Wat een LMRA is
Een LMRA is de korte risicobeoordeling die iemand zelf maakt vlak voordat hij aan een taak begint. De afkorting staat voor Laatste Minuut Risico Analyse.
Hij gebeurt op de plek waar het werk plaatsvindt, door de persoon die het werk gaat doen, en hij duurt minder dan een minuut. Er komt geen formulier aan te pas en meestal ook geen gesprek.
Het is daarmee het kleinste instrument uit de veiligheidskunde en tegelijk het instrument dat het dichtst bij het daadwerkelijke ongeval zit. Alle andere analyses zijn eerder gemaakt, door iemand anders, op een andere plek.
Wat een LMRA oplevert is geen document maar een beslissing: beginnen of niet beginnen.
Waarom hij bestaat
Iedere risicoanalyse die u vooraf maakt, beschrijft een situatie die u zich hebt voorgesteld. De situatie waarin het werk daadwerkelijk plaatsvindt, is bijna nooit precies die situatie.
Tussen het moment van analyseren en het moment van uitvoeren zit tijd. In die tijd is er geregend, is de vloer gedweild, staat er een pallet die er niet stond, is een collega ziek of is de verlichting kapot.
Ongevalsonderzoek laat dat patroon consequent zien. Het gaat zelden mis omdat de procedure ontbrak en vaak omdat de procedure uitging van een situatie die op dat moment niet klopte.
De LMRA vult dat gat. Hij is de enige beoordeling die plaatsvindt in de werkelijke omstandigheden, door iemand die ze kan zien.
Het verschil met RI&E en TRA
Er zijn drie niveaus van risicobeoordeling en ze worden in de praktijk regelmatig door elkaar gehaald. Ze verschillen in reikwijdte, in tijdstip en in wie ze maakt.
De risico-inventarisatie en -evaluatie gaat over de hele organisatie, wordt schriftelijk vastgelegd en heeft een plan van aanpak. De taakrisicoanalyse gaat over een specifieke taak en wordt vooraf opgesteld voor werk dat niet routinematig of bijzonder risicovol is.
De LMRA gaat over dit moment, deze plek en deze persoon.
| Kenmerk | RI&E | TRA | LMRA |
|---|---|---|---|
| Reikwijdte | Hele organisatie | Een specifieke taak | Deze handeling nu |
| Wanneer | Periodiek, bij wijzigingen | Voorafgaand aan het werk | Op het moment van starten |
| Door wie | Werkgever met deskundige | Voorbereider en uitvoerenden | De uitvoerende zelf |
| Vorm | Schriftelijk, getoetst | Schriftelijk | Mentaal, niet schriftelijk |
| Duur | Dagen tot weken | Uren | Minder dan een minuut |
| Uitkomst | Plan van aanpak | Werkwijze en maatregelen | Wel of niet beginnen |
De drie stapelen op elkaar. Een LMRA zonder onderliggende RI&E is een privemening, en een RI&E zonder LMRA is een document dat de vloer nooit raakt.
De plaats van de LMRA in VCA
De LMRA komt niet uit de wet maar uit de praktijk van de petrochemie en de bouw, en is via VCA breder verspreid geraakt.
In de VGM Checklist Aannemers versie 2017/6.0 is de uitvoering van LMRA's voorafgaand aan de werkzaamheden een vaste vraag. De checklist wordt beheerd door de Stichting Samenwerken Voor Veiligheid. Voor bedrijven die zelf VCA-gecertificeerd zijn, is het onderwerp daarmee auditpunt.
Voor magazijnen speelt VCA vaak indirect mee. Uw eigen bedrijf is misschien niet gecertificeerd, maar de technische dienst, de stellingmonteur of de keuringspartij die bij u over de vloer komt, is dat meestal wel.
Zie ons artikel over VCA-certificering in het magazijn voor de vraag wanneer certificering voor u zelf zinvol is, en ons artikel over veiligheid van onderaannemers voor de afspraken met partijen die bij u werken.
De wettelijke haak
De term LMRA staat niet in de Arbeidsomstandighedenwet. Toch is het instrument niet vrijblijvend, want het raakt aan drie bepalingen die er wel in staan.
Artikel 3 vraagt van u als werkgever een beleid gericht op zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden, waarbij gevaren bij de bron worden aangepakt. Artikel 8 vraagt doeltreffende voorlichting en onderricht over de risico's van het werk.
Artikel 11 legt de werknemer op om zorgvuldig te handelen, de voorzieningen juist te gebruiken en gevaren te melden. Een LMRA is precies de handeling waarmee iemand die verplichting invult.
Daarnaast stelt het Arbeidsomstandighedenbesluit concrete eisen aan werkplekken en arbeidsmiddelen. Zie ook ons artikel over voorlichting en onderricht, waar de LMRA een logisch onderdeel van is.
De vier vragen
Een LMRA is in de kern een vaste reeks van vier vragen. De formulering verschilt per organisatie, de strekking niet.
De eerste vraag is: wat ga ik doen. De tweede: wat kan er misgaan. De derde: wat heb ik nodig om dat te voorkomen. De vierde: kan ik veilig beginnen.
Het effect zit in de derde en de vierde vraag. De derde dwingt iemand te controleren of het middel dat hij nodig heeft er daadwerkelijk is, en de vierde dwingt een expliciet antwoord.
Waarom het antwoord nee moet kunnen zijn
Een LMRA waarin de uitkomst altijd ja is, is geen analyse. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het is de meest voorkomende manier waarop dit instrument in de praktijk leegloopt.
De oorzaak ligt zelden bij de medewerker. Als stoppen betekent dat de vrachtwagen wacht, dat de teamleider zucht of dat iemand de klus alsnog zelf doet, dan leert een organisatie haar mensen binnen een week dat het antwoord ja hoort te zijn.
De enige manier om dat te voorkomen is zichtbaar bevestigen dat stoppen goed was, ook als het geld kostte. Dat is een leidinggevende-handeling en geen procedurele.
Waar het in een magazijn verschil maakt
In een magazijn zit het risico zelden in een uitzonderlijke klus. Het zit in bekende taken onder net andere omstandigheden.
Denk aan een pallet die hoger is gestapeld dan gebruikelijk, aan een vloer die nat is door regen bij de dockdeur, aan een gang waar een stelling tijdelijk half leeg is, of aan een heftruck die op een ander tijdstip rijdt dan normaal.
Daarnaast zijn er de momenten waarop iemand alleen werkt, in de vroege of late uren. Ons artikel over alleen werken in het magazijn beschrijft waarom juist dan een expliciete controle vooraf verschil maakt.
Een derde categorie zijn de taken waarvoor een werkvergunning geldt, zoals werken op hoogte of werken met open vuur. Daar is de LMRA de laatste schakel na de vergunning en de instructie.
Het recht om te stoppen
De LMRA werkt alleen als de uitkomst gevolgen mag hebben. Die ruimte is niet alleen een kwestie van cultuur maar ook van wet.
Artikel 29 van de Arbowet geeft een werknemer het recht het werk te onderbreken als er ernstig en onmiddellijk gevaar is, en verbiedt benadeling daarvan. Ons artikel over het onderbreken van werk bij ernstig gevaar gaat op die bepaling in.
De Nederlandse Arbeidsinspectie kijkt bij onderzoek na een ongeval standaard naar de vraag of mensen in staat waren het werk te stoppen.
In de praktijk gaat het zelden om die zware categorie. Veel vaker gaat het om een situatie die niet acuut levensgevaarlijk is maar wel onnodig riskant, en juist daar is de drempel om te stoppen het hoogst.
Wat een stopmelding oplevert
Een taak die is stilgelegd naar aanleiding van een LMRA is geen verlies maar informatie. Er is iets aangetroffen dat niet klopte en dat door de eerdere analyses heen is gekomen.
Behandel die melding daarom als een signaal over uw systeem en niet als een incident van de dag. Als dezelfde situatie drie keer terugkomt, zit het probleem in de inrichting of in de planning.
Registreer deze meldingen in dezelfde lijn als bijna-ongevallen. Ons artikel over het ongevallenregister beschrijft hoe u die registratie inricht zonder er een bureaucratie van te maken.
Hoe u het invoert zonder formulierenlast
De grootste valkuil bij invoering is de neiging om de LMRA te documenteren. Dat is begrijpelijk, want een audit vraagt om bewijs, maar het haalt het instrument onderuit.
Begin daarom met uitleg en niet met een kaartje. Behandel de vier vragen in een toolboxmeeting, met voorbeelden uit uw eigen pand en uit de afgelopen maanden.
Laat leidinggevenden het vervolgens hardop doen bij hun eigen taken. Een teamleider die voor het openen van een dockdeur even zegt wat hij nagaat, leert meer aan dan een instructiekaart.
Maak het daarna zichtbaar op de plekken waar het telt: bij de laadkuil, bij de acculaadruimte, bij de stellingen waar op hoogte wordt gewerkt. Een korte tekst op de plek zelf werkt beter dan een algemene poster bij de kantine.
Wat u wel en niet vastlegt
Wat u niet vastlegt is de individuele LMRA. Er is geen norm die daarom vraagt en er is geen auditor die daar iets mee kan.
Wat u wel vastlegt is drieledig. Ten eerste dat het onderwerp is behandeld in de voorlichting, met datum en deelnemers. Ten tweede de meldingen die uit LMRA's zijn voortgekomen. Ten derde de acties die u daarop hebt genomen.
Die drie samen laten zien dat het instrument leeft. Een map met duizend afgevinkte kaartjes laat het tegenovergestelde zien, omdat niemand gelooft dat er duizend keer daadwerkelijk is stilgestaan.
Koppel de meldingen aan uw plan van aanpak, zodat structurele oorzaken daar terechtkomen waar ze thuishoren.
Veelgemaakte fouten
De eerste fout is de LMRA als formulier invoeren. Binnen een maand is het een vakje dat aan het eind van de dag in serie wordt afgetekend.
De tweede fout is hem alleen bij bijzondere taken toepassen. De meeste ongevallen in een magazijn gebeuren bij gewoon werk, niet bij het uitzonderlijke werk waarvoor al een vergunning en een analyse bestaan.
De derde fout is uitzendkrachten en bezoekende monteurs overslaan. Zij kennen het pand het slechtst en hebben de beoordeling vooraf het hardst nodig.
De vierde fout is stoppen niet belonen. Zolang een medewerker die het werk stillegt daar last van heeft, blijft de uitkomst van elke LMRA ja en verandert er niets.
Hoe u het aanpakt
Begin met vier vragen op papier zetten in uw eigen woorden en ze te toetsen bij drie medewerkers. Als zij ze niet uit het hoofd kunnen herhalen, zijn ze te lang.
Behandel ze daarna in een toolbox en koppel ze aan drie concrete situaties uit uw eigen magazijn. Mensen onthouden de situatie en niet de methode.
Spreek vervolgens af hoe een melding binnenkomt en bij wie, en laat binnen twee weken zien wat er met de eerste meldingen is gebeurd. Dat eerste signaal bepaalt of het instrument aanslaat.
Neem de LMRA ten slotte op in uw introductie voor nieuwe medewerkers en in de afspraken met externe partijen. Dan is het geen los initiatief meer maar de laatste schakel in een keten die begint bij uw RI&E.
Veelgestelde vragen
LMRA staat voor Laatste Minuut Risico Analyse, ook wel geschreven als Last Minute Risico Analyse. Het is een korte beoordeling die een medewerker zelf maakt vlak voordat hij aan een taak begint, op de plek waar die taak plaatsvindt. Het doel is vaststellen of de situatie op dat moment veilig genoeg is om te starten.
De Arbowet kent de term LMRA niet als zodanig, dus er is geen artikel dat hem letterlijk voorschrijft. De verplichting komt indirect tot stand: de werkgever moet zorgen voor veilige werkomstandigheden en voor voorlichting en onderricht, en de werknemer moet zorgvuldig handelen en gevaren melden. Binnen VCA is de LMRA wel expliciet opgenomen als onderdeel van de checklist.
Een taakrisicoanalyse is een formele analyse die vooraf op papier wordt gemaakt voor een specifieke taak, meestal door een voorbereider samen met de uitvoerenden. Een LMRA is persoonlijk, gebeurt op het moment zelf en is niet schriftelijk. De TRA beschrijft de geplande situatie, de LMRA toetst de werkelijke situatie. Ze vervangen elkaar niet maar vullen elkaar aan.
Een halve minuut tot een minuut. Het is bewust een korte handeling, want een analyse die langer duurt wordt niet volgehouden en verandert in een administratieve verplichting. De waarde zit in de onderbreking van de automatische piloot, niet in de diepgang.
In principe niet. Een LMRA die voor elke taak wordt vastgelegd, verandert binnen enkele weken in een lijstje afgevinkte vakjes zonder betekenis. Wat u wel vastlegt zijn de uitkomsten die tot een actie leidden: een gemelde onveilige situatie, een taak die is stilgelegd of een aanpassing van de werkwijze. Dat zijn de signalen waar u iets mee kunt.
In de VGM Checklist Aannemers versie 2017/6.0 is de uitvoering van LMRA's voorafgaand aan de werkzaamheden een van de vragen in het hoofdstuk over risicobeheersing van werkzaamheden. Voor bedrijven die VCA-gecertificeerd zijn of die als toeleverancier op VCA-terrein werken, is het onderwerp daarmee onderdeel van de audit.
Juist daar. Het risico in een magazijn zit zelden in een uitzonderlijke taak en vaker in een bekende taak onder veranderde omstandigheden: een natte vloer, een pallet die anders is gestapeld, een collega die net gestart is, een heftruck die eerder langskomt dan gewoonlijk. Een LMRA is het moment waarop iemand die verandering opmerkt.
Dan begint het werk niet en meldt hij het bij zijn leidinggevende, zodat de situatie eerst wordt opgelost. Artikel 29 van de Arbeidsomstandighedenwet geeft een werknemer bovendien het recht het werk te onderbreken bij ernstig en onmiddellijk gevaar. Een organisatie waarin dat in de praktijk niet kan, heeft geen werkende LMRA maar een rituele handeling.
