RI&E checklist: complete vragenlijst voor een toetsbare risico-inventarisatie

Wat is een RI&E checklist?

Een RI&E checklist is een gestructureerde vragenlijst die ervoor zorgt dat de risico-inventarisatie en -evaluatie compleet en toetsbaar is. De checklist loopt per risicogebied de relevante gevaren langs, dwingt een risicobeoordeling per punt af en koppelt elk geïdentificeerd risico aan een maatregel met eigenaar en termijn. Voor een MKB-magazijn vormt de checklist het werkdocument waarmee de Arbowet-verplichting praktisch wordt afgewerkt; zonder checklist ontstaat vrijwel altijd een onvolledige RI&E die de toets niet doorstaat.

De checklist is geen wettelijk verplicht format. De wet vereist alleen dat de RI&E inhoudelijk compleet is, schriftelijk wordt vastgelegd en in een plan van aanpak wordt vertaald. Maar in de praktijk is een checklist het enige instrument waarmee een werkgever, BHV-coördinator of veiligheidskundige systematisch alle risicogebieden kan langslopen. Erkende branche-RI&E's bevatten daarom altijd een ingebouwde checklist; eigen RI&E-trajecten beginnen vrijwel altijd met het opstellen of aanpassen van een sector-specifieke checklist.

Wettelijke basis: Arbowet artikel 5

De RI&E volgt direct uit Arbowet artikel 5: elke werkgever is verplicht om de risico's voor de veiligheid en gezondheid van werknemers schriftelijk te inventariseren en te evalueren. De RI&E moet daarbij ten minste een beschrijving bevatten van de gevaren, de maatregelen om deze gevaren te beperken, een plan van aanpak met termijnen, en de wijze waarop werknemers daarmee in aanraking komen.

Plan van aanpak verplicht

Het plan van aanpak (PvA) is een verplicht onderdeel: niet alleen wat er aan risico's is, maar ook wat de werkgever ermee gaat doen. Per risico beschrijft het PvA de te treffen maatregel, de eigenaar, de termijn en de evaluatie. Een RI&E zonder plan van aanpak is in alle gevallen onvoldoende; de Arbeidsinspectie behandelt een RI&E zonder PvA als niet uitgevoerd.

Toetsplicht boven 25 medewerkers

Boven 25 medewerkers is toetsing van de RI&E door een gecertificeerde kerndeskundige (veiligheidskundige, arbeidshygiënist, A&O-deskundige of bedrijfsarts) verplicht. Onder 25 medewerkers vervalt deze plicht alleen als gebruik wordt gemaakt van een erkende branche-RI&E. Voor magazijnen zijn TLN-RI&E en Storechecker de meest gebruikte erkende instrumenten.

Bestuurlijke boete bij niet-naleving

Het ontbreken van een (toetsbare) RI&E leidt tot een bestuurlijke boete van 1.500 tot 4.500 euro per overtreding. Bij ontbrekend plan van aanpak is dat een aparte tweede boete. Bij recidive binnen 5 jaar wordt de boete verhoogd. Bij een ongeval waarbij de RI&E aantoonbaar tekortschoot, kan de werkgever bovendien strafrechtelijk aansprakelijk worden gesteld.

Zes verplichte onderdelen in elke RI&E checklist

Een RI&E checklist die de toets moet doorstaan, dekt zes onderdelen die elkaar logisch opvolgen. Het overslaan of half invullen van één onderdeel maakt de hele checklist onbetrouwbaar.

1. Gevaaridentificatie

Per risicogebied (fysiek, chemisch, biologisch, ergonomisch, psychosociaal, organisatorisch) wordt geïnventariseerd welke gevaren in het bedrijf voorkomen. De checklist stelt per gebied een reeks ja/nee-vragen die helpen om geen gevaar over het hoofd te zien.

2. Blootgestelde personen

Per gevaar wordt vastgelegd welke groepen werknemers worden blootgesteld: orderpickers, heftruckchauffeurs, magazijnmedewerkers, kantoorpersoneel, kwetsbare groepen (jeugdigen, zwangere medewerksters, oudere medewerkers, anderstaligen, ZZP'ers en uitzendkrachten). Het totale aantal blootgestelde personen helpt bij de prioriteitsbepaling.

3. Risicobeoordeling

Per geïdentificeerd gevaar wordt de risicofactor berekend: kans (hoe vaak komt het voor) maal effect (hoe ernstig is het gevolg). Veelgebruikte schalen zijn 1-5 voor kans en 1-5 voor effect, met een totaal van 1-25. Hogere scores krijgen voorrang in het plan van aanpak. Voor magazijnen wordt vaak een aanvullende dimensie 'aantal blootgestelden' toegevoegd om groepsrisico's te wegen.

4. Bestaande maatregelen

Per risico wordt vastgelegd welke maatregelen al getroffen zijn: technisch (machinebeveiliging, valbeveiliging), organisatorisch (procedures, training), persoonlijk (PBM). De Arbowet kent een hiërarchie: bron-aanpak, dan organisatorische maatregelen, dan persoonlijke beschermingsmiddelen als laatste optie.

5. Plan van aanpak met aanvullende maatregelen

Voor elk risico met een onaanvaardbaar restrisico wordt een aanvullende maatregel benoemd: wat moet er gebeuren, wie is verantwoordelijk, wanneer is het klaar, hoe wordt het geëvalueerd. SMART-formulering (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch, Tijdgebonden) is de praktijknorm.

6. Evaluatie en cyclus

De checklist sluit af met de evaluatie-procedure: hoe vaak wordt de RI&E geactualiseerd, wat triggert een tussentijdse update, en wie is eindverantwoordelijke. Voor magazijnen is een driejarige cyclus standaard, met directe update na verbouwing, nieuw machinepark of een ernstig incident.

Algemene RI&E checklist (toepasbaar op elk bedrijf)

Hieronder volgt een gestructureerde algemene checklist met 9 hoofdgebieden en circa 50 controlepunten. Voor een magazijn worden hier de magazijn-specifieke punten uit de volgende sectie aan toegevoegd.

1. Algemene bedrijfsgegevens en personeel

• Aantal werknemers, ZZP'ers, uitzendkrachten en stagiaires
• Werktijden, ploegen en piekmomenten
• Aanwezigheid kwetsbare groepen (jeugdigen, zwangeren, anderstaligen)
• Verzuimcijfers laatste drie jaar en oorzaakanalyse
• Ongevallen en bijna-ongevallen laatste drie jaar

2. Fysieke risico's

• Lawaai (boven 80 dB(A) gemiddeld of 135 dB(C) piek)
• Trillingen (hand-arm of lichaamstrillingen)
• Klimaat (temperatuur, vocht, tocht, koude- of hittebelasting)
• Verlichting op werkplek (minimaal 200-500 lux afhankelijk van taak)
• Straling (UV, IR, laser, ioniserend)

3. Chemische en biologische risico's

• Aanwezigheid gevaarlijke stoffen (CMR, sensibiliserend, irriterend)
• Productregistratie en VIB-bladen actueel
• Blootstelling onder grenswaarden (TGG)
• Biologische agentia (schimmel, bacterie, virus)
• Voorraad en opslag conform PGS-richtlijnen

4. Machine- en arbeidsmiddel-risico's

• Keuringsstatus alle arbeidsmiddelen (Arbobesluit 7.4a)
• Machinebeveiliging conform machinerichtlijn
• Onderhoudsregime en logboek per machine
• Beschikbaarheid VIB en gebruiksaanwijzing op werkplek
• Persoonlijke beschermingsmiddelen aanwezig en gekeurd

5. Ergonomische risico's

• Tilnormen en NIOSH-tilformule toegepast
• Statische houdingen en zittijden
• Beeldschermwerk meer dan 2 uur per dag
• Repeterende handelingen
• Werkhoogtes en hulpmiddelen (sta-zit-stoel, hef)

6. Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)

• Werkdruk (deadlines, piekbelasting, onderbezetting)
• Agressie en geweld (klantcontact, derden)
• Pesten, discriminatie en seksuele intimidatie
• Vertrouwenspersoon aangewezen en bereikbaar
• Verzuim met PSA-component

7. Bedrijfshulpverlening en noodprocedures

• BHV-organisatie met opgeleide BHV'ers (zie BHV verplicht)
• BHV-plan up-to-date en jaarlijks geoefend
• BHV-middelen aanwezig en gekeurd (zie BHV-middelen)
• Vluchtwegen en nooduitgangen vrij
• Ontruimingsplattegronden actueel

8. Gebouw en werkomgeving

• Bouwkundige staat (vloeren, dak, glas, electra)
• Ventilatie en luchtkwaliteit binnen
• Sanitaire voorzieningen aanwezig en bereikbaar
• Pauzevoorzieningen conform Arbobesluit 3.20
• Toegankelijkheid voor minder validen

9. Organisatorische en juridische punten

• Arbo-jaarplan opgesteld en doorgevoerd
• Werknemers betrokken bij RI&E (OR/PVT-instemming)
• Voorlichting en instructie aanwezig
• Contract met arbodienst of -professional
• Verzekeringen en aansprakelijkheid afgedekt

Magazijn-specifieke RI&E checklist

Voor een magazijn worden bovenop de algemene checklist 30-70 specifieke controlepunten toegevoegd. Deze punten dekken de risico's die typisch zijn voor opslag, intern transport en orderverwerking.

10. Stelling en opslag

• Stellingkeuring conform NEN-EN 15635 jaarlijks uitgevoerd
• Aanrijdbeveiliging en hoekprofielen geplaatst en intact
• Belastingaanduiding zichtbaar per stelling
• Pallet-overhang en stapelhoogte conform leveranciersnorm
• Procedure schaderegistratie en herstel binnen 48 uur
• Visuele inspectie wekelijks door magazijnchef

11. Intern transport en heftrucks

• Heftruckkeuring conform Arbobesluit 7.4a
• Heftruckchauffeurs in bezit van geldig heftruckcertificaat (Arbocatalogus / werkgeversverklaring)
• Verkeersplan magazijn met gescheiden routes voet/heftruck
• Snelheidsbegrenzers en aanrijdsensor op heftrucks
• Voorrijspiegels op kruispunten en blinde hoeken
• Dagelijkse pre-check chauffeur met formulier

12. Valgevaar en hoogtewerk

• Valbeveiliging boven 2,5 meter (leuningen, harnas, vangnet)
• Orderpicktrucks met geborgde platforms
• Mezzanine- en bordestrappen conform NEN-EN 14122
• Trapleuningen en niet-uitglijdvloer
• Procedure werken op hoogte met tweede persoon

13. Brand en gevaarlijke stoffen

• Brandblusmiddelen conform NEN 2559 (zie brandblusser keuring)
• Brandcompartimentering en RWA-systeem
• PGS-15-conforme opslag van gevaarlijke stoffen
• Lekbakken bij vloeibare gevaarlijke stoffen
• Rookverbod en hot work permit-procedure
• Sprinklerinstallatie of brandmeldcentrale gekeurd

14. Klimaat in een magazijn

• Temperatuurregeling tussen 16-30 °C bij lichte arbeid
• Tochtbeperking bij overheaddeuren en laaddocks
• Luchtgordijnen of snelroldeuren bij frequente deuropening
• Koel- of vrieswerk met ploegrotatie en PBM
• Ventilatie minimaal 30 m³/uur per persoon

15. Ergonomie magazijn-specifiek

• Tilhulpen aanwezig (steekwagen, palletwagen, vacuümlift)
• Maximaal tilgewicht 23 kg conform NIOSH-formule
• Werkhoogtes pickstation tussen knie- en schouderhoogte
• Pauzeschema bij repetitieve picktaken
• Rotatie tussen taken om eenzijdige belasting te beperken

Van checklist naar plan van aanpak

De ingevulde checklist is geen eindproduct; het wordt vertaald naar een plan van aanpak met concrete maatregelen, eigenaars en termijnen. Een goede vertaling volgt vier stappen.

Stap 1: prioriteren op risicofactor

Sorteer alle bevindingen aflopend op risicoscore (kans x effect, plus eventueel groepsrisico). Bevindingen met score 16-25 zijn directe actiepunten met termijn binnen 3 maanden; score 9-15 binnen 6 maanden; score 4-8 binnen 12 maanden; score 1-3 inplannen of accepteren als restrisico met motivering.

Stap 2: SMART-maatregelen formuleren

Per actiepunt wordt een maatregel SMART beschreven: Specifiek (wat precies), Meetbaar (hoe gevolgd), Acceptabel (door betrokkenen gedragen), Realistisch (binnen budget en tijd) en Tijdgebonden (datum). Vage maatregelen als 'bewustwording verhogen' zijn onvoldoende; 'training valbeveiliging voor 12 orderpickers vóór 1 september door geaccrediteerde aanbieder' is wel SMART.

Stap 3: eigenaar en budget

Elk actiepunt krijgt één eigenaar (niet 'het MT' of 'de afdeling') met budget en mandaat om de maatregel te realiseren. Bij maatregelen boven 5.000 euro wordt vooraf budget vrijgegeven; daaronder werkt de eigenaar binnen het reguliere arbo-budget.

Stap 4: evaluatie en bijstelling

Het plan van aanpak wordt minimaal halfjaarlijks geëvalueerd in het arbo-overleg of MT. Afgeronde punten worden afgevinkt, vertraagde punten krijgen een nieuwe termijn met motivering. Een goed plan van aanpak is dynamisch en groeit mee met nieuwe inzichten of incidenten.

Toetsing door arbo-deskundige

Voor bedrijven boven 25 medewerkers is toetsing van de RI&E door een gecertificeerde kerndeskundige verplicht. De toets controleert of de checklist compleet is, of de risicobeoordeling klopt en of het plan van aanpak passende maatregelen bevat. Zie ook het uitgebreide artikel over RI&E laten toetsen.

Wie mag toetsen

Toetsing wordt uitgevoerd door een gecertificeerde veiligheidskundige (Hbo-V), arbeidshygiënist, A&O-deskundige of bedrijfsarts. Een arbocoördinator of intern hoofd HSE mag de RI&E voorbereiden, maar niet zelf toetsen. De toetser is altijd extern of op zijn minst onafhankelijk van degene die de RI&E heeft uitgevoerd.

Wat de toetser controleert

De toetser kijkt naar drie dingen: is de checklist compleet (geen risicogebied overgeslagen), is de risicobeoordeling realistisch (kans en effect onderbouwd), en is het plan van aanpak adequaat (passende maatregelen, eigenaar, termijn). De toetser maakt vaak een rondgang door het bedrijf om de praktijk met de RI&E te vergelijken.

Tarieven 2026

Externe toetsing kost in 2026 voor een MKB-magazijn 600-1.500 euro afhankelijk van omvang en complexiteit. Bij gebruik van een erkende branche-RI&E onder 25 medewerkers vervalt de toetsplicht volledig. Tussen 25 en 50 medewerkers met een goed gebruikte branche-RI&E is een verkorte toets vaak voldoende (300-700 euro).

RI&E tools en branche-RI&E's voor magazijnen

Voor magazijnen zijn meerdere erkende RI&E-instrumenten beschikbaar. Een vergelijking helpt bij de keuze.

Steunpunt RI&E (rie.nl)

Het centrale platform rie.nl beheert het overzicht van alle erkende branche-RI&E's. Werkgevers kunnen daar selecteren welke branche-RI&E op hun activiteiten past. Voor magazijn/logistiek zijn de meest gebruikte:

• TLN-RI&E — voor transport en logistiek; uitgebreide checklist voor magazijn, intern transport en distributie. Erkend voor <25 medewerkers, geen toets vereist.
• Storechecker (BMWT) — voor magazijnen met intern transport en stellingbeheer; sterk op heftruck- en stelling-risico's.
• Stigas — voor agrarische magazijnen, opslag van gewasbeschermingsmiddelen en machinerie.

Generieke RI&E-tools

Naast branche-RI&E's zijn er generieke instrumenten zoals MKB-RI&E, Risicomonitor en RI&E.nl-zelfdoeners. Deze missen vaak de magazijn-specifieke vragen en moeten worden aangevuld; voor magazijnen heeft een branche-RI&E daarom de voorkeur.

Eigen checklist op maat

Bij specifieke werkprocessen die niet gedekt zijn (bijvoorbeeld koel- of vriesopslag, automatisering met AGV's of e-fulfilment) is een eigen aanvullende checklist nodig. Een externe arbo-adviseur stelt deze op maat samen, gebaseerd op de basis-checklist plus de specifieke risico's.

Wanneer de RI&E checklist actualiseren

De wet schrijft geen vaste actualisatie-termijn voor, maar in de praktijk wordt eens per 3-4 jaar als norm gehanteerd. Daarnaast zijn er triggers die directe actualisatie vereisen.

Reguliere driejaars-cyclus

Een complete herziening eens per 3-4 jaar is gangbaar. Tussentijds wordt het plan van aanpak halfjaarlijks gereviewd op voortgang. Voor de complete herziening loopt de werkgever opnieuw de checklist door, doet een rondgang door het bedrijf, voert gesprekken met medewerkers en past de risicobeoordelingen aan.

Trigger-events voor directe actualisatie

• Verbouwing of uitbreiding van het magazijn
• Nieuwe heftruck-vloot of ander intern transport
• Wijziging in werktijden (overstap naar ploegendienst)
• Nieuw productassortiment met andere brandbelasting
• Nieuwe gevaarlijke stoffen of PGS-categorie
• Ernstig ongeval of beroepsziekte
• Wijziging in personeelsbestand boven 20 procent
• Nieuwe wet- of regelgeving die direct van toepassing is

Wijziging in CAO of branche-norm

Bij wijzigingen in de relevante CAO (bijvoorbeeld TLN-CAO, CAO Beroepsgoederenvervoer, CAO LEH) of branche-veiligheidsnorm worden de relevante punten in de checklist direct geactualiseerd. Branche-RI&E-aanbieders sturen abonnees vaak een e-mail-update bij dergelijke wijzigingen.

Veelgemaakte fouten in de RI&E checklist

Tijdens toetsingen en inspecties komen een aantal fouten vaak terug. Vermijd deze om een toetsbare RI&E op te leveren.

Checklist invullen zonder rondgang

Een checklist die op kantoor wordt ingevuld zonder fysieke rondgang door het magazijn mist altijd risico's die alleen in de praktijk zichtbaar zijn: een blokkerende pallet voor een nooduitgang, een kapotte aanrijdbeveiliging, een verbandtrommel die niet bijgevuld is. Een RI&E-rondgang van 2-3 uur per zone is de absolute minimum-investering.

Geen werknemers betrokken

De RI&E die alleen door de werkgever is opgesteld zonder gesprek met magazijnmedewerkers is per definitie incompleet. De OR of PVT heeft instemmingsrecht op de RI&E (WOR artikel 27). Inhoudelijk leveren medewerker-gesprekken vaak verrassende risicobevindingen op die in een papieren checklist gemist worden.

Plan van aanpak ontbreekt of is vaag

De meest voorkomende fout is een goede inventarisatie zonder bijbehorend plan van aanpak, of een plan met vage maatregelen ('aandacht voor', 'bewustwording'). De Arbeidsinspectie behandelt dit als ontbrekende RI&E. SMART-formuleringen zijn de minimumeis.

Geen evaluatie of update

Een RI&E uit 2019 die nog steeds op dezelfde stoel ligt, voldoet niet. Het ontbreken van halfjaarlijkse evaluatie van het plan van aanpak en geen actualisatie na verbouwing zijn frequente bevindingen. Een ondertekende evaluatie-notitie per kwartaal lost dit op.

Risicobeoordeling zonder onderbouwing

Een score van 'kans 2, effect 4' zonder uitleg waarom is een lege beoordeling. De toetser controleert hoe de scores zijn gemotiveerd: incidenten in het verleden, branche-cijfers, normeringsgrenzen. Onderbouwing van 1-2 zinnen per risico is voldoende; geen onderbouwing maakt de hele beoordeling onbetrouwbaar.

Stappenplan: in 6 weken een toetsbare RI&E

Voor werkgevers die de RI&E voor het eerst opstellen of grondig willen actualiseren, biedt onderstaand stappenplan een realistisch traject van 6 weken.

1. Week 1 — Voorbereiding. Selecteer een erkende branche-RI&E (TLN-RI&E, Storechecker) of stel een eigen checklist samen. Verzamel basisdocumenten: BHV-plan, ongevallenregister, verzuimanalyse, plattegronden, productlijst gevaarlijke stoffen.
2. Week 2 — Rondgang en gesprekken. Doe een fysieke rondgang per zone met checklist en notitieblok. Voer korte gesprekken (15-30 min) met medewerkers uit elke functiegroep: orderpicker, heftruckchauffeur, ploegleider, kantoor.
3. Week 3 — Risicobeoordeling. Vul per geïdentificeerd gevaar de risicobeoordeling in (kans x effect, plus aantal blootgestelden) met onderbouwing. Markeer bestaande maatregelen.
4. Week 4 — Plan van aanpak. Vertaal de bevindingen naar SMART-maatregelen met eigenaar, budget en termijn. Sorteer op risicofactor en stem af in arbo-overleg of MT.
5. Week 5 — Toetsing. Boven 25 medewerkers: toets door externe gecertificeerde kerndeskundige. Onder 25 met erkende branche-RI&E: directe vrijstelling. Verwerk eventuele toetscommentaren.
6. Week 6 — Communicatie en cyclus. Communiceer de RI&E en het plan van aanpak naar OR/PVT en alle medewerkers. Zet de halfjaarlijkse evaluatie en driejaarlijkse herziening in de bedrijfsagenda.

Voor een MKB-magazijn dat dit traject voor het eerst doorloopt zonder eerdere RI&E, ligt de totale tijdsinvestering tussen 30-50 uur intern plus 8-16 uur extern (toetsing). Bij latere herzieningen is de investering ongeveer een derde daarvan, omdat veel basis-input al in de bestaande RI&E staat.