Wat is een branche-RI&E?
Een branche-RI&E is een risico-inventarisatie en -evaluatie die je opstelt met een instrument dat speciaal voor jouw sector is ontwikkeld. Een brancheorganisatie heeft de vragenlijst en de toetsingscriteria afgestemd op de risico's die in die sector spelen, zodat je niet bij nul begint.
De wettelijke basis verandert niet. Ook een branche-RI&E moet voldoen aan artikel 5 van de Arbeidsomstandighedenwet: alle arbeidsrisico's schriftelijk in kaart, met een plan van aanpak. Het verschil zit in twee dingen: het instrument is op jouw branche toegesneden, en in veel gevallen hoeft de RI&E niet door een kerndeskundige te worden getoetst.
Die toetsvrijstelling voor kleinere bedrijven is de belangrijkste reden om een branche-instrument te kiezen. Het scheelt een externe toetsing en daarmee tijd en kosten. Aan die vrijstelling zijn wel harde voorwaarden verbonden, die we hieronder uitwerken.
Wanneer is een branche-instrument erkend?
Een instrument is erkend als de werkgevers- en werknemersorganisaties in een branche het samen hebben opgesteld en goedgekeurd. Die gezamenlijke goedkeuring is de kern van de erkenning: het instrument is door de sociale partners gedragen en getoetst op volledigheid.
Erkende instrumenten worden centraal verzameld bij het Steunpunt RI&E. Staat een instrument in dat overzicht, dan is het erkend. Staat het er niet, ga er dan van uit dat het niet erkend is, ook al noemt een aanbieder zijn vragenlijst soms een branche-RI&E.
Voorbeelden van branches met een erkend instrument zijn transport en logistiek via TLN en de agrarische sectoren via Stigas. Voor magazijnen en logistieke dienstverleners is een logistiek branche-instrument vaak het dichtstbijzijnde startpunt, al sluit het niet altijd naadloos aan op elke vorm van opslag.
De toetsvrijstelling uitgelegd
De toetsing van de RI&E is geregeld in artikel 14 van de Arbowet. De hoofdregel is dat een RI&E moet worden getoetst door een gecertificeerde kerndeskundige. Op die hoofdregel bestaat een uitzondering voor kleinere bedrijven.
Die uitzondering kent twee voorwaarden die tegelijk moeten gelden. De eerste is dat je bedrijf maximaal 25 werknemers heeft. De tweede is dat je de RI&E hebt opgesteld met een erkend branche-instrument. Pas als beide kloppen, vervalt de toetsplicht.
Het is dus een en-en-situatie, geen of-of. Een bedrijf met 20 werknemers dat een eigen Excel-bestand gebruikt, blijft toetsplichtig. Een bedrijf met 30 werknemers en een erkend instrument ook. Wie hierover meer wil weten, leest ons artikel over de toetsing van de RI&E.
Hoe tel je tot 25 werknemers?
De grens van 25 lijkt simpel, maar de telling levert vaak verwarring op. Bepalend is het werkelijke aantal personen dat voor je werkt, niet het aantal arbeidsovereenkomsten of het aantal fte. Twee parttimers tellen daardoor als twee werknemers, niet als een.
Belangrijker nog: ook ingeleende krachten tellen mee. Uitzendkrachten, oproepkrachten en gedetacheerde medewerkers worden meegerekend bij het bepalen van de bedrijfsgrootte. Voor een magazijn dat in piekperiodes met flexkrachten werkt, is dat een wezenlijk punt.
| Situatie | Telt mee voor de 25 |
|---|---|
| Vaste medewerkers (fulltime en parttime) | Ja, elk als een persoon |
| Uitzendkrachten | Ja |
| Oproep- en invalkrachten | Ja |
| Gedetacheerde medewerkers | Ja |
| Zelfstandige opdrachtnemers (echte zzp) | Doorgaans niet |
Een magazijn met 18 vaste medewerkers en in het hoogseizoen tien uitzendkrachten zit dus boven de grens en blijft toetsplichtig. Reken daarom met je drukste situatie, niet met het gemiddelde.
Voor- en nadelen van een branche-RI&E
Het grootste voordeel is duidelijk: voor kleinere bedrijven vervalt de externe toetsing, wat tijd en kosten scheelt. Daarnaast is de vragenlijst herkenbaar omdat hij de taal en de risico's van je sector gebruikt, waardoor het invullen sneller gaat.
Er zijn ook beperkingen. Een branche-instrument is per definitie een gemiddelde van de sector en houdt geen rekening met de bijzonderheden van jouw locatie. Specifieke risico's zoals de opslag van lithium-ion-accu's, hoge stellingen of intensief intern transport komen niet altijd voldoende aan bod.
Een tweede aandachtspunt is dat de vrijstelling alleen de toetsing betreft. De plicht om risico's volledig te inventariseren, een plan van aanpak te maken en de RI&E actueel te houden, blijft onverkort gelden. Een branche-RI&E is dus een hulpmiddel, geen verkorte route.
Een branche-RI&E voor een magazijn
Voor een magazijn is een logistiek branche-instrument een goede basis, maar zelden het volledige verhaal. De algemene vragen over werkdruk, fysieke belasting en bedrijfshulpverlening passen prima. De typische magazijnrisico's vragen vaak om aanvulling.
Denk aan de keuring van magazijnstellingen, de jaarlijkse heftruckkeuring, de opslag van gevaarlijke stoffen en accu's, geluid van intern transport en de inrichting van vluchtwegen. Een branche-instrument dekt die onderwerpen soms maar oppervlakkig.
De praktische aanpak is daarom een combinatie. Gebruik het erkende instrument als raamwerk, maar loop daarnaast de specifieke verplichtingen van je magazijn na en leg de uitkomsten vast. Zo houd je het voordeel van de vrijstelling en blijft de inventarisatie toch volledig. In ons artikel over de RI&E voor je magazijn staat welke onderwerpen je niet mag overslaan.
Een erkend instrument vinden
Het vinden van een erkend instrument begint bij het Steunpunt RI&E. Op rie.nl staat een overzicht van alle erkende branche-instrumenten, geordend per sector. Zoek daar eerst of jouw branche of een aangrenzende sector een instrument heeft.
Heb je geen eigen branchevereniging met een instrument, dan kun je soms terecht bij een algemeen erkend instrument of bij dat van een verwante sector. Let er dan op of de risico's voldoende aansluiten op jouw werk. Een slecht passend instrument levert een onvolledige RI&E op, en daar heeft de vrijstelling geen waarde.
Twijfel je of een instrument echt erkend is, controleer dan altijd de vermelding bij het Steunpunt. Een aanbieder die zijn product een branche-RI&E noemt zonder die officiële erkenning, levert je geen toetsvrijstelling op.
Zo gebruik je een branche-RI&E stap voor stap
Begin met de check op de twee voorwaarden: tel je werkelijke personeelsbestand en controleer of er een erkend instrument voor je sector bestaat. Pas als beide gunstig uitvallen, levert de branche-RI&E je een vrijstelling op.
Van invullen naar plan van aanpak
Vul het instrument zorgvuldig in en wees eerlijk over de risico's die je tegenkomt. Vul aan met de specifieke risico's van je magazijn die het instrument niet behandelt. Vertaal vervolgens elk gevonden risico naar een maatregel in het plan van aanpak, met een verantwoordelijke en een termijn.
Leg de inventarisatie en het plan van aanpak schriftelijk vast en houd ze actueel. Verandert je magazijn, dan pas je de RI&E aan. Ook zonder toetsing moet je bij een controle van de Nederlandse Arbeidsinspectie kunnen laten zien dat je de risico's serieus hebt beoordeeld.
Zo regel je de branche-RI&E met Envora
Envora kijkt bij een compliance scan eerst of je in aanmerking komt voor de toetsvrijstelling. We tellen je werkelijke personeelsbestand, controleren of er een passend erkend instrument is en bepalen welke magazijnspecifieke risico's je nog moet aanvullen.
Het resultaat is een volledige RI&E die de voordelen van een branche-instrument combineert met de specifieke verplichtingen van jouw locatie. Inventarisatie, plan van aanpak en alle keuringstermijnen komen samen in een dossier, zodat je bij een controle direct kunt aantonen dat je niets bent vergeten.
Veelgestelde vragen
Een gewone RI&E kun je met elk instrument of zelfs zelf opstellen. Een branche-RI&E gebruikt een instrument dat een brancheorganisatie speciaal voor de risico's van die sector heeft gemaakt. Inhoudelijk gelden dezelfde wettelijke eisen: alle risico's in kaart, een plan van aanpak en een actuele rapportage. Het verschil zit vooral in de toetsing en in de mate waarin de vragenlijst op jouw sector is afgestemd.
Nee. De vrijstelling geldt alleen als je een erkend branche-instrument gebruikt en je bedrijf maximaal 25 werknemers telt. Voldoe je aan slechts een van beide voorwaarden, dan blijft de toetsing door een gecertificeerde kerndeskundige verplicht. Een erkend instrument bij 30 werknemers is dus niet vrijgesteld.
Erkende instrumenten worden vermeld bij het Steunpunt RI&E op rie.nl. Een instrument is erkend als werkgevers- en werknemersorganisaties in de branche het samen hebben opgesteld en goedgekeurd. Staat het instrument niet in dat overzicht, ga er dan van uit dat je RI&E gewoon getoetst moet worden.
Ja. De grens van 25 wordt bepaald door het werkelijke aantal personen dat voor je werkt, niet door het aantal arbeidsovereenkomsten. Uitzendkrachten, oproepkrachten en gedetacheerde medewerkers tellen mee. In een magazijn met veel flexkrachten zit je daardoor sneller boven de grens dan je op basis van het vaste personeel zou denken.
Een branche-instrument is een goede basis, maar dekt niet altijd elk specifiek risico van jouw locatie. Stellingen, intern transport, accu-opslag en geluid vragen vaak om aanvulling. Vul de branche-RI&E daarom aan met de risico's die kenmerkend zijn voor jouw magazijn, zodat de inventarisatie volledig blijft.
Ja. De vrijstelling van toetsing verandert niets aan de plicht om je RI&E actueel te houden. Bij een nieuwe inrichting, andere werkprocessen of een verbouwing pas je de inventarisatie aan. Ook het plan van aanpak en de jaarlijkse voortgang blijven verplicht.
