Wat is arbo-wetgeving magazijnstellingen
Met arbo-wetgeving magazijnstellingen wordt het geheel aan wettelijke en normatieve verplichtingen bedoeld waarmee een werkgever in Nederland moet voldoen rondom het ontwerp, gebruik, onderhoud en de inspectie van magazijnstellingen. Het is geen losse wet: het is een gelaagde stapeling van een wet (Arbowet), een uitvoeringsbesluit (Arbobesluit), een Europese norm (NEN-EN 15635) en branche-aanvullingen. Voor een werkgever in een MKB-magazijn betekent dit dat de verplichtingen vanuit verschillende bronnen op een rijtje gezet moeten worden om de complete plicht te dekken.
De praktijk is dat veel MKB-magazijnen de stelling-keuring kennen (omdat er jaarlijks een inspecteur langs komt), maar de bredere wetgeving niet helemaal scherp hebben. Dit artikel zet de vier lagen op een rij, legt de PRSES-rol uit en geeft een stappenplan om elke verplichting aantoonbaar te dekken.
De vier wetgevingslagen voor magazijnstellingen
De arbo-wetgeving voor magazijnstellingen rust op vier lagen, oplopend van algemeen naar specifiek. Elke laag stelt eigen eisen die naast elkaar gelden; voldoen aan een laag is niet voldoende om voldaan te hebben aan een andere laag.
| Laag | Bron | Wat is verplicht |
|---|---|---|
| 1 | Arbowet artikel 3 en 15 | Algemene zorgplicht en BHV-organisatie |
| 2 | Arbobesluit artikel 7.4a | Periodieke keuring arbeidsmiddelen door deskundige |
| 3 | NEN-EN 15635 | Europese inspectienorm met PRSES-rol en classificatie |
| 4 | Branche-richtlijnen (FEM 10.2.04, TLN) | Detailtechnische aanvullingen per sector |
Laag 1: Arbowet artikel 3 en 15
De fundering ligt in de Arbeidsomstandighedenwet. Artikel 3 legt de algemene zorgplicht vast: de werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving en de stand-der-techniek volgen. Artikel 15 verplicht een passende BHV-organisatie die bij een stelling-instorting kan handelen. Beide artikelen werken door op alles wat met stellingen te maken heeft: van ontwerp tot dagelijks gebruik tot inspectie.
De Arbowet is bewust ruim geformuleerd. Het Arbobesluit, NEN-EN 15635 en branche-richtlijnen vullen in hoe die zorgplicht in praktijk vorm krijgt voor magazijnstellingen. Voor een werkgever betekent dit: aan de algemene zorgplicht voldoen alleen door 'gezond verstand' is geen verdedigbaar standpunt bij een inspectie of na een incident; de concrete invulling via de andere drie lagen moet aantoonbaar zijn.
Laag 2: Arbobesluit artikel 7.4a — keuringsplicht arbeidsmiddelen
Het Arbobesluit artikel 7.4a is de directe wettelijke verankering van de keuringsplicht voor arbeidsmiddelen, inclusief magazijnstellingen. De tekst is generiek: arbeidsmiddelen moeten periodiek door een deskundige worden gekeurd, met een frequentie die past bij het gebruik en de risico's. Voor magazijnstellingen wordt deze open norm ingevuld door NEN-EN 15635.
De Arbeidsinspectie gebruikt Arbobesluit 7.4a als directe boete-grond bij ontbrekende of ondermaatse keuring. De keuringsplicht geldt voor alle stelling-types: palletstellingen, grootvakstellingen, drive-in/drive-through, mobiele stellingen, mezzanines en automated storage systems. Het maakt voor de keuringsplicht niet uit of de stelling nieuw is, hergebruikt uit een ander magazijn, of vorig jaar al gekeurd.
Laag 3: NEN-EN 15635 — de Europese inspectienorm
De Europese norm NEN-EN 15635 ("Staal opslag- en handelingsinstallaties — Gebruik en onderhoud van opslagvoorzieningen") is de stand-der-techniek invulling van Arbobesluit 7.4a voor magazijnstellingen. De norm beschrijft vier kernelementen die voor elke werkgever van toepassing zijn.
Element 1: aanwijzing PRSES
De werkgever moet een PRSES (Person Responsible for Storage Equipment Safety) schriftelijk aanwijzen. Deze persoon is intern verantwoordelijk voor stellingveiligheid, beheert de wekelijkse controles, coordineert met de externe inspecteur en houdt het dossier bij. Een goede PRSES is operationeel betrokken (kent het magazijn) en heeft formele training in NEN-EN 15635 gevolgd.
Element 2: wekelijkse interne visuele controle
Minimaal wekelijks moet de PRSES of een aangewezen medewerker een visuele rondgang doen langs de stellingen, op zoek naar aanrijschade, kromtrekking, ontbrekende bouten, beschadigde liggers en niet-gekoppelde diagonalen. Bevindingen worden vastgelegd in een log dat onderdeel wordt van het stellingdossier.
Element 3: jaarlijkse expertise-inspectie
Minimaal eens per twaalf maanden voert een aantoonbaar onafhankelijke deskundige een complete inspectie uit op de gehele stelling-installatie. De inspecteur beoordeelt elk frame, elke ligger en elke diagonaal volgens de NEN-EN 15635-toleranties, en classificeert elk gebrek volgens de groen-oranje-rood-systematiek.
Element 4: groen-oranje-rood classificatie
Het hart van NEN-EN 15635 is de classificatie van bevindingen. Groen betekent binnen toleranties, geen actie nodig. Oranje betekent reparatie binnen 4 weken. Rood betekent acuut buiten gebruik stellen en pas hervatten na reparatie en herkeuring. De grenswaarden zijn vastgelegd in de norm en gelden voor de meest voorkomende stellingtypen.
Laag 4: branche-richtlijnen FEM 10.2.04 en TLN
Bovenop NEN-EN 15635 bestaan branche-richtlijnen die in specifieke sectoren extra invulling geven. De FEM 10.2.04 (Europees) en aanvullende guides van TLN (Transport en Logistiek Nederland) bieden gedetailleerde checklists, voorbeeldformulieren en specifieke aanvullingen voor onder andere koel- en vriesmagazijnen, gevaarlijke stoffen-opslag (PGS-15) en hoge stellingen boven 12 meter.
Branche-richtlijnen zijn niet wettelijk verplicht, maar worden door de Arbeidsinspectie en door verzekeraars geaccepteerd als invulling van 'goede praktijk'. Voor een MKB-magazijn met standaard palletstellingen is NEN-EN 15635 voldoende; voor speciale toepassingen (koeling, gevaarlijke stoffen, drive-in) is aanvulling met de relevante branche-richtlijn aan te bevelen.
De PRSES-rol uitgelegd
De PRSES is de spilfunctie in NEN-EN 15635. Een goede PRSES voorkomt meer ongevallen dan een uitstekend jaarrapport: de wekelijkse controle vangt nieuwe schade direct op, voordat het van oranje naar rood verschuift.
Wie kan PRSES zijn
Een PRSES is iemand binnen de organisatie met operationele zichtbaarheid op de stellingen en aantoonbare training in NEN-EN 15635. In de praktijk vier veelvoorkomende profielen: de operationeel manager, een teamleider magazijn, een preventiemedewerker met logistieke achtergrond, of in kleinere magazijnen de directeur-eigenaar zelf. Belangrijk: de PRSES moet bevoegd zijn om bij rood-gemarkeerde stellingen direct in te grijpen.
Wat een PRSES moet kunnen
Vier kerncompetenties: aanrijschade visueel herkennen, de NEN-EN 15635-toleranties globaal toepassen, een sluitende controle-log bijhouden en bevindingen direct escaleren naar de externe inspecteur. Een eendaagse PRSES-training bij een geaccrediteerd opleidingsinstituut volstaat in de meeste gevallen. Hercertificering elke drie jaar is aanbevolen.
Wat een PRSES niet hoeft te kunnen
De PRSES is geen vervanging van de jaarlijkse expertise-inspecteur. Detailmetingen, oordelen over reparatiemethoden, instemming met afwijkingen: dat blijft de rol van de onafhankelijke deskundige. De PRSES signaleert, de inspecteur beoordeelt.
Zeven verplichtingen voor de werkgever op een rij
Samenvattend bestaan er zeven concrete verplichtingen voor een werkgever met magazijnstellingen. Zeven, geen acht of zes: dit is het minimum om compliant te zijn met de gelaagde arbo-wetgeving.
| Verplichting | Bron | Aantoonbaar via |
|---|---|---|
| 1. PRSES aanwijzen | NEN-EN 15635 | Schriftelijke aanwijzing in HR-dossier |
| 2. PRSES trainen | NEN-EN 15635 | Certificaat opleidingsinstituut |
| 3. Wekelijkse interne controle | NEN-EN 15635 | Controle-log per week |
| 4. Jaarlijkse expertise-inspectie | Arbobesluit 7.4a + NEN-EN 15635 | Inspectierapport |
| 5. Aanrijregistratie en tussentijdse inspectie | NEN-EN 15635 | Aanrijregister + reparatiebewijzen |
| 6. Stellings-plattegrond met capaciteiten | NEN-EN 15635 + Bouwbesluit | Gepubliceerde plattegrond per zone |
| 7. Instructie heftruckchauffeurs | Arbowet 8 | Toolbox-meetings + ondertekende instructies |
Voor het bredere kader van alle wettelijke verplichtingen op het magazijn zie ons overzicht van de 9 verplichtingen voor een magazijn.
Boetes en handhaving in 2026
De Nederlandse Arbeidsinspectie hanteert in 2026 richtbedragen die per overtreding tussen 340 en 13.500 euro liggen, gebaseerd op de boete-tarieven in het Arbobesluit en de jaarlijkse update van de Beleidsregel Boeteoplegging. Voor stellingen zijn er vier typische overtredingen die separaat beboet kunnen worden: geen PRSES, geen jaarlijkse inspectie, geen wekelijkse controle, en onvoldoende aanrijbeveiliging.
| Overtreding | Richtbedrag 2026 | Vermenigvuldiger |
|---|---|---|
| Geen PRSES aangewezen | 340-1.350 euro | Per vestiging |
| Geen jaarlijkse expertise-inspectie | 1.350-13.500 euro | Per locatie, oplopend bij meerdere jaren |
| Geen wekelijkse interne controle | 340-3.400 euro | Per locatie |
| Onvoldoende aanrijbeveiliging | 340-3.400 euro | Per locatie |
| Combinatie met letsel | Formeel onderzoek | Arbowet artikel 32, mogelijke vervolging |
Bij een letsel-incident door een instortende stelling volgt een formeel onderzoek onder Arbowet artikel 32. Dit kan leiden tot aanvullende boetes, strafrechtelijke vervolging van de werkgever en aansprakelijkheidsclaims van de werknemer of nabestaanden. Zie ook ons artikel over aansprakelijkheid van de werkgever in een magazijn.
Stappenplan voor een MKB-magazijn
Voor een MKB-magazijn dat de arbo-wetgeving magazijnstellingen volledig wil dekken, volgt hieronder een pragmatisch stappenplan van 8 weken. Het uitgangspunt is dat er al stellingen staan en dat een eerste, beperkte invulling bestaat (de inspecteur komt jaarlijks). Doel: van fragmentarische naar sluitende compliance.
- Week 1. Wijs een PRSES aan en leg dit schriftelijk vast. Boek een PRSES-training bij een geaccrediteerd opleider voor binnen 6 weken.
- Week 2. Inventariseer de actuele staat van het stellingdossier. Welke van de zeven verplichtingen is al aantoonbaar? Welke ontbreekt? Maak een gap-overzicht.
- Week 3. Plan de jaarlijkse expertise-inspectie bij een onafhankelijke deskundige met NEN-EN 15635-accreditatie. Combineer eventueel met ladderkeuring en rolsteigerkeuring op dezelfde locatie.
- Week 4. Bouw of update de stellings-plattegrond met per zone de maximale belasting per ligger en per niveau. Hang per zone een leesbare capaciteitsplaat met de maximale belasting op.
- Week 5. Implementeer de wekelijkse interne controle. Werk met een vast moment in de week en een korte checklist (eenzijds-formulier). Log elke ronde, ook als er geen bevindingen zijn.
- Week 6. Voer de PRSES-training uit (afgesproken in week 1) en bouw de aanrijregistratie. Elk aanrijincident moet binnen 24 uur worden geregistreerd met locatie, oorzaak, betrokkenen en eerste beoordeling.
- Week 7. Herhaal de instructie aan alle heftruckchauffeurs over correct gedrag rondom stellingen. Toolbox-meeting met ondertekende deelname-lijst. Voor de bredere veiligheidscultuur zie toolbox meeting magazijn.
- Week 8. Sluit het dossier af in een centraal compliance-platform en koppel aan het arbeidsmiddelen-register. Plan de eerstvolgende inspectie 11 maanden vooruit.
De grootste tijdwinst zit in het bundelen van de jaarlijkse inspecties op een locatie. Stellingkeuring, ladderkeuring, rolsteigerkeuring en NEN 3140-keuring kunnen vaak in een bezoek door een keurder met meerdere accreditaties worden uitgevoerd. U bespaart de voorrijdkosten, de planning is eenvoudiger en het dossier is in een actie consistent bijgewerkt.
Voor de uitvoeringsdetails per stap zie onze gerelateerde artikelen stellingkeuring en NEN-EN 15635. Voor de bredere compliance-bundel checklist magazijn.
Veelgestelde vragen
Ja. Een magazijnstelling is een arbeidsmiddel onder Arbobesluit artikel 7.4a en moet periodiek door een deskundige worden gekeurd. NEN-EN 15635 vult dit in als jaarlijkse expertise-inspectie. Daarnaast verplicht NEN-EN 15635 een wekelijkse interne visuele controle door een aangewezen PRSES. Beide verplichtingen worden door de Nederlandse Arbeidsinspectie als wettelijk minimum gehanteerd.
PRSES staat voor Person Responsible for Storage Equipment Safety, de persoon binnen het bedrijf die verantwoordelijk is voor de dagelijkse veiligheid van stellingen. De rol komt uit NEN-EN 15635 en moet schriftelijk worden aangewezen door de werkgever. In de praktijk is de PRSES de operationeel manager, een teamleider magazijn of de preventiemedewerker, met aantoonbare training in stellingveiligheid.
Jaarlijks door een onafhankelijke deskundige (expertise-inspectie) en wekelijks intern door de PRSES of een aangewezen medewerker. Daarnaast volgt na elk aanrijdincident een tussentijdse inspectie op de aangereden zone. Voor stellingen in zwaar belaste DC's met meer dan 200 heftruck-bewegingen per dag wordt halfjaarlijkse expertise-inspectie aanbevolen.
Arbobesluit 7.4a is de wettelijke verplichting: arbeidsmiddelen moeten periodiek door een deskundige worden gekeurd. NEN-EN 15635 is de Europese norm die invult hoe die inspectie eruitziet: jaarlijkse expertise-inspectie plus wekelijkse interne controle, met de groen-oranje-rood classificatie en de bijbehorende reparatie-termijnen. NEN-EN 15635 is de stand-der-techniek invulling van Arbobesluit 7.4a voor magazijnstellingen.
NEN-EN 15635 schrijft drie risiconiveaus voor: groen (geen actie nodig, deformatie binnen toleranties), oranje (reparatie binnen 4 weken, deformatie tot specifieke grenswaarde) en rood (directe ontruiming van de stelling, deformatie boven grenswaarde). Een rood-gemerkte stelling mag pas weer gebruikt worden na reparatie en herkeuring door de inspecteur.
In 2026 hanteert de Nederlandse Arbeidsinspectie richtbedragen van 340 tot 13.500 euro per overtreding op grond van Arbobesluit artikel 7.4a. Bij meerdere overtredingen (geen PRSES, geen jaarlijkse inspectie, geen wekelijkse controle, geen aanrijbeveiliging) lopen de bedragen op. Bij letsel door een instortende stelling volgt een formeel onderzoek onder Arbowet artikel 32 met aanvullende vervolging.
Wekelijkse interne controle door de PRSES is verplicht en mag intern. De jaarlijkse expertise-inspectie moet door een aantoonbaar onafhankelijke en gekwalificeerde inspecteur worden uitgevoerd. Een eigen technische dienst mag de jaarlijkse inspectie uitvoeren mits aantoonbaar getraind in NEN-EN 15635 en onafhankelijk van de operationele beoordeling, maar in de praktijk wordt deze rol bij meer dan 95 procent van de MKB-magazijnen uitbesteed.
Zeven onderdelen: de PRSES-aanwijzing, de laatste expertise-inspectie met rapport, de wekelijkse controlelogs van het afgelopen jaar, de aanrijregistratie, de reparatiebewijzen, de stellings-plattegrond met capaciteiten en de gebruikers-instructies voor heftruckchauffeurs. Dossier minimaal 10 jaar bewaren, in praktijk vaak langer voor verzekeringsdoeleinden.
