Wat is een autolaadkraan
Een autolaadkraan is een hijskraan die op een vrachtwagen of aanhanger is gemonteerd om lading te laden en te lossen. In de praktijk wordt zo'n kraan ook wel laadkraan, boordkraan of met de merknaam Hiab aangeduid. De kraan tilt pakketten, pallets of bouwmaterialen van de laadvloer naar de grond en terug.
In en rond een magazijn of distributiecentrum komt de autolaadkraan vooral voor bij de aanvoer van zware of volumineuze goederen die niet met een heftruck van de wagen komen. Omdat de last vrij hangt en boven mensen en materieel kan zwenken, is een betrouwbare technische staat van de kraan een directe veiligheidseis.
Dit artikel legt uit wanneer een autolaadkraan gekeurd moet worden, welke wet dat regelt, hoe vaak je keurt, wie het mag doen en wat er wordt gecontroleerd. Ook de hijsbanden, de TCVT-eisen voor de machinist en de kosten komen aan bod.
Is een autolaadkraan keuren verplicht
Ja. Een autolaadkraan is een hijswerktuig en valt onder de keuringsplicht uit artikel 7.20 van het Arbobesluit. Dat artikel verplicht de werkgever om hijs- en hefwerktuigen minimaal eens per twaalf maanden te laten keuren door een deskundige.
De verplichting sluit aan op de zorgplicht uit de Arbowet: machines moeten veilig zijn en veilig worden gebruikt. Een autolaadkraan met een gebrek in de hydrauliek, de stempels of de hijsbeveiliging is een direct gevaar voor de machinist en voor iedereen binnen het bereik van de last.
De keuringsplicht geldt los van het merk en de leeftijd van de kraan, en sluit aan op dezelfde logica die geldt voor ander materieel zoals beschreven bij heftruckkeuring. Ook een kraan die maar af en toe wordt gebruikt, moet aantoonbaar in goede staat verkeren.
Welke wet legt de keuring op
De kern staat in artikel 7.20 van het Arbobesluit. Dat schrijft voor dat hijs- en hefwerktuigen en de bijbehorende hijs- en hefgereedschappen ten minste eenmaal per jaar worden gekeurd. De keuring moet door een deskundige worden uitgevoerd en het resultaat schriftelijk worden vastgelegd.
Daarnaast geldt de algemene keuringsplicht voor arbeidsmiddelen uit artikel 7.4a van het Arbobesluit. Voor een autolaadkraan is artikel 7.20 het meest specifiek, omdat het de jaarlijkse termijn en het bewijsstuk expliciet benoemt. Beide artikelen wijzen dezelfde kant op: periodiek keuren en kunnen aantonen dat het is gebeurd.
Het Arbobesluit eist ook dat het keuringsbewijs op de arbeidsplaats aanwezig is. Bij een controle moet de werkgever het direct kunnen tonen. Dat maakt de administratie van de keuring net zo belangrijk als de keuring zelf.
Hoe vaak moet een autolaadkraan gekeurd worden
De vaste termijn is minimaal eens per twaalf maanden. Anders dan bij sommige arbeidsmiddelen, waar de frequentie op basis van risico wordt bepaald, noemt het Arbobesluit voor hijswerktuigen een concrete jaarlijkse keuring. Dat is de ondergrens.
Een autolaadkraan die intensief en met zware lasten wordt gebruikt, slijt sneller aan de hydrauliek, de stempels en de hijsbeveiliging. Bij dat soort gebruik kan een kortere interval verstandig zijn. De risico-inventarisatie helpt om te bepalen of een halfjaarlijkse controle nodig is.
Na een ingrijpende reparatie, een wijziging of een overbelasting moet opnieuw worden gekeurd voordat de kraan weer in gebruik gaat. Zo blijft de geldigheid van het keuringsbewijs gekoppeld aan de werkelijke staat van de kraan, en niet alleen aan de kalender.
Wie mag een autolaadkraan keuren
De keuring moet worden uitgevoerd door een deskundige met kennis van het type kraan en de geldende normen. In de praktijk is dat een gecertificeerde keurmeester van de leverancier of een onafhankelijk keuringsbedrijf. De deskundigheid moet aantoonbaar zijn.
De keurmeester legt het resultaat vast in een keuringsrapport en voorziet de kraan van een sticker met de keuringsdatum. Bij een controle door de Nederlandse Arbeidsinspectie moet de werkgever dat bewijs kunnen tonen.
Een interne medewerker mag dagelijkse controles doen voor het werk begint, maar de periodieke jaarlijkse keuring vraagt om aantoonbare deskundigheid en onafhankelijkheid. Dat voorkomt dat gebreken door routine of tijdsdruk over het hoofd worden gezien.
Wat wordt er bij de keuring gecontroleerd
De keuring beoordeelt of de autolaadkraan veilig kan hijsen. De keurmeester loopt de kraan systematisch na, van de fundatie op het voertuig tot de top van de giek. Het doel is om slijtage en gebreken te vinden voordat ze tot een storing of een vallende last leiden.
Centraal staan de hydraulische cilinders, de slangen en de afdichtingen, de draaikrans, de giekdelen en de stempels die de kraan stabiliseren. Een autolaadkraan steunt tijdens het hijsen op uitgeschoven stempels, dus de stabiliteit en de ondergrond zijn een aandachtspunt op zich.
Ook de beveiligingen krijgen een functionele test. Werken de overlastbeveiliging, de noodstop en de eindschakelaars zoals bedoeld? Pas als alle punten in orde zijn, geeft de keurmeester de kraan vrij en legt hij het resultaat vast in het rapport.
Hijsbanden, kettingen en haken horen erbij
Een autolaadkraan hijst zelden zonder hulpmiddelen. Hijsbanden, kettingen, haken en ogen brengen de last aan de kraan en dragen die hele last mee. Deze hijs- en hefgereedschappen vallen onder dezelfde jaarlijkse keuringsplicht van artikel 7.20 van het Arbobesluit.
Een veelgemaakte denkfout is dat alleen de kraan keuring nodig heeft. Een gekeurde kraan met een versleten hijsband of een vervormde haak is alsnog onveilig. De last komt los van het zwakste onderdeel, niet van het sterkste. Meer over de eisen en afkeurcriteria staat in het artikel over hijsbanden keuren.
Keur de kraan en het bijbehorende hijsgereedschap daarom in samenhang, en leg beide vast in dezelfde administratie. Zo voorkom je dat een keuring formeel klopt voor de kraan, terwijl het hijsmiddel eronder al maanden afgekeurd had moeten zijn.
TCVT en de machinist van de kraan
Naast de keuring van de kraan stelt de wet eisen aan wie de kraan bedient. Voor een autolaadkraan met een hijsmoment vanaf tien tonmeter is een registratie in het register van de TCVT verplicht. De machinist toont daarmee aan dat hij of zij vakbekwaam is.
Onder die grens van tien tonmeter is een TCVT-registratie niet verplicht, maar geldt nog altijd de Arbowet: wie de kraan bedient moet aantoonbaar zijn opgeleid en de risico's kennen. Een interne instructie en registratie van de bevoegdheid zijn dan het minimum.
De certificering van de machinist staat los van de keuring van de kraan, maar beide horen bij een veilige inzet. Een perfect gekeurde kraan in onbevoegde handen blijft een risico, net als een ervaren machinist op een niet-gekeurde kraan.
Keuringsbewijs en documentatie
Een keuring is pas compleet als het resultaat is vastgelegd. De keurmeester levert een keuringsrapport met de bevindingen en de eventuele gebreken. De kraan krijgt een sticker met de datum van de laatste en de volgende keuring.
Het Arbobesluit eist dat het bewijsstuk op de arbeidsplaats aanwezig is. Bij een autolaadkraan betekent dat in de praktijk vaak een map of digitaal dossier in de cabine of op kantoor, zodat het bij een controle direct te overleggen is. Een ontbrekend of verlopen bewijs is een tekortkoming, ook als de kraan technisch in orde lijkt.
Bij een wagenpark met meerdere kranen, heftrucks en ander materieel raakt het overzicht snel zoek in losse mappen. Een centraal register met de keuringsstatus per machine maakt direct duidelijk welke kraan of welk hijsmiddel binnenkort opnieuw gekeurd moet worden, zodat een keuring nooit ongemerkt verloopt.
Wat kost een keuring
De kosten van een jaarlijkse keuring liggen indicatief tussen de 250 en 500 euro per kraan. De prijs hangt af van het type, de capaciteit en de afspraken met het keuringsbedrijf. Voorrijkosten en eventuele reparaties komen daar bovenop, en het keuren van de hijsbanden en kettingen kost meestal een beperkt bedrag extra.
Bij meerdere kranen of een gemengd wagenpark loont een jaarcontract met een vaste planning. De keuringen worden dan gebundeld uitgevoerd, wat reistijd en stilstand bespaart. Dezelfde opbouw van keuringskosten zie je bij ander materieel, zoals bij het keuren van heftrucks.
De grootste kostenpost is meestal niet de keuring, maar het missen ervan. Een afgekeurde of niet-gekeurde kraan die stil komt te staan, of een boete na een controle, kost veel meer dan de jaarlijkse keuring. Plan de keuring daarom ruim voor de vervaldatum.
Veelgemaakte fouten
Rond de keuring van autolaadkranen komen een paar fouten steeds terug. Ze herkennen helpt om zowel een gevaarlijke situatie als een overtreding te voorkomen.
Alleen de kraan keuren en de hijsbanden vergeten
De meest voorkomende fout is de hijsbanden, kettingen en haken buiten de keuring laten. Die gereedschappen dragen de hele last en vallen onder dezelfde jaarlijkse plicht. Keur ze in samenhang met de kraan en leg beide vast.
De stempels en ondergrond onderschatten
Een autolaadkraan steunt tijdens het hijsen op uitgeschoven stempels. Een gebrek aan de stempels of een slechte ondergrond kan tot kantelen leiden, ook als de kraan zelf in orde is. Geef de stabiliteit zowel bij de keuring als bij elk gebruik aandacht.
De keuring laten verlopen door gebrek aan overzicht
Zonder centraal overzicht verloopt een keuring ongemerkt. De kraan blijft in gebruik, maar het bewijsstuk is niet meer geldig. Een register met de status per machine en een signalering vooraf voorkomt dat een autolaadkraan zonder geldige keuring blijft hijsen.
Veelgestelde vragen
Ja. Een autolaadkraan is een hijswerktuig en valt onder artikel 7.20 van het Arbobesluit. Dat verplicht de werkgever om hijs- en hefwerktuigen minimaal eens per twaalf maanden te laten keuren door een deskundige. Het resultaat moet schriftelijk worden vastgelegd en het bewijsstuk moet op de arbeidsplaats aanwezig zijn.
Minimaal eens per twaalf maanden. Het Arbobesluit schrijft voor hijswerktuigen een vaste jaarlijkse keuring voor. Bij intensief gebruik kan een kortere interval verstandig zijn. Daarnaast moet je opnieuw keuren na een ingrijpende reparatie, een wijziging of een overbelasting, voordat de kraan weer in gebruik gaat.
Bij een autolaadkraan met een hijsmoment vanaf tien tonmeter is voor de machinist een registratie in het TCVT-register verplicht. Onder die grens geldt nog steeds dat de bediener aantoonbaar deskundig moet zijn op grond van de Arbowet. De certificering van de machinist staat los van de keuring van de kraan zelf.
Ja. De hijs- en hefgereedschappen die bij de kraan horen, zoals hijsbanden, kettingen en haken, vallen onder dezelfde jaarlijkse keuringsplicht. Een gekeurde kraan met een afgekeurde hijsband is alsnog onveilig. Keur de kraan en het hijsgereedschap daarom in samenhang en leg beide vast.
Een deskundige met voldoende kennis van het type kraan en de geldende normen. In de praktijk is dat een gecertificeerde keurmeester van de leverancier of een onafhankelijk keuringsbedrijf. De keurmeester legt de bevindingen vast in een keuringsrapport dat bij een controle te overleggen is.
De kosten liggen indicatief tussen de 250 en 500 euro per kraan per jaar, afhankelijk van het type, de capaciteit en de afspraken met het keuringsbedrijf. Voorrijkosten en eventuele reparaties komen daar bovenop. Bij meerdere kranen of een gemengd wagenpark maakt een jaarcontract de keuring goedkoper en beter planbaar.
Een ontbrekend of verlopen keuringsbewijs is een tekortkoming, ook als de kraan technisch in orde lijkt. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij een controle of na een ongeval handhaven, met een waarschuwing, een stillegging of een boete. Daarnaast vergroot het ontbreken van een keuring de aansprakelijkheid van de werkgever bij schade.
