Het overslaan van een laag verzwakt de bewijslast bij audit en kan in een reanimatie-situatie het verschil maken tussen een functioneel en een niet-functioneel toestel.
De juridische basis voor AED-onderhoud ligt in Arbobesluit artikel 3.20 over EHBO-middelen, gecombineerd met de productrichtlijn voor medische hulpmiddelen MDR 2017/745 en de Europese productie-norm NEN-EN-IEC 60601-2-4 voor defibrillatoren. De fabrikant van het toestel publiceert in de gebruikershandleiding een onderhoudsschema dat onderdeel is van de CE-conformiteit. Afwijken van dit schema betekent dat het toestel niet meer conform is met de typegoedkeuring.
| Laag | Frequentie | Uitvoerder | Doorlooptijd per toestel |
|---|---|---|---|
| Automatische zelftest | Dagelijks of wekelijks | Het toestel zelf | 30 sec tot 5 min (intern) |
| Maandelijkse visuele check | Elke 30 dagen | Interne aangewezen persoon | 2 tot 3 minuten |
| Jaarlijkse functionele keuring | Elke 12 maanden | Gecertificeerd technicus | 20 tot 45 minuten |
Maandelijkse visuele check
De maandelijkse check is de meest frequent uitgevoerde controle en is in praktijk de eerste lijn voor het detecteren van afwijkingen. Een typisch magazijn met 2 AED-toestellen kost de complete maandelijkse cyclus 5 minuten. De check wordt doorgaans uitgevoerd door een aangewezen BHV-er, de Technische Dienst of een vaste compliance-medewerker.
De vijf controle-punten
Punt 1 is het indicatorlicht. Een groen of grijs licht betekent dat het toestel gereed is. Een knipperend geel of rood licht betekent een storing die direct moet worden onderzocht via het LED-paneel of de toestel-handleiding. Punt 2 is de mechanische staat van de AED-kast: schoon, geen barsten in de behuizing, geen sporen van waterinslag of stof-binnendringing.
Punt 3 is de compleetheid van de AED-tas of het bijbehorende compartiment: pads-set in geldige datum, schaar voor kleding-knippen, scheerapparaat voor borstharen, niet-latex handschoenen, beademingsmasker (optioneel) en bij sommige toestellen kinder-pads. Punt 4 is de geldigheidsdatum op de pads en op de batterij: deze data staan duidelijk op de verpakking respectievelijk op de batterij zelf. Punt 5 is de registratie in het logboek met datum, naam controleur en uitkomst.
Wat te doen bij een bevinding
Bij een afwijkende status (rood of geel indicatorlicht, ontbrekend accessoire, verlopen pads of batterij) wordt direct een actie ingezet en de status in het logboek genoteerd. Voor een ontbrekend accessoire wordt het binnen 2 werkdagen aangevuld. Voor een verlopen pads-set of batterij wordt vervanging binnen 5 werkdagen geregeld. Voor een rood of geel indicatorlicht wordt direct contact opgenomen met het onderhoudsbedrijf voor diagnose en eventueel een vervangend toestel.
Automatische zelftest van het toestel
Elk modern AED-toestel voert zelf een automatische zelftest uit volgens NEN-EN-IEC 60601-2-4. Deze test borgt de basis-functionaliteit van interne elektronica, batterij-spanning en pads-aansluiting tussen de maandelijkse externe checks in. De cyclus van de zelftest varieert per fabrikant.
Test-cyclus per fabrikant
Philips HeartStart FRx en HS1 voeren een dagelijkse korte zelftest uit (1 minuut interne diagnostiek) en een wekelijkse uitgebreide test (5 minuten met batterij-belasting-test). ZOLL AED Plus en AED 3 voeren een dagelijkse korte test uit en een maandelijkse uitgebreide test. Physio-Control LIFEPAK CR2 voert een dagelijkse korte test, wekelijkse uitgebreide test en maandelijkse complete test met pads-impedantie-meting uit.
De uitkomst van elke zelftest wordt geregistreerd in het interne logboek van het toestel. Dit logboek is op te vragen via het LED-paneel (bij sommige toestellen via knop-combinatie) of via uitlees-software bij de jaarlijkse keuring. Bij een mislukte zelftest verspringt het indicatorlicht naar geel of rood en wordt het toestel als niet-gereed gemarkeerd.
Jaarlijkse functionele keuring
De jaarlijkse functionele keuring is de meest uitgebreide controle en wordt uitgevoerd door een gecertificeerd technicus met fabrikant-specifieke training. De keuring duurt 20 tot 45 minuten per toestel en omvat zes controles die samen de complete functionele integriteit van het toestel vaststellen.
De zes controles van de jaarlijkse keuring
Controle 1 is het uitlezen van het interne logboek via fabrikant-software (LIFEPAK CodeManager, Philips Event Review, ZOLL Rescuenet) om alle zelftest-uitkomsten van het afgelopen jaar door te lopen. Controle 2 is een functionele test met een test-belasting die de defibrillatie-puls simuleert; de gemeten energie moet binnen de tolerantie van de typegoedkeuring vallen.
Controle 3 is de batterij-status en restcapaciteit met een specifieke meter. Controle 4 is de pads-aansluiting en impedantie-meting. Controle 5 is de mechanische staat van behuizing, knoppen en pads-compartiment. Controle 6 is de software-versie en eventuele beschikbare updates vanuit de fabrikant.
Het keuringsrapport
Het rapport bevat datum, naam technicus, fabrikant-stempel, certificering-nummer van de keurder, uitkomst van elke van de zes controles, lijst van bevindingen en advies voor vervanging van accessoires of complete toestel. Het rapport wordt fysiek of digitaal aangeleverd en wordt in het AED-logboek bewaard voor minimaal 5 jaar.
Pads vervangen: cyclus en kosten
AED-pads zijn zelfklevende elektroden die bij gebruik op de borstkas van het slachtoffer worden geplakt. De pads hebben een geldigheidsdatum van 2 jaar vanaf productie-datum. Na deze datum is de plakstof verminderd en de geleidings-eigenschap niet meer betrouwbaar; het toestel kan in dat geval een fout-melding geven of de defibrillatie-puls niet optimaal afleveren.
| Fabrikant / model | Pads-type | Houdbaarheid | Kosten per set (2026) |
|---|---|---|---|
| Philips HeartStart FRx / HS1 | SMART Pads II | 2 jaar | 65 tot 85 euro |
| ZOLL AED Plus | CPR-D-padz | 5 jaar | 120 tot 165 euro |
| ZOLL AED 3 | CPR Uni-padz III | 5 jaar | 150 tot 195 euro |
| Physio-Control LIFEPAK CR2 | QUIK-PAK | 2 jaar | 75 tot 95 euro |
| Cardiac Science Powerheart G5 | Intellisense Defibrillation | 2 jaar | 55 tot 85 euro |
| Defibtech Lifeline VIEW | Adult Pad Pak | 2 jaar | 65 tot 90 euro |
Wanneer ook tussentijds vervangen
Naast de planmatige 2-jaarlijkse cyclus zijn er drie aanleidingen voor tussentijdse vervanging. Een: directe vervanging na elk gebruik, ook bij oefening of bij een onderbroken reanimatie waarbij de pads zijn aangeplakt maar geen shock is afgegeven. Twee: vervanging bij beschadigde verpakking of bij verlies van vacuum-seal. Drie: vervanging bij temperatuur-overschrijding tijdens opslag (langer dan 24 uur boven 35 graden of onder 0 graden).
Batterij vervangen: type en frequentie
De batterij-levensduur van een AED hangt af van het type batterij en het gebruiks-profiel. Twee batterij-categorieen worden in moderne toestellen toegepast.
Lithium-primaire batterij (niet-oplaadbaar)
Lithium-primaire batterijen zitten in onder andere Philips HeartStart FRx, Philips HS1, ZOLL AED Plus, Defibtech Lifeline VIEW en Cardiac Science Powerheart G3. De batterij-levensduur is 4 tot 5 jaar bij stand-by-gebruik. De batterij wordt zonder waarschuwing leeg na deze periode; planmatige vervanging bij elke jaarlijkse keuring of bij een door het onderhoudsbedrijf vastgestelde datum is de standaard-aanpak. Kosten in 2026: 165 tot 285 euro per batterij.
Lithium-ion oplaadbare batterij
Lithium-ion-oplaadbare batterijen zitten in onder andere Physio-Control LIFEPAK CR2, Physio-Control LIFEPAK CR Plus en Cardiac Science Powerheart G5. De batterij-levensduur is 2 tot 4 jaar bij stand-by-gebruik. Het toestel geeft een waarschuwing bij naderend einde-levensduur (typisch 60 dagen voor de daadwerkelijke vervanging-deadline). Kosten in 2026: 145 tot 245 euro per batterij. Een oplader voor onderhoud van een tweede reserve-batterij is optioneel beschikbaar voor circa 285 euro.
Waarom geen generieke batterij
De meeste moderne AED-toestellen accepteren alleen de originele fabrikant-batterij. De batterij bevat een chip die door het toestel wordt gelezen en geautoriseerd. Generieke of refurbished batterijen worden vaak afgewezen door het toestel of geven na verloop van tijd een fout-melding. Bij audit telt alleen het originele batterij-certificaat. Vervanging via een geautoriseerd onderhoudsbedrijf is daarom standaard.
Logboek bij audit en bij incident
Het AED-logboek is bij twee gelegenheden van directe waarde. Bij een audit door de Nederlandse Arbeidsinspectie wordt het logboek opgevraagd ter toetsing van de zorgplicht onder Arbobesluit artikel 3.20. Bij een reanimatie-incident wordt het logboek opgevraagd door de verzekeraar of door het Openbaar Ministerie ter toetsing van de werkgevers-aansprakelijkheid.
Vereiste inhoud van het logboek
Het logboek bevat vijf categorieen van registraties. Een: serial-nummer van het toestel, fabrikant, model, aankoopdatum en CE-certificaat. Twee: maandelijkse visuele checks met datum, naam controleur en uitkomst voor de afgelopen 12 maanden. Drie: jaarlijkse keurings-rapporten voor de afgelopen 5 jaar met fabrikant-stempel. Vier: pads-vervangingen en batterij-vervangingen met datum, lot-nummer en geldigheidsdatum. Vijf: eventueel toestel-gebruik bij een incident met datum, melding aan ambulance, naam BHV-er en bevestiging van her-ingebruikneming na pads-vervanging.
Papier of digitaal
Het logboek mag papier of digitaal zijn. Een papieren logboek werkt voor kleine magazijnen met 1 of 2 toestellen; voor een DC met 5 of meer toestellen wordt een digitaal logboek met QR-code per toestel en automatische herinneringen sterk aanbevolen. Digitale logboeken zijn in audit-rapporten significant beter beoordeeld door de eenvoud van overlegbaarheid en de onmogelijkheid om achteraf records aan te passen. Veel onderhoudsbedrijven leveren een digitaal logboek-portaal als onderdeel van het onderhouds-contract.
Een sluitend AED-logboek bevat: serial-nummer en certificaat, maandelijkse checks van de afgelopen 12 maanden, jaarlijkse keurings-rapporten van de afgelopen 5 jaar, pads- en batterij-vervangingen met lot-nummers en eventuele gebruik-incidenten. Ontbreekt een categorie, dan is de audit-positie zwak ongeacht de fysieke staat van het toestel.
Specifieke aandachtspunten per fabrikant
De vijf grootste AED-fabrikanten op de Nederlandse markt hebben elk specifieke aandachtspunten voor onderhoud. Een fabrikant-specifieke check zorgt voor optimale levensduur en compliance.
Philips HeartStart FRx en HS1
De HeartStart-serie heeft een batterij-pakket dat zowel batterij als deksel-mechanisme bevat. Bij vervanging van de batterij moet ook het deksel-mechanisme worden gecontroleerd. De pads-aansluiting is gevoelig voor stof-binnendringing; in een magazijn met veel stof is een extra-stoffen jaarlijkse controle aanbevolen. Software-updates worden via fabrikant uitgevoerd; recall-mededelingen van Philips moeten direct worden opgevolgd.
ZOLL AED Plus en AED 3
De ZOLL-serie werkt met CPR-padz die zowel reanimatie-feedback als defibrillatie-pads geven. De pads hebben een opvallend langere houdbaarheid van 5 jaar; de batterij-cyclus blijft 5 jaar (lithium-primair). De CPR-feedback-functie maakt het toestel populair in magazijnen met BHV-teams die regelmatig oefenen. De service-software Rescuenet vereist een PC met USB-aansluiting voor de jaarlijkse uitlezing.
Physio-Control LIFEPAK CR2
De CR2 werkt met een oplaadbare lithium-ion-batterij die elke 2 tot 4 jaar moet worden vervangen. De service-software LIFEPAK CodeManager is fabrikant-eigen. Het toestel heeft een ingebouwde WiFi-verbinding voor automatische rapportage van zelftests naar een centraal portaal; deze functie is optioneel maar versnelt audit-bewijslast aanzienlijk.
Cardiac Science Powerheart G5
De Powerheart G5 heeft de meest uitgebreide automatische zelftest met dagelijkse, wekelijkse en maandelijkse cycli. De pads zijn relatief goedkoop (55 tot 85 euro per set) maar moeten elke 2 jaar worden vervangen. Het toestel is populair in DC-omgevingen door de hoge automatiserings-graad van diagnostiek.
Defibtech Lifeline VIEW
De Lifeline VIEW heeft een ingebouwd LCD-scherm met video-instructies voor reanimatie. De batterij gaat 5 jaar mee (lithium-primair) en de pads 2 jaar. Het toestel is geschikt voor magazijnen waar BHV-trainings-niveau gevarieerd is en visuele begeleiding meerwaarde heeft.
Begin met een inventarisatie van uw AED-toestellen: noteer per toestel het serial-nummer, de fabrikant, de installatie-datum, de geldigheidsdatum van pads en batterij en de datum van de laatste jaarlijkse keuring. Een sluitend logboek met deze basis-informatie kost 30 minuten op te zetten en is de basis voor een complete compliance-positie. Voor de bredere context van AED en EHBO-verplichtingen zie ons artikel AED, noodverlichting en EHBO voor je magazijn.
Veelgestelde vragen
Een AED kent drie controle-frequenties die samen het complete onderhoud vormen. De maandelijkse visuele check wordt uitgevoerd door een interne aangewezen persoon (typisch een BHV-er of de Technische Dienst) en duurt 2 tot 3 minuten per toestel. De jaarlijkse functionele keuring wordt uitgevoerd door een gecertificeerd technicus van de fabrikant of een geautoriseerd onderhoudsbedrijf en duurt 20 tot 45 minuten per toestel. Daarnaast voert het toestel zelf automatisch een zelftest uit, doorgaans dagelijks of wekelijks afhankelijk van het type, met registratie in het interne logboek. Alle drie de controle-lagen moeten worden gedocumenteerd in het AED-logboek dat bij audit door de Nederlandse Arbeidsinspectie wordt opgevraagd.
AED-pads (de zelfklevende elektroden) hebben een geldigheidsdatum die op elke verpakking staat afgedrukt. De gebruikelijke houdbaarheid is 2 jaar vanaf productie-datum. Bij benadering vervangt u pads elke 2 jaar tijdens de jaarlijkse onderhoudscyclus en daarnaast direct na elke daadwerkelijke inzet (ook bij oefening of bij een onderbroken reanimatie). De geldigheidsdatum geldt zowel voor volwassen-pads als voor kinder-pads; in een magazijn-context worden doorgaans alleen volwassen-pads voorgeschreven. Verlopen pads geven bij audit een directe formele bevinding en zorgen in praktijk voor verminderde plak-eigenschappen op de huid van het slachtoffer. Kosten in 2026: 55 tot 95 euro per set afhankelijk van fabrikant en model.
De batterij-levensduur hangt af van het type batterij in uw toestel. Een lithium-primaire batterij (niet-oplaadbaar, meestal bij ZOLL, Philips HeartStart FRx en Defibtech Lifeline) gaat 4 tot 5 jaar mee bij stand-by-gebruik en wordt zonder waarschuwing leeg na deze periode. Een lithium-ion-oplaadbare batterij (bij Physio-Control LIFEPAK CR2 en Cardiac Science Powerheart G5) gaat 2 tot 4 jaar mee en geeft een waarschuwing bij naderend einde-levensduur. De jaarlijkse keuring controleert de batterij-status en geeft een advies wanneer vervanging is voorzien. Vervangings-kosten in 2026: 145 tot 285 euro voor een originele fabrikant-batterij. Generieke batterijen worden afgeraden omdat veel toestellen alleen werken met de gecodeerde originele batterij.
De jaarlijkse functionele keuring moet worden uitgevoerd door een technicus met fabrikant-specifieke training of door een onderhoudsbedrijf met fabrikant-autorisatie. De keuringspartij beschikt over de fabrikant-specifieke service-software (bijvoorbeeld LIFEPAK CodeManager voor Physio-Control, Event Review voor Philips) om de interne logbestanden uit te lezen en de complete diagnostiek uit te voeren. Een algemene medisch-technicus zonder fabrikant-training is niet bevoegd voor een formele keuring; bij audit telt alleen het originele service-rapport met fabrikant-stempel. In Nederland zijn er circa 25 erkende AED-onderhoudsbedrijven die de meeste fabrikanten dekken; de keuze hangt af van het type toestel in uw magazijn. Kosten 95 tot 185 euro per toestel per jaar inclusief rapport.
De maandelijkse check is een visuele controle van vijf punten en duurt 2 tot 3 minuten per toestel. Een: controleer dat het indicatorlicht groen of grijs is (groen betekent gereed, knipperend rood of geel betekent storing). Twee: controleer dat de AED-kast schoon is en geen mechanische beschadiging vertoont. Drie: open de AED-tas of bijbehorende compartiment en controleer dat alle accessoires aanwezig zijn (pads in een geldige datum, schaar, scheerapparaat, niet-latex handschoenen, beademingsmasker). Vier: controleer de geldigheidsdatum op de pads en op de batterij. Vijf: registreer de controle in het AED-logboek met datum, naam en uitkomst. Bij een afwijkende status (rood/geel indicatorlicht, ontbrekend accessoire, verlopen pads) wordt direct een actie ingezet en de status in het logboek genoteerd.
Het AED-logboek bevat vier categorieen van registraties die samen het complete onderhouds-dossier vormen. Een: maandelijkse visuele check met datum, naam controleur en uitkomst (goedgekeurd of bevinding). Twee: jaarlijkse keuring met datum, naam technicus, fabrikant-stempel, complete diagnostiek-rapport en advies voor vervanging accessoires. Drie: pads-vervanging en batterij-vervanging met datum, lot-nummer en geldigheidsdatum van de nieuwe accessoires. Vier: eventueel gebruik van het toestel met datum, melding aan ambulance, naam BHV-er die heeft gereanimeerd en bevestiging dat pads zijn vervangen en het toestel weer in gebruik mag. Het logboek kan papier of digitaal zijn; een digitaal logboek met QR-code per toestel en automatische herinneringen is in audit-rapporten beter beoordeeld. Voor een geintegreerd dossier zie ons artikel AED, noodverlichting en EHBO voor je magazijn.
Bij audit door de Nederlandse Arbeidsinspectie of bij een schadeclaim na een ongeval met reanimatie-falen wordt het AED-onderhoud getoetst. Een achterstallige jaarlijkse keuring of een ontbrekend logboek geeft een directe formele bevinding. De boetes liggen in 2026 tussen 800 en 4.500 euro per overtreding op basis van Arbobesluit artikel 3.20. Bij een reanimatie-incident waarbij het toestel niet of niet correct heeft gefunctioneerd door achterstallig onderhoud wordt naast de boete ook aansprakelijkheid getoetst via Burgerlijk Wetboek artikel 7:658. Een achterstallige keuring is binnen 10 werkdagen via een onderhoudsbedrijf in te plannen; voor pads en batterij is de levertijd doorgaans 3 tot 5 werkdagen. Voor het bredere risico-kader zie ons artikel aansprakelijkheid werkgever magazijn.
Ja. De plaatsing van een AED in een magazijn volgt drie eisen die de vindbaarheid en toegankelijkheid borgen. Een: maximale loop-afstand tot het toestel is 100 meter vanaf elke werkplek; bij een groot DC betekent dit doorgaans 1 AED per 10.000 vierkante meter. Twee: het toestel hangt op een leesbaar gemarkeerde locatie met groen AED-pictogram volgens NEN 3011 of NEN 6088, op ooghoogte (circa 160 cm), in een verwarmde ruimte (5 tot 35 graden voor optimale batterij-levensduur). Drie: het toestel is buiten kantooruren toegankelijk voor BHV-ers en eerste hulp; bij een afgesloten kantoorgedeelte een tweede AED in de magazijn-hal. Voor de complete plaatsings-eisen zie ons artikel AED, noodverlichting en EHBO voor je magazijn.
