Wat is AED-keuring
AED-keuring is het complete onderhoud-proces dat ervoor zorgt dat een Automatische Externe Defibrillator op het moment dat hij nodig is, ook daadwerkelijk werkt. Anders dan bij arbeidsmiddel-keuring volgens NEN 3140 (zie NEN 3140 arbeidsmiddelen) is voor een AED geen formele NEN-norm voorgeschreven. Wel volgen de meeste fabrikanten en gecertificeerde onderhoudsbedrijven een richtlijn van de Hartstichting en de Nederlandse Reanimatie Raad die in de praktijk fungeert als de norm.
In een magazijn-omgeving valt een AED onder de doeltreffendheids-eis van Arbobesluit artikel 3.7. Wanneer een werkgever een AED ter beschikking heeft gesteld, moet die ook werken; een niet-functionerende AED is wettelijk gelijkwaardig aan geen AED.
Wettelijk kader voor AED in magazijn
Een AED is in Nederland niet expliciet bij wet voorgeschreven. Wel verplicht Arbobesluit artikel 3.7 de werkgever om doeltreffende eerste hulp te organiseren bij ongevallen, met passende voorzieningen in functie van de aard van het werk en de aanwezige risico's. In een magazijn met heftrucks, hoge stellingen, laadstations 380V en handgereedschap is het risico op hartstilstand door elektrocutie of inspanning reëel, en eisen verzekeraars en de Nederlandse Arbeidsinspectie in de praktijk een AED bij circa 25 medewerkers per ploeg.
Verzekeringsvoorwaarden
Veel aansprakelijkheidsverzekeringen voor magazijnen bevatten sinds 2024 een AED-clausule die afhankelijk van de polis een AED verplicht stelt of een korting geeft op de premie. Lees uw polis na; de tekst is vaak onder 'aanvullende veiligheidsvoorzieningen' of 'eerste hulp'. Een AED-onderhoudscontract is doorgaans onderdeel van de verzekeringseis; alleen het apparaat aanwezig hebben is niet voldoende.
Toezegging schept verplichting
Cruciaal: zodra een werkgever besluit een AED ter beschikking te stellen, ontstaat de verplichting om die AED operationeel te houden. De toezegging schept verwachting bij medewerkers en wettelijke verantwoordelijkheid bij de werkgever. Een AED in de hal die door achterstallig onderhoud niet werkt bij een echt incident, is voor de werkgever een groter compliance-risico dan helemaal geen AED in de hal. Daarom is het essentieel dat AED-aanschaf altijd gepaard gaat met een onderhoudscontract en een interne aanwijzing voor de maandelijkse check.
Vier vaste keuringsmomenten
AED-keuring verloopt in vier vaste momenten met verschillende frequenties en verantwoordelijken.
| Moment | Frequentie | Wie | Resultaat |
|---|---|---|---|
| Visuele check | Maandelijks | Aangewezen medewerker (BHV-er) | Logboek-vermelding |
| Vervanging elektroden | Elke 2 tot 5 jaar | Geinstrueerd persoon | Logboek-vermelding + nieuwe houdbaarheidsdatum |
| Vervanging batterij | Elke 4 tot 5 jaar | Geinstrueerd persoon | Logboek-vermelding + nieuwe vervaldatum |
| Jaarlijkse functietest | Jaarlijks | Gecertificeerd onderhoudsbedrijf | Onderhoudsverklaring + diagnostiek-rapport |
Deze vier momenten samen vormen de complete keuringscyclus die bij een audit aantoont dat aan Arbobesluit artikel 3.7 wordt voldaan. Het ontbreken van één van deze momenten in het logboek geeft een Arbeidsinspectie-controleur direct aanleiding tot een formele bevinding.
Maandelijkse visuele check
De maandelijkse visuele check is het eenvoudigste keuringsmoment en wordt doorgaans uitgevoerd door een aangewezen medewerker, meestal een BHV-er met korte instructie van de AED-leverancier. De check duurt 2 tot 5 minuten en controleert vier punten.
Vier checkpunten
Punt 1: het groen statusslampje brandt continu. Een rood lampje of geen lampje wijst op een defect of lege batterij. De AED zelf voert continue zelfdiagnostiek uit en signaleert via het lampje of er aandacht nodig is. Punt 2: elektroden zijn aanwezig in de AED-kast en de verzegeling is intact. Een geopende verzegeling betekent dat de elektroden mogelijk uitgedroogd zijn en functioneel niet meer betrouwbaar. Punt 3: de AED is op de aangewezen plek en niet verplaatst. Een verplaatste AED is bij een incident niet vindbaar voor collega's. Punt 4: de AED-kast is niet beschadigd en het slot werkt correct. Een kapotte kast geeft snelle toegang maar maakt de AED kwetsbaar voor diefstal of beschadiging.
Logboek-vermelding
Vermelding van de check in het AED-logboek is verplicht voor compliance-bewijs. Vereiste velden: datum check, naam controleur, bevindingen per checkpunt (akkoord of afgekeurd met toelichting) en eventueel ondernomen actie. Een digitaal logboek met QR-code-scan op de AED zelf maakt de vermelding praktisch; een papieren logboek vereist strikte discipline.
Wat te doen bij afwijking
Bij een afwijking start de aangewezen medewerker direct vervolg-actie. Een rood statusslampje vraagt om contact met de onderhoudsbedrijf binnen 24 uur. Een geopende verzegeling vraagt om bestelling en vervanging van elektroden binnen 1 week. Een verplaatste AED vraagt om terugplaatsing en interne notitie wie verantwoordelijk was voor verplaatsing. Een beschadigde kast vraagt om reparatie of vervanging binnen 1 week. Tot herstel staat de AED-locatie op een lijst van aandachtspunten en wordt operationele leiding geinformeerd.
Vervanging van elektroden
AED-elektroden zijn de twee plakelektroden die op de borst van het slachtoffer worden geplakt om hartritme te meten en eventueel een schok af te geven. Ze hebben een houdbaarheidsdatum tussen 2 en 5 jaar afhankelijk van merk en type.
Houdbaarheidsdatum per merk
Volwassen-elektroden van Philips HeartStart zijn 30 maanden houdbaar. Volwassen-elektroden van Zoll AED Plus zijn 5 jaar houdbaar. Volwassen-elektroden van Lifepak (Stryker) zijn 30 maanden houdbaar. Volwassen-elektroden van Cardiac Science zijn 24 maanden houdbaar. Kinder-elektroden hebben in alle merken een vergelijkbare houdbaarheidsterm. De exacte datum staat op de verpakking van elke elektrode-set.
Hoe te vervangen
Vervanging is doorgaans simpel: oude elektrode-set verwijderen, nieuwe elektrode-set in dezelfde aansluiting steken, AED voert automatische zelfcheck uit. Een geinstrueerd persoon (interne medewerker met korte instructie) kan dit zelf doen. Sommige merken vragen om een specifieke handeling om de zelfcheck te activeren; controleer fabrikant-instructie. Bij twijfel laat u de vervanging door uw onderhoudsbedrijf doen tijdens de jaarlijkse functietest.
Kosten
Een set volwassen-elektroden kost 80 tot 200 euro afhankelijk van merk en model. Een set kinder-elektroden iets meer. Bestel vervanging tijdig; bestelling tot levering duurt typisch 5 tot 10 werkdagen. Een AED zonder geldige elektroden is bij een echt incident gelijkwaardig aan een ontbrekende AED.
Vervanging van batterij
De AED-batterij voorziet de complete elektronica en de schok-condensator van energie. Afhankelijk van merk en model gaat de batterij 4 tot 5 jaar mee.
Vervaldatum
Op het apparaat staat doorgaans de batterij-vervaldatum vermeld. Sommige modellen hebben een digitale display die de resterende levensduur aangeeft; andere modellen werken met een sticker met datum. Houd marge: vervang de batterij minstens 3 maanden voor de vervaldatum om bestelling-en-vervanging-tijd in te ruimen.
Vervangingsproces
De vervanging is door een geinstrueerd persoon doorgaans uit te voeren. Procedure: AED uitschakelen, oude batterij uitnemen, nieuwe batterij plaatsen, AED inschakelen, automatische zelfcheck doorlopen. Bij sommige modellen vraagt de zelfcheck enkele minuten; gedurende deze tijd is de AED non-functioneel. Plan vervanging buiten de drukste werktijden.
Kosten
Een nieuwe AED-batterij kost 100 tot 250 euro afhankelijk van merk en model. De marktconforme aanpak is samenvoegen van batterij-vervanging met een jaarlijkse functietest, zodat het onderhoudsbedrijf de batterij vervangt en de complete zelfcheck uitvoert in één bezoek.
Jaarlijkse functietest door gecertificeerd onderhoudsbedrijf
Een jaarlijkse functietest door een gecertificeerd onderhoudsbedrijf is de praktische marktstandaard voor compliance-bewijs. Het onderhoudsbedrijf voert vier handelingen uit en levert een onderhoudsverklaring met diagnostiek-rapport.
Wat de jaarlijkse functietest omvat
Een: visuele controle van complete AED inclusief kast, kabels, knoppen en display. Twee: uitlezing van het zelfdiagnostiek-rapport van de AED via fabrikant-specifieke software. Drie: meting van batterij-spanning en validatie van resterende capaciteit. Vier: validatie van houdbaarheidsdatum elektroden en eventuele vervanging op aanvraag. Resultaat: ondertekende onderhoudsverklaring met datum, bevindingen en eventuele opmerkingen.
Onderhoudsverklaring
De onderhoudsverklaring is het belangrijkste audit-document. Vereiste velden: datum keuring, naam onderhoudsbedrijf, naam keurder, identificatie AED (serienummer, locatie), bevindingen per checkpunt, vervangingen uitgevoerd, vervolgactie indien nodig en geldigheid (typisch 12 maanden). Bewaar de onderhoudsverklaring minimaal 5 jaar in het AED-logboek.
Combinatie met andere keuringen
Een gecertificeerd onderhoudsbedrijf dat ook noodverlichting-keuring, EHBO-trommel-controle en eventueel brandblusser-onderhoud uitvoert, kan deze keuringen combineren in één bezoek per locatie. Praktisch voordeel: één agenda, één factuur, één compliance-rapport. Kostenvoordeel typisch 15 tot 25 procent ten opzichte van losse contracten. Voor de complete bundel-aanpak zie ons pillar-artikel AED, noodverlichting en EHBO voor je magazijn.
Wie mag een AED keuren in een magazijn
De rolverdeling kent drie niveaus afhankelijk van het keuringsmoment.
Niveau 1: aangewezen interne medewerker
De maandelijkse visuele check kan een aangewezen medewerker doen, mits geinstrueerd door de AED-leverancier. Doorgaans is dit een BHV-er met de algemene kennis van noodvoorzieningen. Korte instructie van 30 minuten is voldoende. Aanwijzingsdocument met naam, datum en taakbeschrijving wordt opgenomen in het personeelsdossier.
Niveau 2: geinstrueerd persoon voor onderdelen-vervanging
Vervanging van elektroden bij verloop houdbaarheidsdatum kan door een geinstrueerd persoon worden uitgevoerd. Vervanging van batterij idem. De geinstrueerd persoon volgt de fabrikant-instructie en voert na vervanging een zelfcheck uit. In de praktijk is dit vaak dezelfde BHV-er die ook de maandelijkse visuele check doet, of een technische dienst-medewerker.
Niveau 3: gecertificeerd onderhoudsbedrijf
De jaarlijkse functietest met diagnostiek-rapport vraagt om een gecertificeerd onderhoudsbedrijf met de juiste diagnostiek-apparatuur en kennis van de specifieke AED-typen. Certificering wordt afgegeven door brancheverenigingen of fabrikanten zelf. Vraag bij contracteren naar het certificaat en de geldigheidsduur. Een onderhoudsbedrijf zonder certificaat levert wel een verklaring, maar die is bij audit minder hard dan een verklaring van een gecertificeerd bedrijf.
Kosten van AED-keuring per AED per jaar
De kostenrange voor compleet AED-onderhoud verschilt per uitvoering en bundeling.
Eenmalige investeringen
Nieuwe AED: 1.000 tot 2.500 euro afhankelijk van merk en model. Gerefurbished AED: 600 tot 1.200 euro met vergelijkbare gebruiksgarantie. AED-houder of -kast: 100 tot 400 euro afhankelijk van uitvoering (binnen, buiten, met sirene). AED-bewegwijzering: 50 tot 200 euro voor pictogrammen en richtingaanduidingen. Totaal eenmalig per AED: 1.150 tot 3.100 euro.
Jaarlijkse onderhoudskosten
Jaarlijkse functietest door gecertificeerd onderhoudsbedrijf: 75 tot 200 euro per AED. Vervangingen genormaliseerd over 5-jaars-cyclus: elektroden 80 tot 200 euro per 30 maanden = 32 tot 80 euro per jaar; batterij 100 tot 250 euro per 4 jaar = 25 tot 63 euro per jaar. Totaal jaarlijks per AED: 132 tot 343 euro inclusief alle vervangingen en jaarlijkse functietest.
Bundeling met andere noodvoorzieningen
In een gebundeld contract met noodverlichting-keuring en EHBO-trommel-controle ligt de AED-kostenpositie vaak 15 tot 25 procent lager. Praktische besparing: AED-keuring meegenomen tijdens noodverlichting-rondgang vraagt geen extra voorrijden. Voor de complete kostenoverzicht voor alle drie noodvoorzieningen zie ons pillar-artikel AED, noodverlichting en EHBO.
Wij zien geregeld magazijnen die een AED hebben aangeschaft maar het maandelijkse logboek na 6 maanden zijn vergeten in te vullen. Bij een audit is dat een directe bevinding, zelfs als de AED zelf nog functioneert. Een digitaal compliance-platform met automatische maandelijkse herinnering naar de aangewezen BHV-er voorkomt dit risico volledig en kost minder dan een enkele Arbeidsinspectie-boete.
Praktijkchecklist AED-compliance
Loop deze 12-puntsbij-checklist door om vast te stellen of uw AED-compliance op orde is. Ja op alle 12 betekent audit-paraat; nee op meer dan 2 punten vraagt directe actie.
- De AED heeft een aanwijzingsdocument waarin de aangewezen interne medewerker is benoemd
- Het maandelijkse visuele check-logboek is van de afgelopen 12 maanden volledig ingevuld
- Het groen statusslampje brandt nu continu
- De elektroden hebben een geldige houdbaarheidsdatum (minimaal 6 maanden vooruit)
- De batterij heeft een geldige vervaldatum (minimaal 6 maanden vooruit)
- De AED is op de aangewezen plek en zichtbaar via bewegwijzering
- De AED-kast is niet beschadigd en het slot werkt correct
- Er is een ondertekende onderhoudsverklaring van de afgelopen 12 maanden
- Het onderhoudsbedrijf is gecertificeerd voor het specifieke AED-type
- Per ploeg is minimaal 1 medewerker getraind in reanimatie en AED-bediening
- De AED is bereikbaar binnen 3 minuten vanaf elke werkplek in het magazijn
- De aansprakelijkheidsverzekering is geinformeerd over de aanwezigheid van de AED
Bij score 12 op 12 is uw AED-compliance audit-paraat en voldoet u aan de doeltreffendheids-eis van Arbobesluit artikel 3.7. Bij score 10 of 11 vraagt aanvullende actie binnen 4 weken. Bij score onder 10 is een directe compliance scan aan te raden om alle bevindingen in een onderbouwd actieplan te zetten.
Veelgestelde vragen
Een AED kent vier vaste keurings-momenten met verschillende frequenties. Maandelijks: visuele check door een aangewezen medewerker op vier punten (statusslampje, elektroden, plaatsing, kast). Elke 2 tot 5 jaar: vervanging van elektroden conform houdbaarheidsdatum. Elke 4 jaar: vervanging van batterij. Jaarlijks: functietest door een gecertificeerd onderhoudsbedrijf met onderhoudsverklaring. Een AED zonder deze vier momenten gedocumenteerd in een logboek voldoet bij audit niet aan de doeltreffendheids-eis van Arbobesluit artikel 3.7.
De rolverdeling kent drie niveaus. Maandelijkse visuele check: een aangewezen medewerker met korte instructie (typisch een BHV-er). Vervanging van elektroden bij verloop houdbaarheidsdatum: een geinstrueerd persoon mits fabrikant-instructie wordt gevolgd. Vervanging van batterij: een geinstrueerd persoon mits fabrikant-instructie wordt gevolgd. Jaarlijkse functietest met diagnostiek-rapport: een gecertificeerd onderhoudsbedrijf met de juiste diagnostiek-apparatuur en kennis van de specifieke AED-typen. Voor compliance-bewijs bij audit is een onderhoudscontract met gecertificeerd bedrijf de praktische standaard.
De jaarlijkse functietest door een gecertificeerd onderhoudsbedrijf kost 75 tot 200 euro per AED, afhankelijk van merk, model en eventuele bundeling met andere keuringen. Aanvullend komen vervangingen incidenteel voor: elektroden 80 tot 200 euro per set elke 2 tot 5 jaar, batterij 100 tot 250 euro elke 4 tot 5 jaar. Totaal jaarlijkse kosten gemiddeld over de 5-jaars-cyclus: 200 tot 500 euro per AED inclusief alle vervangingen en jaarlijkse functietest. Voor een gemiddeld DC met 1 AED bedraagt het AED-onderhoud dus ongeveer 0,1 procent van de jaarlijkse compliance-uitgaven.
Vervallen elektroden zijn niet expliciet gevaarlijk in de zin van fysieke schade, maar functioneren onbetrouwbaar. Twee risico's. Een: de elektrode-gel kan uitgedroogd zijn waardoor er onvoldoende elektrische geleiding tussen huid en apparaat is. Resultaat: de AED meet het hartritme onbetrouwbaar of mist de noodzaak voor een schok. Twee: de elektrode-pakking kan zijn beschadigd door tijd waardoor steriliteit niet meer gegarandeerd is. Bij een echt incident is een AED met vervallen elektroden in de praktijk weinig effectiever dan geen AED. Vervang elektroden voor de houdbaarheidsdatum; verlopen voorraad mag niet worden gebruikt.
Sinds 2002 is in Nederland het bedienen van een AED door iedereen toegestaan; er is geen formele opleiding vereist. De AED zelf geeft duidelijke gesproken instructies in het Nederlands en levert geen schok als deze niet medisch geindiceerd is. In de praktijk is het sterk aanbevolen dat in elke ploeg minstens 1 medewerker een reanimatie-AED-cursus heeft gevolgd; de cursus duurt 4 uur en kost gemiddeld 75 tot 125 euro per persoon. Veel werkgevers koppelen de AED-cursus aan de BHV-opleiding voor hun bedrijfshulpverleners. Voor de complete BHV-eisen zie ons artikel BHV verplicht: voor wie en wanneer.
Een goed AED-logboek bevat vier soorten vermeldingen die bij audit vereist zijn. Een: maandelijkse visuele check met datum, naam controleur en bevindingen op de vier checkpunten. Twee: alle vervangingen van elektroden met datum, vervangen identificatie en houdbaarheidsdatum nieuwe elektroden. Drie: alle vervangingen van batterij met datum en vervaldatum nieuwe batterij. Vier: alle jaarlijkse functietesten met datum, naam onderhoudsbedrijf, ondertekende onderhoudsverklaring en bevindingen. Een digitaal logboek met automatische herinneringen voor maandelijkse en jaarlijkse momenten is praktischer dan een papieren logboek. Bewaar het logboek minimaal 5 jaar; bij een ongeval-onderzoek kan tot 5 jaar terug worden gevraagd.
Wanneer een werkgever een AED ter beschikking heeft gesteld en deze functioneert bij een echt incident niet, dan is dat een overtreding op Arbobesluit artikel 3.7 (doeltreffende eerste hulp). De Nederlandse Arbeidsinspectie hanteert een boeteschema waarin overtredingen 1.500 tot 13.500 euro per overtreding kosten, met vermenigvuldigers tot x5 bij dodelijk ongeval. Naast Arbeidsinspectie-boetes is er aansprakelijkheidsrisico: bij een dodelijk ongeval door een niet-functionerende AED kan een Officier van Justitie strafrechtelijke vervolging starten en kan de werkgever civiel aansprakelijk worden gesteld voor schade door nabestaanden. Een AED-onderhoudscontract van 200 tot 500 euro per jaar voorkomt dit risico volledig.
Drie controles geven snel een eerste indicatie. Een: vraag de jaarlijkse onderhoudsverklaring op van uw onderhoudsbedrijf; deze moet niet ouder zijn dan 12 maanden. Twee: controleer of het maandelijkse logboek de afgelopen 12 maanden volledig is ingevuld; lege maanden duiden op nalatigheid. Drie: open de AED-kast en controleer de houdbaarheidsdatum op de elektroden en batterij; als die vandaag of morgen verloopt, is uw onderhoudscyclus niet sluitend. Een complete compliance scan bekijkt deze drie punten samen met overige noodvoorzieningen en geeft binnen 48 uur een onderbouwd compliance-rapport. Voor de bredere context zie ons pillar-artikel AED, noodverlichting en EHBO voor je magazijn.
