Wat zijn hijsbanden
Hijsbanden zijn textielen hijsmiddelen waarmee een last aan een kraan, takel of heftruck wordt gehangen. Ze zijn er als platte band met lussen aan de uiteinden en als rondstrop, een gesloten lus van garen in een beschermhoes. Hijsbanden zijn licht, soepel en ontzien het oppervlak van de last, en worden daarom veel gebruikt naast kettingen en staalkabels.
In een magazijn of distributiecentrum komen hijsbanden voor bij het lossen van zware of kwetsbare goederen, bij onderhoud aan installaties en bij het verplaatsen van machines. Omdat de hele last aan de band hangt, is de staat van dat ene hulpmiddel bepalend voor de veiligheid van iedereen eronder.
Dit artikel legt uit wanneer hijsbanden gekeurd moeten worden, welke wet en norm dat regelen, hoe vaak je keurt, wie het mag doen en wanneer een band wordt afgekeurd. Ook het label, de kleurcode en de controle voor elk gebruik komen aan bod.
Zijn hijsbanden keuren verplicht
Ja. Hijsbanden zijn hijs- en hefgereedschappen en vallen onder de keuringsplicht uit artikel 7.20 van het Arbobesluit. Dat verplicht de werkgever om hijs- en hefwerktuigen en de bijbehorende gereedschappen minimaal eens per twaalf maanden te laten keuren door een deskundige.
De verplichting sluit aan op de zorgplicht uit de Arbowet en op de algemene keuringsplicht voor arbeidsmiddelen uit artikel 7.4a van het Arbobesluit. Een hijsband die de last niet meer veilig kan dragen, is een direct gevaar voor iedereen binnen het bereik.
De plicht geldt voor elke hijsband in gebruik, ongeacht hoe vaak die wordt ingezet. Ook een band die maar zelden van de haak komt, moet aantoonbaar zijn gekeurd. Dezelfde logica geldt voor het hijsgereedschap bij een autolaadkraan.
Welke norm geldt voor hijsbanden
De wettelijke basis staat in artikel 7.20 van het Arbobesluit. De technische uitwerking voor textielen hijsbanden staat in de Europese norm NEN-EN 1492-1 voor platte hijsbanden en NEN-EN 1492-2 voor rondstroppen. Die normen beschrijven de eisen aan de band, het label en de afkeurcriteria.
De norm bepaalt onder meer welke informatie op het label moet staan, hoe de werklast wordt aangegeven en wanneer een band niet meer mag worden gebruikt. Een keuring toetst de band tegen die norm, zodat de beoordeling objectief en herhaalbaar is.
Voor kettingen en staalkabels gelden eigen normen, maar de systematiek is dezelfde: een jaarlijkse keuring door een deskundige, vastgelegde afkeurcriteria en een controleerbaar bewijs. De band, de ketting en de kabel horen daarom in dezelfde keuringsadministratie.
Hoe vaak moeten hijsbanden gekeurd worden
De vaste termijn is minimaal eens per twaalf maanden. Het Arbobesluit schrijft voor hijsgereedschap een jaarlijkse keuring voor. Dat is de ondergrens, en die geldt ook voor banden die in goede staat lijken.
Een hijsband die intensief wordt gebruikt, of die in aanraking komt met scherpe randen, hitte of chemicaliën, slijt sneller. Bij dat soort gebruik kan een kortere interval verstandig zijn. De risico-inventarisatie helpt om te bepalen of een halfjaarlijkse keuring nodig is.
Na een incident, een schok of een vermoeden van overbelasting moet de band opnieuw worden beoordeeld voordat hij weer wordt gebruikt. De jaarlijkse keuring vervangt de controle voor elk gebruik niet, maar vult die aan.
Wie mag hijsbanden keuren
De keuring moet worden uitgevoerd door een deskundige met kennis van hijsgereedschap en de geldende normen. In de praktijk is dat een gecertificeerd keurmeester van de leverancier of een onafhankelijk keuringsbedrijf. De deskundigheid moet aantoonbaar zijn.
De keurmeester beoordeelt elke band afzonderlijk, legt het resultaat vast in een keuringsrapport en voorziet de goedgekeurde banden van een merkteken of keuringslabel. Bij een controle door de Nederlandse Arbeidsinspectie moet de werkgever dat bewijs kunnen tonen.
De gebruiker mag en moet de band voor elk gebruik visueel controleren, maar dat is geen vervanging van de periodieke keuring. De jaarlijkse keuring vraagt om aantoonbare deskundigheid en onafhankelijkheid, zodat ook minder zichtbare schade aan het licht komt.
Wanneer wordt een hijsband afgekeurd
De keuring draait om de vraag of de band de last nog veilig kan dragen. Een aantal gebreken leidt direct tot afkeuring, omdat ze de sterkte van de band aantasten. Bij twijfel geldt altijd: afkeuren, want de hele last hangt van het zwakste punt af.
Standaard afkeurcriteria zijn een ontbrekend of onleesbaar label, snijschade of schuurschade aan de dragende vezels, beschadigde of losse naden, knopen in de band, chemische aantasting en hittebeschadiging. Ook vervorming, scheuren of slijtage aan de eindbeslagen en lussen leiden tot afkeuring.
Een afgekeurde band moet direct uit gebruik worden genomen en onbruikbaar worden gemaakt, bijvoorbeeld door hem door te knippen. Zo voorkom je dat de band per ongeluk opnieuw wordt gepakt. Leg de afkeuring vast, zodat duidelijk is dat het hijsmiddel bewust is verwijderd.
Label en kleurcode
Elke hijsband heeft een label met de belangrijkste gegevens: de werklast, de lengte, de fabrikant en de norm. Zonder leesbaar label is de werklast niet vast te stellen, en dan wordt de band afgekeurd. Het label is dus geen formaliteit, maar een veiligheidsonderdeel.
Bij rondstroppen geeft de kleur van de hoes de werklast aan. Paars staat voor 1 ton, groen voor 2 ton, geel voor 3 ton, grijs voor 4 ton, rood voor 5 ton, bruin voor 6 ton, blauw voor 8 ton en oranje voor 10 ton en hoger. Die kleurcode helpt om in een oogopslag de juiste band te kiezen.
De kleur is een hulpmiddel en vervangt het label nooit. De werklast hangt ook af van de manier van aanslaan, zoals een rechte hang, een omsnoering of een hoek tussen twee banden. Het label en de gebruiksaanwijzing geven de juiste waarden voor elke situatie.
Controle voor elk gebruik
De jaarlijkse keuring is de basis, maar de meeste schade ontstaat tussen twee keuringen door. Daarom moet de gebruiker de band voor elk gebruik visueel controleren. Een korte blik op het label, de naden en het oppervlak voorkomt dat een beschadigde band aan de last komt.
Let daarbij op snijschade door scherpe randen, schuurplekken, verkleuring door chemicaliën of hitte en losse naden. Gebruik bij scherpe lasten een hoekbeschermer, zodat de band niet wordt ingesneden. Een band die er twijfelachtig uitziet, gaat niet de last in maar naar de keurmeester.
Deze dagelijkse controle hoort thuis in de werkinstructies en in de toolbox-meetings. Zo weet iedereen die met hijsbanden werkt waar hij op moet letten en wanneer een band uit gebruik gaat.
Registratie en documentatie
Een keuring is pas compleet als het resultaat is vastgelegd. De keurmeester levert een keuringsrapport met de beoordeelde banden, de uitslag en de afgekeurde exemplaren. De goedgekeurde banden krijgen een merkteken of label met de keuringsdatum.
De werkgever moet dat bewijs kunnen overleggen bij een controle. Een ontbrekende registratie is een tekortkoming, ook als de banden zelf in orde zijn. Bewaar het rapport en koppel het aan de banden, zodat per band te herleiden is wanneer die voor het laatst is gekeurd.
Bij een magazijn met veel hijsmiddelen, kettingen en ander gereedschap raakt het overzicht snel zoek in losse mappen. Een centraal register met de keuringsstatus per hijsmiddel maakt direct duidelijk welke band of ketting binnenkort opnieuw gekeurd moet worden, zodat een keuring nooit ongemerkt verloopt.
Wat kost een keuring
Het keuren van hijsbanden is relatief goedkoop. Per band gaat het vaak om enkele euro's, en de keuring gebeurt meestal in een batch samen met andere hijsmiddelen tijdens een bezoek van de keurmeester. Voorrijkosten worden dan over de hele set verdeeld.
Vervanging van afgekeurde banden is een aparte kostenpost, maar een nieuwe hijsband is voordelig in verhouding tot het risico. Een jaarcontract waarin alle hijsmiddelen tegelijk worden gekeurd, maakt de planning en de kosten beter beheersbaar.
De grootste kostenpost is ook hier niet de keuring, maar het missen ervan. Een afgekeurde band die toch in gebruik blijft, kan tot een vallende last leiden, met letsel, schade en aansprakelijkheid tot gevolg. Afgezet daartegen is de jaarlijkse keuring een kleine, vaste uitgave.
Veelgemaakte fouten
Rond de keuring van hijsbanden komen een paar fouten steeds terug. Ze herkennen helpt om zowel een gevaarlijke situatie als een overtreding te voorkomen.
De band zonder leesbaar label blijven gebruiken
Zonder leesbaar label is de werklast niet vast te stellen, en dan mag de band niet worden gebruikt. Toch blijven banden met een vervaagd label vaak in omloop. Neem zo'n band direct uit gebruik en laat hem keuren of vervangen.
De controle voor elk gebruik overslaan
De jaarlijkse keuring dekt niet de schade die tussen twee keuringen ontstaat. Wie de visuele controle voor elk gebruik overslaat, mist snijschade of schuurplekken die na de laatste keuring zijn ontstaan. Maak die controle een vast onderdeel van het werk.
De keuring laten verlopen door gebrek aan overzicht
Zonder centraal overzicht verloopt een keuring ongemerkt. De banden blijven in gebruik, maar het keuringsbewijs is niet meer geldig. Een register met de status per hijsmiddel en een signalering vooraf voorkomt dat een hijsband zonder geldige keuring aan de last komt.
Veelgestelde vragen
Ja. Hijsbanden zijn hijs- en hefgereedschappen en vallen onder artikel 7.20 van het Arbobesluit. Dat verplicht de werkgever om hijsgereedschap minimaal eens per twaalf maanden te laten keuren door een deskundige. De technische uitwerking staat in de norm NEN-EN 1492-1 voor textielen hijsbanden.
Minimaal eens per twaalf maanden. Bij intensief gebruik of een agressieve omgeving, zoals scherpe randen of chemicaliën, kan een kortere interval nodig zijn. Naast de jaarlijkse keuring moet de gebruiker de band voor elk gebruik visueel controleren op zichtbare schade.
Een hijsband wordt afgekeurd bij een ontbrekend of onleesbaar label, snijschade of schuurschade aan de dragende vezels, beschadigde naden, knopen, chemische aantasting, hittebeschadiging of vervorming van de eindbeslagen. Bij twijfel geldt: afkeuren. De hele last hangt van het zwakste punt af.
Bij rondstroppen volgens NEN-EN 1492-2 geeft de kleur de werklast aan. Paars staat voor 1 ton, groen voor 2 ton, geel voor 3 ton, grijs voor 4 ton, rood voor 5 ton, bruin voor 6 ton, blauw voor 8 ton en oranje voor 10 ton en hoger. De kleur vervangt nooit het label met de exacte werklast.
Een deskundige met kennis van hijsgereedschap en de geldende normen. In de praktijk is dat een gecertificeerd keurmeester van de leverancier of een onafhankelijk keuringsbedrijf. De keurmeester legt het resultaat vast in een keuringsrapport en voorziet de goedgekeurde banden van een merkteken of label.
Het keuren van hijsbanden is relatief goedkoop, vaak enkele euro's per stuk, en gebeurt meestal in een batch samen met andere hijsmiddelen. De grootste kostenpost is niet de keuring, maar het missen ervan: een afgekeurde band die toch in gebruik blijft, kan tot een vallende last en grote schade leiden.
Een afgekeurde hijsband moet direct uit gebruik worden genomen en onbruikbaar worden gemaakt, bijvoorbeeld door hem door te knippen. Zo voorkom je dat de band per ongeluk opnieuw wordt gepakt. Registreer de afkeuring, zodat duidelijk is dat het hijsmiddel bewust is verwijderd.
