Waarom aanmelden ertoe doet
Bij een hartstilstand telt elke minuut. Zonder reanimatie daalt de overlevingskans met ongeveer tien procent per minuut, en na zes minuten ontstaat blijvende hersenschade, aldus de Hartstichting. Een ambulance haalt die zes minuten in Nederland lang niet altijd.
Dat is de reden waarom er een landelijk netwerk bestaat van burgerhulpverleners en geregistreerde AED's. Niet als vervanging van de ambulance, maar om de eerste minuten te overbruggen.
Een AED die niet in dat netwerk staat, doet daar niet aan mee. Hij hangt aan de muur, is technisch prima in orde, en de meldkamer weet niet dat hij bestaat.
Voor een bedrijf dat de investering in een AED al heeft gedaan, is aanmelden de goedkoopste manier om het rendement van dat apparaat te vergroten. Het kost tien minuten en niets.
Wat HartslagNu is
HartslagNu is het landelijke oproepsysteem voor burgerhulpverlening in Nederland. Het koppelt twee registraties aan elkaar: die van burgerhulpverleners en die van beschikbare AED's.
Komt bij de meldkamer een melding binnen van een vermoedelijke hartstilstand, dan roept het systeem hulpverleners in de directe omgeving op. Een deel gaat rechtstreeks naar het slachtoffer, een deel wordt eerst langs de dichtstbijzijnde beschikbare AED gestuurd.
Dat tweede spoor werkt alleen als er AED's in het systeem staan die op dat moment ook echt bereikbaar zijn. Vandaar de nadruk op beschikbaarheidstijden verderop in dit artikel.
Is aanmelden verplicht?
Nee. Er bestaat geen wettelijke plicht om een AED aan te melden, en in de meeste situaties ook geen plicht om er een te hébben. Of een AED nodig is, volgt uit uw RI&E en de bereikbaarheid van professionele hulp.
Wat de Arbowet wel voorschrijft, is dat u in artikel 15 doeltreffende bedrijfshulpverlening organiseert. Heeft u op basis van uw risicobeoordeling een AED aangeschaft, dan hoort die tot uw BHV-middelen en moet hij dus werken.
Aanmelden bij HartslagNu staat daar los van. Het is een maatschappelijke keuze die u weinig kost en die bij een incident in de buurt van uw pand het verschil kan maken.
Zo meldt u uw AED aan
De aanmelding verloopt via de website van HartslagNu en duurt in de praktijk tien tot vijftien minuten. Het proces bestaat uit vier stappen.
Maak een beheerdersaccount aan. Elke AED in het systeem is gekoppeld aan een beheerder. Dat is geen formaliteit: via dat account wordt u geïnformeerd als het apparaat mogelijk is gebruikt.
Voer de locatiegegevens in. Adres, en vooral de precieze plaatsbeschrijving. "Aan de gevel links van de hoofdingang, zichtbaar vanaf de parkeerplaats" is bruikbaar; "in het magazijn" niet.
Voeg de apparaatgegevens toe. Merk, type en de vervaldata van elektroden en batterij. Die data komen terug als herinnering.
Stel de beschikbaarheid in. Per dag geeft u aan tussen welke tijden de AED toegankelijk is. Dit is het onderdeel waar de meeste fouten worden gemaakt.
Kies bij de beheerder een functie en geen persoon, of leg vast dat het account wordt overgedragen. Een AED die op naam staat van een medewerker die twee jaar geleden vertrok, is stuurloos.
Beschikbaarheid goed instellen
Hier ontstaat de meeste schade, en het is stil falen: u merkt er niets van tot het misgaat. Een AED die als 24/7 beschikbaar staat maar achter een gesloten poort hangt, trekt hulpverleners weg van een AED die wél bereikbaar was.
Vul daarom in wat feitelijk klopt, niet wat u zou willen. Draait u van maandag tot vrijdag van 6.00 tot 22.00 uur en is er dan altijd iemand bij de receptie, dan zet u dat neer.
Denk ook aan de vakantieperiode en de feestdagen. Een bedrijventerrein dat tussen kerst en nieuwjaar dicht is, hoort die weken niet als beschikbaar te staan.
Zet een jaarlijkse controle van de beschikbaarheidsinstelling in dezelfde keuringskalender waarin uw overige controles staan. Roosters veranderen vaker dan registraties.
Binnen of in een buitenkast
De grootste sprong in bruikbaarheid maakt u door de AED naar buiten te verplaatsen. Een verwarmde, beveiligde buitenkast aan de gevel maakt het apparaat 24 uur per dag beschikbaar, ook als het pand dicht is.
Zo'n kast is verwarmd omdat AED-elektroden en batterijen slecht tegen vorst kunnen, en beveiligd met een codeslot dat de meldkamer aan de opgeroepen hulpverlener doorgeeft.
Hangt de AED binnen, kies dan een plek die vanaf de hoofdingang zonder uitleg te vinden is. Een goede plaatsing scheelt in de praktijk meer tijd dan het model van het apparaat.
Voor een magazijn met een groot terrein geldt bovendien een interne overweging: de loopafstand vanaf het verste punt van uw eigen hal bepaalt of de AED voor uw eigen medewerkers op tijd is.
De rol van de beheerder
De beheerder is het aanspreekpunt voor alles wat met de registratie te maken heeft. Die rol is licht, maar niet leeg.
De beheerder houdt de vervaldata van elektroden en batterij actueel in het systeem, past de beschikbaarheid aan als roosters wijzigen, en reageert als er bericht komt dat de AED mogelijk is ingezet.
Beleg die rol bij dezelfde persoon of functie die ook uw BHV-middelen beheert. Zo blijven registratie en onderhoud bij elkaar in plaats van bij twee mensen die elkaar niet spreken.
Wat er gebeurt bij een oproep
Komt er een melding binnen die op een hartstilstand wijst, dan alarmeert de meldkamer naast de ambulance ook burgerhulpverleners binnen een straal rond het incident.
Een deel van hen krijgt de opdracht rechtstreeks naar het slachtoffer te gaan en te starten met reanimeren. Een ander deel krijgt eerst een AED-locatie toegewezen, inclusief de code van het slot.
Voor uw organisatie betekent dat concreet: er kan iemand op uw terrein verschijnen die u niet kent en die haast heeft. Zorg dat uw receptie of avondploeg weet dat dit kan gebeuren en niet gaat tegenhouden.
Na afloop wordt de AED niet altijd direct teruggehangen. Daarom is de melding aan de beheerder zo belangrijk: die weet dan dat er iets moet gebeuren.
Verhouding met uw BHV-organisatie
Aanmelden bij HartslagNu is geen vervanging van uw eigen noodorganisatie. Uw BHV'ers blijven verantwoordelijk voor de eerste hulp aan uw eigen medewerkers, ongeacht of er burgerhulpverleners in de buurt zijn.
Wel is er een nuttige overlap. BHV'ers met een geldige reanimatie- en AED-training kunnen zich persoonlijk als burgerhulpverlener registreren, en houden hun vaardigheid daarmee scherper dan met alleen een jaarlijkse herhaling.
Neem de AED expliciet op in uw BHV-plan: waar hij hangt, wie hem haalt, wie 112 belt en wie de hulpdiensten bij de poort opvangt. Die taakverdeling is bij een echte melding het verschil tussen coördinatie en chaos.
Oefen het scenario ook een keer. Het ophalen van een AED uit een buitenkast met een code die iemand moet doorgeven, gaat de eerste keer altijd stroever dan verwacht.
Onderhoud blijft uw taak
Registratie zegt niets over de technische staat. Een AED in het systeem waarvan de elektroden verlopen zijn, is gevaarlijker dan een niet-geregistreerde, omdat er wel iemand op afkomt die erop rekent.
Houd daarom de reguliere routine aan: periodieke visuele controle op het statuslampje, tijdige vervanging van elektroden en batterij, en registratie van elke controle. Zie hiervoor AED-onderhoud en AED-keuring.
De vervaldata die u in HartslagNu invult, leveren een extra vangnet in de vorm van herinneringen. Gebruik dat, maar leun er niet op als enige signaal.
Aansprakelijkheid en privacy
De vraag komt bij vrijwel elke aanmelding op tafel: zijn wij aansprakelijk als er iets misgaat met onze AED? In de praktijk is die zorg groter dan het risico.
Een hulpverlener die te goeder trouw handelt in een noodsituatie, handelt binnen wat het burgerlijk recht als redelijk beschouwt. Waar u wel op wordt afgerekend, is nalatigheid in het onderhoud van een apparaat dat u als beschikbaar heeft aangemeld.
Wat de gegevens betreft: u registreert een locatie en een contactpersoon, geen persoonsgegevens van medewerkers of slachtoffers. Voor de AVG is dat een beperkte verwerking, vergelijkbaar met andere registraties die u op locatie bijhoudt.
Kosten en praktische keuzes
Aanmelden zelf is gratis. De kosten zitten in het beschikbaar maken: een verwarmde en beveiligde buitenkast kost enkele honderden euro's, plus installatie en een stroomaansluiting.
Daar komt het gewone onderhoud bij dat u toch al heeft: elektroden met een houdbaarheid van doorgaans twee tot vijf jaar en een batterij die na een aantal jaren vervangen moet worden.
De afweging is meestal eenvoudig. Heeft u de AED al, dan is de buitenkast de laatste stap die het apparaat pas echt bruikbaar maakt, zowel voor de omgeving als voor uw eigen avond- en weekenddiensten.
Vijf valkuilen
24/7 beschikbaar aanvinken terwijl het pand dicht is. Dit trekt hulpverleners weg van AED's die wel bereikbaar zijn en kost levens in plaats van dat het ze redt.
Een vage plaatsbeschrijving invullen. Iemand die uw terrein niet kent, moet in het donker binnen een minuut bij de kast staan.
Het beheerdersaccount op naam van een individu zetten. Bij vertrek verdwijnt de registratie uit beeld en komen meldingen nergens meer aan.
Registratie verwarren met onderhoud. Aanmelden houdt geen batterijen op spanning en geen elektroden binnen houdbaarheid.
De receptie niet informeren. Een onbekende die haastig naar binnen wil voor de AED, moet worden geholpen en niet tegengehouden.
In vier stappen geregeld
Bepaal eerst waar de AED hangt en of die plek voor buitenstaanders vindbaar is. Is het antwoord nee, overweeg dan een buitenkast aan de gevel voordat u aanmeldt.
Maak vervolgens een beheerdersaccount aan op naam van een functie, meld de AED aan en vul de locatiebeschrijving zo concreet in dat iemand hem zonder plattegrond vindt.
Stel daarna de beschikbaarheid in op basis van uw feitelijke roosters, inclusief vakantiesluitingen, en zet een jaarlijkse controle van die instelling in uw keuringskalender.
Neem tot slot de AED en de oproepprocedure op in uw BHV-plan, en oefen het ophalen een keer tijdens een reguliere BHV-oefening. Daarna is het geregeld en hoeft u er alleen nog naar te kijken als er iets verandert.
Veelgestelde vragen
Nee. Er is geen wettelijke verplichting om een AED aan te melden, net zomin als er in de meeste situaties een verplichting is om er een te hebben. Aanmelden is een vrijwillige keuze. De praktische afweging is wel eenduidig: een AED die niet in het landelijke systeem staat, kan door de meldkamer niet worden ingezet en helpt dus alleen iemand die hem toevallig ziet hangen. Voor een investering die u toch al heeft gedaan, is aanmelden de goedkoopste manier om het rendement te vergroten.
Dan meldt u hem aan met beperkte beschikbaarheid. In het beheerdersaccount geeft u per dag aan tussen welke tijden de AED toegankelijk is. Het systeem stuurt buiten die tijden geen hulpverleners naar uw locatie. Dat is beter dan niet aanmelden: op werkdagen overdag is de kans op een melding in de omgeving juist het grootst, zeker op een bedrijventerrein waar veel mensen aanwezig zijn.
Ja, dat is een van de redenen waarom aanmelden aan een beheerdersaccount is gekoppeld. Wordt uw AED bij een inzet opgehaald, dan wordt de geregistreerde beheerder geïnformeerd. Dat is belangrijk, want na gebruik moeten de elektroden worden vervangen en moet de AED opnieuw gebruiksklaar worden gemaakt. Zonder die melding kan een gebruikte AED wekenlang leeg of onvolledig aan de muur hangen.
Dat kan, maar het is een aparte keuze die zij persoonlijk maken. Iedereen van achttien jaar of ouder die kan reanimeren en een geldig certificaat heeft, kan zich als burgerhulpverlener registreren. Zij worden dan opgeroepen bij meldingen in hun omgeving, ook thuis. Voor uw bedrijf is dat mooi meegenomen, maar het is geen onderdeel van de BHV-taken die u op grond van de Arbowet organiseert.
Aanmelden is registratie in het landelijke oproepsysteem, zodat de meldkamer weet dat het apparaat er is. Keuren en onderhouden is techniek: controleren of de batterij nog voldoende capaciteit heeft, of de elektroden niet zijn verlopen en of de zelftest geen storing meldt. Het een vervangt het ander niet. Een aangemelde AED die door verlopen pads niet werkt, is erger dan geen AED, omdat er wel iemand op afkomt.
Technisch wel, maar bedenk of het zin heeft. Een hulpverlener die bij het hek staat en niet naar binnen kan, verliest kostbare minuten die hij bij een andere AED beter had besteed. Kies dan liever voor beperkte beschikbaarheidstijden die overeenkomen met de momenten dat de poort daadwerkelijk open is en er iemand bij de receptie zit. Of verplaats de AED naar een buitenkast aan de gevel.
Aanmelden bij HartslagNu is kosteloos. De kosten zitten in het beschikbaar máken van de AED: een verwarmde en beveiligde buitenkast kost enkele honderden euro's, plus installatie en een stroomaansluiting. Daar komen de reguliere onderhoudskosten bij voor elektroden en batterij. Voor een bedrijf dat de AED toch al heeft aangeschaft, is de buitenkast doorgaans de laatste stap die het apparaat pas echt bruikbaar maakt voor de omgeving.
