Wat een veiligheidskundige doet
Een veiligheidskundige beoordeelt risico's en adviseert over maatregelen om ongevallen te voorkomen. Hij kijkt naar de techniek, naar de organisatie en naar het gedrag, en zoekt naar de plek waar een ingreep het meeste effect heeft.
In een magazijn gaat dat over intern transport, stellingen, werken op hoogte, opslag van gevaarlijke stoffen en de manier waarop mensen, heftrucks en vrachtwagens elkaar kruisen.
Het onderscheid met een adviseur die u zomaar kunt inhuren zit in de certificering. Voor een deel van de wettelijke taken is een persoonscertificaat vereist, en dat is precies het punt waar in de praktijk de meeste verwarring ontstaat.
De vier kerndeskundigen
De Arbowet kent vier gecertificeerde kerndeskundigen. De bedrijfsarts, de hoger veiligheidskundige, de arbeidshygienist en de arbeids- en organisatiedeskundige.
Elk van hen dekt een eigen invalshoek. De bedrijfsarts kijkt naar gezondheid en belastbaarheid, de arbeidshygienist naar blootstelling aan stoffen, geluid en klimaat, de arbeids- en organisatiedeskundige naar werkdruk en organisatie.
De veiligheidskundige dekt het domein van de acute risico's: vallen, geraakt worden, bekneld raken, brand en explosie. Voor een magazijn is dat vrijwel altijd het zwaartepunt.
Alle vier mogen een RI&E toetsen. Welke u kiest, hangt af van het risicoprofiel van uw bedrijf en niet van wie het snelst beschikbaar is.
Wanneer de wet er om vraagt
Arbeidsomstandighedenwet artikel 14 bepaalt voor welke taken u zich moet laten bijstaan door deskundige personen. Het gaat onder meer om het toetsen van de RI&E en het adviseren daarover.
Artikel 14a regelt vervolgens hoe u dat organiseert. In de vangnetregeling schakelt u een gecertificeerde arbodienst in, in de maatwerkregeling belegt u de taken zelf bij gecertificeerde deskundigen, mits de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging daarmee instemt.
Die keuze is meer dan administratief. In de maatwerkregeling kunt u een veiligheidskundige kiezen die uw sector kent, in plaats van de deskundige die uw arbodienst toevallig beschikbaar heeft.
Het Arboportaal beschrijft beide routes. Welke voor u gunstiger uitpakt, hangt af van uw omvang en van hoeveel u zelf in huis heeft.
De rol bij de RI&E-toetsing
De meest voorkomende aanleiding om een veiligheidskundige in te schakelen is de toetsing van de RI&E. De toetsing is geen tweede inventarisatie, maar een beoordeling of de uwe volledig, actueel en betrouwbaar is.
De deskundige kijkt of alle relevante risico's zijn benoemd, of de beoordeling navolgbaar is en of het plan van aanpak reele maatregelen bevat met een verantwoordelijke en een termijn.
Bedrijven met ten hoogste 25 werknemers kunnen de toetsing overslaan wanneer zij een erkend branche-instrument uit het RI&E-register gebruiken. Of dat voor u geldt, leest u in ons artikel over de vrijstelling voor kleine bedrijven.
Hoe de toetsing praktisch verloopt en wat u moet aanleveren, staat in ons artikel over de RI&E laten toetsen.
Verschil tussen MVK en HVK
De afkortingen staan voor middelbaar en hoger veiligheidskundige. Het verschil zit in opleidingsniveau, in bevoegdheid en in het type vraagstuk.
| Aspect | MVK | HVK |
|---|---|---|
| Niveau | Operationeel, werkvloergericht | Tactisch en strategisch |
| Typisch werk | Werkplekonderzoek, instructie, toezicht | Complexe risicoanalyse, beleid, systemen |
| RI&E toetsen | Nee | Ja, als gecertificeerd kerndeskundige |
| Certificaat | Diploma, geen persoonscertificaat vereist | Persoonscertificaat met hercertificering |
| Indicatief tarief | 95 tot 140 euro per uur | 125 tot 185 euro per uur |
Voor de meeste magazijnen is een MVK het werkpaard en een HVK de specialist die u op afroep inschakelt. De combinatie werkt in de praktijk beter dan alleen het hoogste niveau inhuren.
Verschil met de preventiemedewerker
De preventiemedewerker is verplicht in elk bedrijf en is een interne rol. Hij ondersteunt bij de RI&E, adviseert de ondernemingsraad en werkt aan de dagelijkse arbozorg.
Een preventiemedewerker hoeft niet gecertificeerd te zijn. De eis is dat hij over voldoende deskundigheid en ervaring beschikt voor de risico's van het bedrijf.
De veiligheidskundige komt erbij zodra die deskundigheid tekortschiet, of zodra de wet certificering eist. De twee rollen vervangen elkaar dus niet, ze vullen elkaar aan.
In grotere magazijnorganisaties zie je vaak dat de preventiemedewerker zelf de MVK-opleiding volgt. Dat is een logische groeilijn, mits de tijd voor de rol ook meegroeit.
Wanneer een magazijn er een nodig heeft
Er zijn vijf momenten waarop het inschakelen van een veiligheidskundige zichzelf terugverdient.
Bij de toetsing van de RI&E, bij een verbouwing of nieuwe locatie, na een ernstig ongeval, bij het introduceren van nieuwe techniek zoals lithium-ion-accuopslag of automatisering, en bij een handhavingstraject van de Arbeidsinspectie.
Dat laatste is de duurste variant. Wie pas belt als er een eis tot naleving ligt, betaalt hetzelfde tarief maar heeft geen ruimte meer om keuzes te maken. De Nederlandse Arbeidsinspectie publiceert per sector welke risico's bij controles de meeste aandacht krijgen.
Het signaal dat u er een nodig heeft
Een bruikbaar signaal is de vraag of uw eigen mensen nog kunnen onderbouwen waarom een maatregel voldoende is. Zodra het antwoord neerkomt op "zo doen we het altijd", is externe toetsing verstandig.
Een tweede signaal is het ontbreken van samenhang. Als keuringen, instructies en de RI&E los van elkaar bestaan, ontbreekt er iemand die het geheel overziet.
Wat het kost
Uurtarieven liggen indicatief tussen 95 en 140 euro voor een MVK en tussen 125 en 185 euro voor een HVK, exclusief btw en reistijd.
Een RI&E-toetsing voor een middelgroot magazijn kost in de markt meestal tussen 1.000 en 2.500 euro. De spreiding komt vooral door het aantal locaties, de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen en de kwaliteit van het aangeleverde materiaal.
Dat laatste kunt u zelf beinvloeden. Een goed voorbereide RI&E met complete keuringsdossiers scheelt uren en dus geld. Wat een volledige RI&E kost, staat in ons artikel over RI&E-kosten.
Een logistiek dienstverlener met drie vestigingen liet elke locatie apart toetsen door een andere adviseur. Drie rapporten, drie formats, drie prijzen en geen enkel inzicht in wat de vestigingen gemeen hadden. Bij de volgende ronde werd een HVK gevraagd om alle drie te toetsen met een gedeeld beoordelingskader. Het kostte tien procent minder en leverde voor het eerst een concernbreed beeld op.
Intern opleiden of extern inhuren
Intern opleiden loont zodra u structureel meer dan ongeveer honderd uur veiligheidskundig werk per jaar heeft. Onder die grens is inhuren vrijwel altijd goedkoper en flexibeler.
Het echte argument is echter zelden financieel. Een interne veiligheidskundige kent uw processen en ziet dingen die een externe in twee dagen nooit ziet.
Daar staat een nadeel tegenover. Wie in dienst is, adviseert lastiger tegen het belang van zijn eigen leidinggevende in. Voor gevoelige dossiers is een externe blik daarom waardevol, ook als u iemand in huis heeft.
De praktische middenweg die de meeste magazijnbedrijven kiezen: een interne preventiemedewerker met MVK-opleiding, aangevuld met een externe HVK voor de toetsing en de complexe vraagstukken.
Hoe u er een kiest
Vraag als eerste naar het certificaatnummer en controleer dat in het openbare register van de certificerende instelling. Let op de geldigheidsdatum, want hercertificering gebeurt periodiek.
Vraag daarna naar ervaring in logistiek specifiek. Veiligheidskunde in een chemische fabriek is een ander vak dan veiligheidskunde in een distributiecentrum met driehonderd heftruckbewegingen per uur.
Vraag als derde om een voorbeeldrapport uit een vergelijkbare omgeving, geanonimiseerd. Aan de manier waarop maatregelen zijn geformuleerd, ziet u meteen of u iets krijgt waarmee u kunt werken.
De beroepsvereniging NVVK biedt achtergrond over het vakgebied en de beroepsstandaard.
De opdracht goed formuleren
De meeste teleurstellende adviesrapporten komen voort uit een vage opdracht. Leg vooraf vier dingen vast.
De scope in locaties en processen, de vraag die beantwoord moet worden, de vorm van het resultaat en het aantal uren dat daarvoor staat.
Vraag expliciet om maatregelen die geprioriteerd zijn volgens de arbeidshygienische strategie. Anders krijgt u een lijst met vijftig aanbevelingen zonder volgorde, en dat is geen advies maar een inventarisatie.
Spreek ten slotte af wie de bevindingen omzet in het plan van aanpak. Dat blijft uw eigen verantwoordelijkheid, ook als de deskundige het document schrijft.
Zes fouten die u vaak ziet
De eerste is een MVK vragen om een RI&E te toetsen. Dat mag niet en de toetsing is dan formeel niet uitgevoerd.
De tweede is het certificaat niet controleren. De derde is de veiligheidskundige als vervanging van de preventiemedewerker zien.
De vierde is per locatie een andere adviseur inhuren, waardoor vergelijking onmogelijk wordt. De vijfde is het rapport archiveren zonder het plan van aanpak bij te werken.
De zesde is pas bellen als er al een handhavingstraject loopt. Op dat moment is de ruimte om zelf te kiezen grotendeels verdwenen.
In vier stappen geregeld
Bepaal eerst welke wettelijke taken bij u spelen: toetsing van de RI&E, advies over specifieke risico's, of beide. Dat bepaalt of u een kerndeskundige nodig heeft of een adviseur.
Kies daarna bewust tussen de vangnet- en de maatwerkregeling, en leg de instemming van de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging vast als u voor maatwerk kiest.
Selecteer vervolgens op certificaat, sectorervaring en voorbeeldrapport, en formuleer de opdracht met scope, vraag, vorm en urenaantal.
Sluit af door de bevindingen te verwerken in uw plan van aanpak en de vervolgafspraak meteen te plannen. Wie de negen verplichtingen in samenhang wil beheersen, heeft aan een eenmalig rapport weinig en aan een terugkerende beoordeling veel.
Veelgestelde vragen
Niet als vaste functie. De Arbowet verplicht wel deskundige bijstand voor een aantal taken, waaronder het toetsen van de risico-inventarisatie en evaluatie. Voor die toetsing moet u een gecertificeerde kerndeskundige inschakelen, en in de praktijk is dat voor magazijnen vaak een veiligheidskundige. Voor het dagelijkse werk volstaat een preventiemedewerker.
MVK staat voor middelbaar veiligheidskundige, HVK voor hoger veiligheidskundige. De MVK werkt operationeel: risicobeoordelingen op de werkvloer, werkplekonderzoek, instructies en toezicht. De HVK werkt op beleidsniveau: complexe risicoanalyses, veiligheidsmanagementsystemen, advies aan de directie en vraagstukken waarbij meerdere risico's elkaar beinvloeden. Alleen de HVK is een gecertificeerde kerndeskundige die een RI&E mag toetsen.
Nee. De toetsing van de RI&E is voorbehouden aan een gecertificeerde kerndeskundige: een gecertificeerd hoger veiligheidskundige, een bedrijfsarts, een arbeidshygienist of een arbeids- en organisatiedeskundige. Een MVK kan de RI&E wel opstellen of helpen opstellen, maar de toetsing zelf moet door een van die vier gebeuren.
Bedrijven met ten hoogste 25 werknemers kunnen de toetsing overslaan als zij gebruikmaken van een erkend branche-instrument dat is opgenomen in het RI&E-register en dat past bij hun activiteiten. Voor veel magazijnbedrijven is dat instrument er niet, of dekt het de eigen risico's onvoldoende. Toets in dat geval wel.
Uurtarieven liggen indicatief tussen ongeveer 95 en 140 euro voor een MVK en tussen ongeveer 125 en 185 euro voor een HVK, exclusief btw en reistijd. Een RI&E-toetsing voor een middelgroot magazijn kost meestal tussen 1.000 en 2.500 euro, afhankelijk van het aantal locaties en de complexiteit. Vraag altijd een gespecificeerde offerte met het aantal uren erin.
Ja, en in grotere magazijnorganisaties gebeurt dat regelmatig. De MVK-opleiding duurt afhankelijk van de vorm ongeveer een jaar in deeltijd. Het voordeel is kennis van de eigen processen, het nadeel is dat een interne veiligheidskundige moeilijker onafhankelijk kan adviseren over besluiten van zijn eigen leidinggevende.
Persoonscertificaten voor hoger veiligheidskundigen zijn opgenomen in een openbaar register dat door de certificerende instelling wordt beheerd. Vraag het certificaatnummer op en controleer het in dat register. Let daarbij op de geldigheidsdatum, want certificaten worden periodiek hercertificeerd.
Nee. Het basiscontract met een arbodienst of bedrijfsarts regelt zaken als verzuimbegeleiding, het arbeidsomstandighedenspreekuur en toegang tot de werkplek. Een veiligheidskundige richt zich op risicobeheersing. In de maatwerkregeling kunt u sommige taken los beleggen, maar de wettelijke minimumtaken uit het basiscontract blijven staan.
