Waarom dit ook een magazijnonderwerp is
Beeldschermwerk klinkt als een kantoorthema. In een magazijn gaat de aandacht naar heftrucks, stellingen en werken op hoogte, en de regels over beeldschermen blijven aan de andere kant van de deur.
Dat klopt allang niet meer. Planning, transportadministratie, douaneaangifte, voorraadbeheer en kwaliteitsregistratie zijn schermfuncties geworden, en ze zitten in hetzelfde pand als de vorkheftrucks.
Bij een inspectie of bij een verzuimdossier met nek- of schouderklachten is beeldschermwerk daarom een reeel aandachtspunt. Het is bovendien een van de weinige onderwerpen waar de wet u vrij precies vertelt wat u moet doen.
Wie in het magazijn beeldschermwerk doet
Begin met de vraag wie er in uw pand boven de twee uur per dag uitkomt. Dat is vaker een langere lijst dan verwacht.
De vanzelfsprekende groep is de administratie: planners, transportplanning, customer service, inkoop en de vestigingsadministratie. Die zitten meestal de hele dag achter een scherm.
De minder vanzelfsprekende groep zit op de vloer. Teamleiders die orders vrijgeven, kwaliteitsmedewerkers die afkeur registreren, medewerkers bij de inslagbalie die vrachtbrieven verwerken, en douanemedewerkers die aangiften doen.
Juist die tweede groep werkt vaak aan een werkplek die nooit als beeldschermwerkplek is ingericht. Een scherm op een statafel bij de laadkade is een beeldschermwerkplek zodra iemand er twee uur per dag aan werkt.
De tweeurendrempel uitgelegd
De afdeling over beeldschermwerk staat in afdeling 2 van hoofdstuk 5 van het Arbobesluit. Artikel 5.8 bepaalt dat die afdeling niet van toepassing is op werknemers die gewoonlijk minder dan twee uur per dag beeldschermwerk verrichten.
Twee punten worden daarbij structureel verkeerd gelezen. Ten eerste is het een optelsom: vier blokken van dertig minuten zijn samen twee uur. Ten tweede gaat het om wat gewoonlijk gebeurt, niet om een uitzonderlijke dag.
Voor een teamleider die verspreid over de dag in het WMS werkt, betekent dat dus wel degelijk dat de regels gelden. De praktische consequentie is dat u per functie een inschatting maakt en die vastlegt.
Vuistregel: als u twijfelt of iemand boven de twee uur uitkomt, behandelt u de functie als beeldschermwerk. De maatregelen zijn licht, de discussie achteraf is dat niet.
Wat een beeldschermwerkplek is
Artikel 5.7 van het Arbobesluit definieert de beeldschermwerkplek als het geheel van beeldschermapparatuur, eventueel toetsenbord of andere invoervoorziening, de interfacebepalende software, accessoires en nevenapparatuur, telefoon, printer, documenthouder, stoel, werktafel of werkvlak, en de onmiddellijke werkomgeving.
Die brede definitie is belangrijk, want ze maakt duidelijk dat het niet alleen om het scherm gaat. De stoel, de tafelhoogte, het licht en de ruimte eromheen horen erbij.
In een magazijnkantoor is dat vaak het zwakste punt. Het scherm is modern, maar de stoel komt uit de kantine en de tafel is een werkbank.
Aparte aandacht in de RI&E
Artikel 5.9 vraagt om een specifieke plek in de risico-inventarisatie. In de RI&E wordt specifiek aandacht besteed aan de gevaren voor het gezichtsvermogen en aan de fysieke en psychische belasting als gevolg van het werken aan een beeldscherm.
Dat is meer dan een zin. Een bruikbare passage benoemt welke functies boven de twee uur komen, hoe de werkplekken zijn ingericht, hoe het werk wordt onderbroken en hoe het oogonderzoek is geregeld.
De psychische kant wordt vaak vergeten, terwijl die in een magazijnomgeving concreet is: werken onder tijdsdruk bij het sluiten van een cut-off is een belastingfactor die thuishoort bij psychosociale arbeidsbelasting.
Waar u een aparte verdieping nodig hebt, doet u dat in een nadere risico-inventarisatie. De algemene verplichting zelf staat beschreven in ons artikel over wanneer een RI&E verplicht is.
Het werk onderbreken
Artikel 5.10 bepaalt dat de arbeid zo wordt georganiseerd dat beeldschermwerk telkens na ten hoogste twee achtereenvolgende uren wordt afgewisseld met ander werk of met een rustpauze.
Let op de formulering: afwisselen met ander werk telt mee. Een planner die na twee uur een ronde over de vloer maakt of een overleg heeft, voldoet daarmee aan de bedoeling van het artikel.
In de praktijk wordt een onderbreking van ongeveer tien minuten per twee uur aangehouden. Korte, frequente onderbrekingen werken beter dan een lange pauze aan het eind van de ochtend.
| Functie | Praktische invulling van de afwisseling |
|---|---|
| Planner of transportplanning | Overleg, vloerronde of telefonisch werk tussendoor |
| Teamleider | Werk op de vloer is de afwisseling, mits echt gepland |
| Douane- of kwaliteitsadministratie | Fysieke controle van zendingen als tegenhanger |
| Customer service | Blokken van maximaal twee uur met een vaste pauze |
Leg de afspraak vast in de werkinstructie. Een regeling die alleen mondeling bestaat, verdwijnt bij de eerste drukke week.
Oogonderzoek en beeldschermbril
Artikel 5.11 verplicht u om werknemers de gelegenheid te geven een passend onderzoek van de ogen en het gezichtsvermogen te ondergaan. Dat aanbod geldt op drie momenten: voordat iemand met beeldschermwerk begint, daarna periodiek, en telkens wanneer er klachten optreden die aan het beeldschermwerk kunnen worden toegeschreven.
Blijkt uit het onderzoek dat een oogarts of specialist nodig is, dan wordt die mogelijkheid ook geboden. Volstaat een gewone bril niet voor het beeldschermwerk, dan stelt u een passend correctiemiddel ter beschikking.
De kosten daarvan komen voor rekening van de werkgever. Dat is geen onderhandelingspunt: kosten voor arbeidsomstandighedenbeleid mogen op grond van artikel 44 van de Arbowet niet bij de werknemer worden gelegd.
Organiseer het aanbod bij voorkeur samen met het periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek, zodat u het niet apart hoeft te administreren. De uitvoering loopt via uw arbodienst of bedrijfsarts.
Eisen aan de werkplek
Artikel 5.12 verwijst voor de inrichting van de beeldschermwerkplek door naar de Arbeidsomstandighedenregeling. Artikel 5.1 daarvan stelt dat apparatuur en meubilair moeten voldoen aan de ergonomische eisen.
Vertaald naar een magazijnkantoor komt dat neer op een beperkt aantal controleerbare punten.
| Onderdeel | Waar u op let |
|---|---|
| Beeldscherm | Kantelbaar, draaibaar, geen storende reflectie, scherp beeld |
| Toetsenbord | Los van het scherm, genoeg ruimte voor de handen ervoor |
| Stoel | In hoogte verstelbaar, verstelbare rugleuning, stabiel |
| Werkblad | Voldoende groot, mat oppervlak, juiste hoogte |
| Verlichting | Geen spiegeling in het scherm, geen tegenlicht van buiten |
| Ruimte | Genoeg beenruimte en bewegingsruimte rond de werkplek |
De verlichting is in magazijnkantoren het meest voorkomende knelpunt, vaak door een raam met uitzicht op de laadkade recht achter het scherm. De algemene eisen staan in ons artikel over verlichting volgens de Arbowet.
Handscanners en voertuigterminals
De vraag die in vrijwel elk magazijn opkomt: valt een handscanner of een terminal op de heftruck onder beeldschermwerk?
In de regel niet. De wettelijke definitie gaat uit van een werkplek met beeldscherm, invoervoorziening, meubilair en directe werkomgeving. Een draagbaar apparaat dat tijdens het lopen of rijden wordt gebruikt, past daar niet in.
Dat betekent niet dat het onbenoemd mag blijven. Intensief scannen belast pols, arm, nek en ogen, en die belasting hoort in uw RI&E onder fysieke belasting in plaats van onder beeldschermwerk.
Praktische maatregelen zijn er genoeg: gewicht en grip van het apparaat, een draagvoorziening in plaats van permanent vasthouden, schermhelderheid die ook in een koelzone leesbaar is, en afwisseling in taken. Hoe u die instructies overbrengt, staat in ons artikel over voorlichting en onderricht.
Stawerkplekken bij inslag en uitslag
Bij de balies voor inslag, uitslag en retouren staan vaak schermen op sta-hoogte. Die werkplekken vallen volledig buiten het reguliere kantoorbeheer en worden daarom zelden beoordeeld.
Toch gelden daar dezelfde regels zodra iemand er meer dan twee uur per dag werkt. Een staande werkplek is toegestaan, maar dan wel met de mogelijkheid om afwisselend te zitten en met een schermhoogte die op ooghoogte uitkomt.
Let op de combinatie met omgevingsfactoren. Een balie bij een open dok betekent tocht en kou, en dat maakt de belasting bij langdurig staand schermwerk groter. Wat daarbij geldt, staat in ons artikel over temperatuur op de werkplek.
Wat u doet bij klachten
Nek-, schouder- en polsklachten bij administratief personeel worden vaak laat gemeld, omdat ze geleidelijk ontstaan. Een melding is daarom bijna altijd al een signaal van langere duur.
Behandel de melding in drie stappen. Beoordeel de werkplek concreet, bied oogonderzoek aan als de klachten daar aanleiding toe geven, en kijk naar de werkorganisatie: hoeveel aaneengesloten schermtijd zit er werkelijk in een dag.
Leg zowel de melding als de genomen maatregel vast. Bij een latere claim is dat dossier het verschil tussen aantoonbaar zorgvuldig handelen en een aanname. De aansprakelijkheidskant daarvan leest u in ons artikel over de aansprakelijkheid van de werkgever.
Schakel bij aanhoudende klachten de bedrijfsarts in. Die beoordeling is ook uw onderbouwing voor eventuele aanpassingen.
Wat u moet kunnen laten zien
Bij een controle door de Nederlandse Arbeidsinspectie is de vraag eenvoudig: laat zien dat u de risico's kent en dat u de verplichte maatregelen hebt getroffen.
Vier documenten volstaan meestal. De RI&E-passage over beeldschermwerk met de functies die boven de twee uur komen, de werkinstructie over afwisseling en onderbreking, het bewijs dat oogonderzoek is aangeboden, en een werkplekbeoordeling per type werkplek.
De toelichting op de regels vindt u bij het Arboportaal van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Valkuilen in de praktijk
De eerste is de aanname dat een magazijn geen beeldschermwerk kent. Dat kost u bij een verzuimdossier direct geloofwaardigheid.
De tweede is het oogonderzoek als eenmalige actie behandelen. Het is een terugkerend aanbod, ook bij nieuwe medewerkers en bij nieuwe klachten.
De derde is werkplekken beoordelen die op de plattegrond staan, en de balies op de vloer overslaan. Juist daar is de inrichting het slechtst.
De vierde is uitzendkrachten buiten beschouwing laten. Als inlener bent u voor hun arbeidsomstandigheden verantwoordelijk, zoals ook geldt voor de RI&E bij uitzendkrachten.
Hoe u het geborgd houdt
Maak eenmalig een lijst van functies met een inschatting van de dagelijkse schermtijd, en markeer welke boven de twee uur uitkomen. Dat lijstje is de basis voor alles wat daarna komt.
Beoordeel per werkplektype een representatieve werkplek in plaats van elke plek apart. Een magazijnkantoor kent doorgaans drie of vier typen, en meer detail levert weinig op.
Zet het aanbod van oogonderzoek in dezelfde cyclus als uw opleidings- en keuringsplanning, zodat het niet aan een individu blijft hangen. Laat de preventiemedewerker de werkplekbeoordeling jaarlijks herhalen.
Tot slot: behandel dit onderwerp niet als kantoorbeleid dat toevallig ook in het magazijn geldt. Het gaat om dezelfde medewerkers die de rest van de dag op de vloer staan, en de combinatie van beide belastingen is precies wat in de RI&E hoort te staan.
Veelgestelde vragen
Vanaf meer dan twee uur per dag. Artikel 5.8 van het Arbobesluit sluit de afdeling over beeldschermwerk uit voor werknemers die minder dan twee uur per dag aan een beeldscherm werken. Die twee uur is een optelsom over de dag en hoeft dus niet aaneengesloten te zijn. Een teamleider die vier keer per dag een half uur in het WMS werkt, komt op twee uur en valt daarmee binnen de regels.
Meestal niet. De regels richten zich op een beeldschermwerkplek: een samenstel van beeldscherm, invoervoorziening, meubilair en directe werkomgeving. Een handscanner of een terminal op een heftruck is daar geen voorbeeld van. Dat betekent niet dat het risicoloos is. De belasting van pols, nek en ogen bij intensief scannen hoort wel in uw RI&E, maar dan onder fysieke belasting in plaats van onder beeldschermwerk.
Artikel 5.10 van het Arbobesluit schrijft voor dat beeldschermwerk zo wordt georganiseerd dat het telkens na ten hoogste twee achtereenvolgende uren wordt afgewisseld met ander werk of met een rustpauze. In de praktijk wordt een richtlijn van ongeveer tien minuten onderbreking per twee uur aangehouden. Ander werk telt mee, dus een ronde over de vloer voldoet net zo goed als een pauze.
Als uit het oogonderzoek blijkt dat een gewone bril niet volstaat voor het beeldschermwerk, moet de werkgever een passende bril of correctiemiddel ter beschikking stellen. De kosten daarvan mogen niet bij de werknemer worden gelegd. Dat geldt voor het glasdeel dat nodig is voor het beeldschermwerk, niet automatisch voor een designmontuur naar keuze.
Nee. U moet de gelegenheid bieden, de werknemer beslist zelf. Artikel 5.11 verplicht u een passend onderzoek van de ogen en het gezichtsvermogen aan te bieden voordat iemand met beeldschermwerk begint, daarna periodiek, en telkens wanneer zich klachten voordoen die aan het beeldschermwerk kunnen worden toegeschreven. Leg het aanbod vast, want dat aanbod is wat u moet kunnen aantonen.
Ja. Voor de Arbowet is de inlener verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden van uitzendkrachten die onder zijn leiding en toezicht werken. Een uitzendkracht die meer dan twee uur per dag in het WMS werkt, heeft dus dezelfde rechten op onderbreking, werkplekinrichting en het aanbod van oogonderzoek als eigen personeel.
Artikel 5.9 van het Arbobesluit vraagt om specifieke aandacht voor de gevaren voor het gezichtsvermogen en voor de fysieke en psychische belasting als gevolg van beeldschermwerk. Concreet: welke functies komen boven de twee uur, hoe is de werkplek ingericht, hoe wordt het werk onderbroken, en hoe is het oogonderzoek georganiseerd. Een enkele regel dat er kantoorwerk plaatsvindt, is te weinig.
Ja. De verplichtingen zijn gekoppeld aan het werk, niet aan de locatie. Voor een planner die een deel van de week thuis werkt, geldt dezelfde tweeurendrempel en dezelfde zorg voor een goede werkplek. De praktische invulling verschilt wel: u kunt thuis niet zelf meubilair plaatsen, maar u kunt wel voorlichting geven, hulpmiddelen verstrekken en de werkplek laten beoordelen.
