Wat is stapelaarkeuring
Een stapelaarkeuring is de periodieke controle waarbij een deskundige beoordeelt of een stapelaar nog veilig te gebruiken is. Een stapelaar is een intern transportmiddel met een hefmast waarmee lasten worden opgetild en gestapeld, zonder dat de bediener zelf meestijgt. De machine zit qua functie tussen de pallettruck en de heftruck in en is in veel magazijnen het werkpaard voor het vullen van lage en middelhoge stellingen.
De keuring staat los van de dagelijkse controle die de bediener doet. Waar de bediener vooral kijkt of de machine veilig kan beginnen aan de dienst, beoordeelt de keurmeester de technische staat van de stapelaar over een langere periode. Beide horen bij elkaar en vervangen elkaar niet.
Voor een magazijn of distributiecentrum raakt een storing of een verborgen gebrek aan de stapelaar niet alleen de veiligheid, maar ook de doorloop van de operatie. Juist omdat de machine de hele dag lasten heft, is een betrouwbare technische staat belangrijk.
Is het verplicht
De plicht om een stapelaar te keuren komt voort uit de arbeidsomstandighedenwetgeving. Een stapelaar is een arbeidsmiddel, en voor arbeidsmiddelen gelden duidelijke keuringseisen.
De kern staat in artikel 7.4a van het Arbobesluit. Dat artikel bepaalt dat arbeidsmiddelen die blootstaan aan invloeden die tot gevaarlijke situaties kunnen leiden, zo vaak als nodig worden gekeurd door een deskundige. Voor een stapelaar die dagelijks heft en stapelt, betekent dit een terugkerende keuring.
De achterliggende verplichting volgt uit de Europese richtlijn voor het gebruik van arbeidsmiddelen en is in Nederland uitgewerkt in het Arbobesluit. De Nederlandse Arbeidsinspectie ziet hierop toe en kan bij een controle vragen naar het bewijs dat de keuring is uitgevoerd.
Soorten stapelaars
Stapelaars komen in verschillende uitvoeringen voor, en het type bepaalt waar de keuring de nadruk legt. De gemeenschappelijke noemer is steeds de hefmast die de last omhoog brengt om te stapelen.
De meeloopstapelaar wordt bestuurd via een dissel terwijl de medewerker ernaast meeloopt. De opstapstapelaar heeft een platform waarop de bediener staat, zodat grotere afstanden mogelijk zijn. Daarnaast bestaan er handmatige stapelaars met een hydraulische pomp en volledig elektrische modellen met rijaandrijving en elektrische hefbeweging.
Bij de keuring betekent dit dat een elektrische stapelaar met rijaandrijving meer aandachtspunten kent dan een eenvoudig handmodel. De aandrijving, de remmen, de accu en de besturing horen er dan allemaal bij.
Hoe vaak keuren
De wet noemt geen vast aantal keuringen per jaar, maar spreekt over zo vaak als nodig is. In de praktijk is daar een werkbare ondergrens uit gegroeid die voor de meeste magazijnen geldt.
Die ondergrens is een keuring per jaar. Voor een stapelaar die in een enkele dienst en bij normale belasting wordt gebruikt, is jaarlijks keuren het uitgangspunt. Bij meerploegendienst, zware lasten of een stoffige omgeving ligt een hogere frequentie voor de hand.
Naast de wettelijke keuring geeft de fabrikant in de handleiding onderhoudsintervallen. Die intervallen lopen vaak in bedrijfsuren in plaats van kalendertijd, dus een intensief gebruikte machine bereikt het onderhoudsmoment sneller. Houd beide ritmes naast elkaar aan.
| Gebruik | Aanbevolen keuringsfrequentie |
|---|---|
| Eenploegendienst, normale last | Minimaal jaarlijks |
| Meerploegendienst | Vaker dan jaarlijks, afhankelijk van uren |
| Zware of vervuilende omgeving | Hogere frequentie, conform handleiding |
| Na een incident of reparatie | Herkeuring voor hervatting |
Wat wordt er gekeurd
Een stapelaarkeuring loopt de veiligheidsbepalende onderdelen systematisch na. Het doel is om gebreken te vinden voordat ze tot een ongeval of uitval leiden.
De keurmeester kijkt onder meer naar de hefmast en de kettingen, de vorken, de hydrauliek op lekkage, de remmen, de wielen, de besturing en de elektrische installatie. Bij een elektrische stapelaar hoort ook de staat van de accu en de laadaansluiting daarbij.
Daarnaast worden de beveiligingen getest, zoals de claxon, de noodstop, de dodemansfunctie op de dissel en de werking van de hefbegrenzing. De keuring beoordeelt ook of de typeplaat en de lastgrafiek aanwezig en leesbaar zijn, want zonder die gegevens kan de bediener niet veilig bepalen wat de machine mag tillen.
Dissel en dodemansbeveiliging
Bij de meeloopstapelaar verdient de dissel bijzondere aandacht. De dissel is de stuurarm waarmee de bediener de machine bedient terwijl hij ernaast loopt, en daarop zitten de belangrijkste beveiligingen.
De dodemansbeveiliging, vaak een buik- of duwknop op de kop van de dissel, moet de machine onmiddellijk stoppen of terugsturen als de bediener tegen de knop wordt gedrukt. Zo wordt beknelling tussen de machine en een stelling of muur voorkomen. De keurmeester test of deze functie betrouwbaar werkt.
Ook de remwerking via de disselstand hoort bij de controle. In de onderste en bovenste stand van de dissel hoort de machine geremd te zijn. Een dissel die niet goed terugveert of een beveiliging die hapert, is reden voor afkeur tot het gebrek is hersteld.
Wie mag keuren
De keuring wordt uitgevoerd door een deskundig persoon. De wet vraagt deskundigheid en onafhankelijkheid, maar koppelt de keuring niet aan een enkel verplicht keurmerk.
In de praktijk laten veel bedrijven de keuring doen door een keurmeester met een BMWT-erkenning. BMWT is de branchevereniging voor onder meer magazijn- en transporttechniek, en de bijbehorende keuring is een herkenbare invulling van de deskundigheidseis. Een gelijkwaardige aantoonbare deskundigheid is ook toegestaan.
Belangrijk is dat de keurmeester voldoende los staat van het dagelijks gebruik om afwijkingen ook echt te benoemen. Een keuring die alleen op papier bestaat, biedt geen bescherming bij een ongeval of een controle.
Bevoegdheid van de bediener
Een goedgekeurde stapelaar is pas veilig als ook de bediener bevoegd is. De werkgever moet ervoor zorgen dat alleen opgeleide medewerkers met de machine werken.
Een stapelaar vraagt andere vaardigheden dan een gewone heftruck, vooral door het meelopen en de bediening via de dissel. Een specifieke instructie of opleiding is daarom gebruikelijk, ook als de medewerker al ervaring heeft met ander intern transport. De instructie hoort actueel te blijven met herhaling.
Leg de bevoegdheden vast, zodat duidelijk is wie met welke machine mag werken. Die registratie hoort bij hetzelfde dossier waarin de keuringen staan.
Sticker en dossier
Na een goedgekeurde keuring krijgt de stapelaar een keuringssticker met de datum van de keuring en de vervaldatum. Die sticker is het zichtbare bewijs dat de machine recent is gekeurd, en hij maakt voor iedereen op de werkvloer duidelijk of de keuring nog geldig is.
Naast de sticker hoort een dossier. Daarin staan de keuringsrapporten, de geconstateerde gebreken, de uitgevoerde reparaties en de onderhoudshistorie. Dit dossier is het eerste dat een inspecteur opvraagt bij een controle.
Veel magazijnen houden dit nog bij in losse mappen of een spreadsheet die achterloopt. Door de keuringen digitaal en centraal bij te houden, voorkomt u dat een vervaldatum ongemerkt verstrijkt. Datzelfde principe geldt voor de keuring van uw heftrucks en voor de overige arbeidsmiddelen in het magazijn.
Afkeur en herstel
Niet elke keuring eindigt met een goedkeuring. Soms vindt de keurmeester een gebrek dat de veiligheid raakt, en dan is direct handelen nodig.
Een afgekeurde stapelaar mag niet in gebruik blijven tot het gebrek is hersteld. U neemt de machine uit bedrijf, laat het herstel uitvoeren door een vakbekwame monteur en laat daarna opnieuw keuren of vrijgeven. Een tussenoplossing waarbij de machine toch blijft rijden, is geen optie.
Leg de afkeur, de reden, het herstel en de herkeuring vast in het dossier. Zo blijft aantoonbaar dat u het gebrek serieus heeft genomen en heeft opgelost in plaats van genegeerd.
Veelgemaakte fouten
De meeste problemen rond stapelaarkeuring ontstaan niet door techniek, maar door het ontbreken van structuur. Een paar fouten komen telkens terug.
De eerste is de stapelaar zien als ongevaarlijk omdat hij kleiner is dan een heftruck, en de keuring daardoor uitstellen. De tweede is de dagelijkse controle door de bediener laten vervallen, in de veronderstelling dat de jaarlijkse keuring genoeg is. De derde is een vervaldatum die verstrijkt omdat niemand de planning bewaakt.
De vierde fout is een dossier dat niet compleet is, waardoor de keuring bij een controle niet aantoonbaar is. Wie de stapelaar samen met de andere arbeidsmiddelen in een vast overzicht beheert, voorkomt deze fouten. De keuring hoort daarbij in hetzelfde overzicht als de overige verplichte magazijnkeuringen.
Veelgestelde vragen
Ja. Een stapelaar is een arbeidsmiddel en valt onder artikel 7.4a van het Arbobesluit. Dat artikel vraagt dat arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan invloeden die tot gevaarlijke situaties leiden, periodiek worden gekeurd door een deskundige. Voor een stapelaar die in een magazijn lasten heft en stapelt, betekent dit in de praktijk minimaal een keuring per jaar.
De wet noemt geen vast getal, maar de praktijknorm is minimaal jaarlijks. Bij intensief gebruik, meerploegendienst of zware belasting is een hogere frequentie verstandig. De fabrikant geeft in de handleiding vaak aanvullende onderhouds- en keuringsintervallen die u aanhoudt naast de wettelijke keuring.
Het keuringsregime is hetzelfde, want beide vallen onder artikel 7.4a van het Arbobesluit. Het verschil zit in de hefhoogte. Een stapelaar heeft een hefmast en tilt lasten omhoog om te stapelen, terwijl een pallettruck een last vooral optilt om te verplaatsen. De hefmast en de stabiliteit krijgen bij de stapelaar daardoor extra aandacht.
Bij een meeloopstapelaar bestuurt de medewerker de machine via een dissel terwijl hij meeloopt. De dodemansbeveiliging op de dissel, vaak een buik- of duwknop, moet de machine direct stoppen of terugsturen bij gevaar. De keurmeester test deze beveiliging, want het is de belangrijkste bescherming tegen beknelling.
De keuring wordt uitgevoerd door een deskundig persoon met voldoende kennis van het arbeidsmiddel. In de praktijk is dat vaak een keurmeester met een BMWT-erkenning of een gelijkwaardige aantoonbare deskundigheid. De keurmeester staat onafhankelijk genoeg van het dagelijks gebruik om afwijkingen ook echt af te keuren.
De bediener moet aantoonbaar zijn opgeleid voor het type machine waarmee hij werkt. Een stapelaar vraagt andere vaardigheden dan een gewone heftruck, dus een specifieke instructie of opleiding is gebruikelijk. De werkgever blijft verantwoordelijk voor die bevoegdheid en voor de herhaling ervan.
Een afgekeurde stapelaar mag niet in gebruik blijven tot het gebrek is hersteld. U haalt de machine uit bedrijf, laat het herstel uitvoeren en laat daarna opnieuw keuren of vrijgeven. Leg de afkeur, het herstel en de herkeuring vast in het dossier.
Ja. Een stapelaar is een van de arbeidsmiddelen die periodiek gekeurd moeten worden en hoort daarmee in hetzelfde overzicht als de heftruckkeuring, de stellingkeuring en de overige verplichtingen van het magazijn.
