De bedrijfsarts is meer dan de arts bij verzuim
Veel werkgevers zien de bedrijfsarts pas als er iemand ziek is. Dan komt de arts in beeld voor de verzuimbegeleiding en verdwijnt daarna weer uit zicht. Die reflex doet tekort aan de rol die de wet de bedrijfsarts geeft.
Sinds 1 juli 2017 heeft de bedrijfsarts een aantal duidelijke rechten en taken die verder gaan dan verzuim. Werknemers mogen er zonder verzuim naartoe, de arts mag vrij de werkvloer op, en een advies is toetsbaar via een second opinion. Die aanpassingen maakten de bedrijfsarts onafhankelijker en toegankelijker.
In dit artikel leest u of een bedrijfsarts verplicht is, wat de arts doet, welke rechten sinds 2017 gelden en hoe u dit vastlegt. De rode draad: de bedrijfsarts hoort bij preventie, niet alleen bij incidenten en uitval.
Is een bedrijfsarts verplicht
Strikt gezegd verplicht de Arbowet u tot deskundige bijstand, niet letterlijk tot een bedrijfsarts in elke situatie. Maar in de praktijk komt het daarop neer. Voor de begeleiding bij ziekteverzuim, het periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek en de toegang tot medisch advies is een bedrijfsarts onmisbaar.
Die bijstand geldt voor elke werkgever met personeel, zonder ondergrens in het aantal werknemers. Ook een magazijn met enkele medewerkers moet de toegang tot een bedrijfsarts geregeld hebben. Klein zijn is geen reden voor een uitzondering.
U regelt die bijstand via een basiscontract, ofwel met een arbodienst waarin de bedrijfsarts is opgenomen, ofwel rechtstreeks met een bedrijfsarts. Welke route u kiest, de toegang tot de bedrijfsarts moet in beide gevallen vastliggen.
Wat de bedrijfsarts doet in een magazijn
De bedrijfsarts is een BIG-geregistreerde arts die is gespecialiseerd in de relatie tussen werk en gezondheid. In een magazijn richt die rol zich op de risico's die daar spelen: fysieke belasting, geluid, trillingen en het werken in ploegen- of nachtdienst.
De arts begeleidt zieke werknemers bij hun herstel en re-integratie, adviseert over de inhoud en frequentie van het PAGO, en beoordeelt in uitzonderlijke, wettelijk toegestane gevallen de medische geschiktheid bij een aanstelling. Daarnaast adviseert de bedrijfsarts de werkgever over het voorkomen van gezondheidsklachten.
Belangrijk is dat de bedrijfsarts onafhankelijk oordeelt. Het advies dient de gezondheid van de werknemer en de veiligheid op de werkvloer, niet het belang van de werkgever om iemand snel weer aan het werk te hebben. Die onafhankelijkheid is met de wetswijziging van 2017 verstevigd.
De rechten van de bedrijfsarts sinds 2017
Met de wijziging van de Arbowet per 1 juli 2017 kreeg de bedrijfsarts een set rechten die de positie versterken. Ze horen alle thuis in het basiscontract, zodat ze in de praktijk ook echt kunnen worden uitgeoefend.
Het gaat om vrije toegang tot iedere werkplek, een open spreekuur voor werknemers, de mogelijkheid van een second opinion, een klachtenprocedure, ruimte om beroepsziekten op te sporen en te melden, en een adviserende rol bij preventie. Samen maken ze de bedrijfsarts toegankelijker en het handelen toetsbaar.
Het open spreekuur: naar de arts zonder ziek te zijn
Het open spreekuur is misschien wel de belangrijkste vernieuwing. Werknemers mogen de bedrijfsarts bezoeken met vragen over hun gezondheid en het werk, ook als ze niet ziek zijn en zonder dat de werkgever daar toestemming voor geeft of van hoeft te weten.
Voor een magazijn is dat waardevol. Een medewerker met beginnende rug- of schouderklachten kan die vroeg bespreken, voordat ze uitgroeien tot langdurig verzuim. Vroeg ingrijpen is bijna altijd goedkoper en effectiever dan een lang traject achteraf.
U hoort het spreekuur actief onder de aandacht te brengen. Een recht dat niemand kent, wordt niet gebruikt. Vermeld het in de introductie van nieuwe medewerkers en in de communicatie over arbo, zodat de drempel om er gebruik van te maken laag blijft.
Vrije toegang tot de werkplek
De bedrijfsarts heeft het recht iedere werkplek vrij te bezoeken. In een kantooromgeving klinkt dat vanzelfsprekend, maar in een magazijn heeft het echte betekenis. De risico's zitten in de hal: bij de stellingen, op de laadkade en langs de rijroutes van de heftrucks.
Een advies dat op de werkvloer is gevormd, is bruikbaarder dan een oordeel op afstand. De arts die ziet hoe er wordt getild, hoe druk het heftruckverkeer is en hoeveel geluid de machines maken, geeft gerichter advies over de fysieke belasting en de te nemen maatregelen.
Faciliteer dat bezoek daarom actief. Zorg dat de bedrijfsarts veilig en zonder omwegen toegang heeft tot de plekken die ertoe doen. Het is geen inbreuk op uw bedrijfsvoering maar een middel om de arbeidsomstandigheden te verbeteren.
Second opinion en klachtenprocedure
Twijfelt een werknemer aan een advies van de bedrijfsarts, dan kan hij een second opinion aanvragen bij een andere bedrijfsarts. De werkgever betaalt die second opinion. Het instrument maakt het oordeel toetsbaar en versterkt het vertrouwen dat het advies zuiver is.
Daarnaast moet iedere bedrijfsarts of arbodienst een klachtenprocedure hebben. Die beschrijft hoe en waar een werknemer een klacht over de dienstverlening kan indienen. Beide voorzieningen borgen de onafhankelijkheid van de arts en horen in het basiscontract te staan.
Voor u als werkgever zijn dit geen lastige verplichtingen maar signalen van een serieuze arbodienstverlening. Een bedrijfsarts die transparant en toetsbaar werkt, levert adviezen waarop u kunt bouwen. Controleer daarom of beide voorzieningen in uw contract zijn geregeld.
Alles vastgelegd in het basiscontract
De rol en de rechten van de bedrijfsarts krijgen hun juridische plek in het basiscontract. Dat contract legt vast bij welke taken u zich laat bijstaan en onder welke voorwaarden de bedrijfsarts werkt, van de vrije toegang tot de klachtenprocedure.
Zonder die vastlegging blijven de rechten theorie. Een bedrijfsarts kan zijn werk alleen goed doen als het contract hem de ruimte geeft, en de Nederlandse Arbeidsinspectie kan handhaven als die afspraken ontbreken. Het contract is dus het sluitstuk dat de praktijk mogelijk maakt.
De bedrijfsarts en de arbodienst hebben zelf ook een verantwoordelijkheid. Zij moeten vaststellen dat het contract aan de wettelijke eisen voldoet en dat de professionele beroepsuitoefening niet in het gedrang komt. Dat staat uitgewerkt in artikel 14 van de Arbowet en op het Arboportaal.
Zo helpt Envora hierbij
De toegang tot een bedrijfsarts is een van de verplichtingen die samen bepalen of uw magazijn arbo-compliant is. Envora brengt die verplichtingen samen op een platform, zodat het basiscontract, de RI&E, het PAGO en de keuringen niet los van elkaar staan maar als een geheel te overzien zijn.
In het portaal ziet u of de bijstand van een bedrijfsarts geregeld is, of het open spreekuur en de overige afspraken zijn vastgelegd en waar nog een actie openstaat. Zo blijft een minder zichtbaar onderdeel als de bedrijfsarts in beeld, naast de keuringen die vaker de aandacht trekken.
Daarmee staat uw arbodossier inspectie-proof klaar naast de verplichte keuringen in het magazijn, van heftrucks en stellingen tot brandblussers en noodverlichting. Bij een controle laat u zien dat de deskundige bijstand geregeld is en dat u de risico's aantoonbaar aanpakt.
Veelgestelde vragen
In de praktijk wel. De Arbowet verplicht elke werkgever met personeel om deskundige bijstand te regelen, en voor verzuimbegeleiding, het PAGO en de toegang tot medisch advies is een bedrijfsarts onmisbaar. U legt die bijstand vast in een basiscontract met een arbodienst of rechtstreeks met een bedrijfsarts. Ook een klein magazijn ontkomt daar niet aan.
Het open spreekuur is het recht van werknemers om de bedrijfsarts te bezoeken met vragen over hun gezondheid in relatie tot het werk, ook als ze niet ziek zijn. Dat kan zonder toestemming of tussenkomst van de werkgever. Het doel is klachten vroeg bespreken, zodat problemen worden aangepakt voordat ze tot uitval leiden.
Ja. De bedrijfsarts heeft het recht om iedere werkplek vrij te bezoeken. Dat is sinds 1 juli 2017 wettelijk vastgelegd. In een magazijn is dat belangrijk, omdat de risico's van fysieke belasting, geluid en heftruckverkeer op de werkvloer zichtbaar zijn en niet vanachter een bureau te beoordelen.
Een second opinion is het recht van een werknemer om een oordeel van de bedrijfsarts te laten toetsen door een andere bedrijfsarts, als hij twijfelt aan het advies. De werkgever betaalt deze second opinion. Het maakt het handelen van de bedrijfsarts transparant en toetsbaar en versterkt het vertrouwen in het advies.
Ja. Iedere bedrijfsarts of arbodienst moet een duidelijke klachtenprocedure hebben die beschrijft hoe en waar een werknemer een klacht over de dienstverlening kan indienen. Die procedure hoort in het basiscontract te zijn geregeld. Het is een van de vaste afspraken die de onafhankelijkheid van de bedrijfsarts borgen.
Nee. Medische gegevens zijn vertrouwelijk en blijven bij de werknemer en de bedrijfsarts. De werkgever krijgt alleen informatie die nodig is voor de verzuimbegeleiding, zoals beperkingen en mogelijkheden voor werk, en bij een PAGO hooguit geanonimiseerde adviezen op groepsniveau. De diagnose deelt de bedrijfsarts niet met de werkgever.
Een arbodienst is een organisatie die verschillende kerndeskundigen bundelt, waaronder de bedrijfsarts. U kunt de bijstand regelen via een contract met een arbodienst, de vangnetregeling, of rechtstreeks met een bedrijfsarts en andere deskundigen, de maatwerkregeling. De bedrijfsarts is dus de deskundige, de arbodienst een mogelijke leverancier van die deskundigheid.
