Wat is signaalkleding en waarvoor dient het
Signaalkleding, ook wel hoge zichtbaarheidskleding genoemd, maakt de drager opvallend zichtbaar in alle lichtomstandigheden. Ze bestaat uit felgekleurd fluorescerend materiaal, meestal geel of oranje, dat overdag opvalt, en uit retroreflecterende strips die licht terugkaatsen en de drager in het donker zichtbaar maken.
In een magazijn is dat geen luxe. Tussen rijdende heftrucks, reachtrucks en orderpickers is het cruciaal dat een chauffeur een lopende collega op tijd ziet. Een goed zichtbare medewerker wordt eerder opgemerkt, wat de reactietijd verlengt en aanrijdingen voorkomt.
Signaalkleding is daarmee een persoonlijk beschermingsmiddel dat direct bijdraagt aan de veiligheid op de werkvloer. Het werkt het best als sluitstuk op maatregelen die het gevaar bij de bron aanpakken, zoals gescheiden looppaden.
Is signaalkleding in het magazijn verplicht
Er is geen wetsartikel dat letterlijk zegt dat in elk magazijn signaalkleding verplicht is. De verplichting volgt uit de risico-inventarisatie en -evaluatie. Die brengt in kaart welke gevaren er zijn en welke maatregelen nodig zijn.
Blijkt uit de RI&E dat er aanrijdgevaar is doordat intern transport rijdt op plekken waar mensen lopen, dan is signaalkleding een noodzakelijk beschermingsmiddel. In vrijwel elk magazijn met heftruckverkeer is dat het geval, waardoor signaalkleding daar in de praktijk verplicht is.
De basis ligt in de regels voor persoonlijke beschermingsmiddelen: als een risico niet volledig bij de bron kan worden weggenomen, moet de werkgever passende PBM verstrekken.
EN ISO 20471: de norm voor hoge zichtbaarheid
De eisen aan signaalkleding staan in de Europese norm EN ISO 20471. Die norm beschrijft waaraan hoge zichtbaarheidskleding moet voldoen om de drager betrouwbaar zichtbaar te maken, zowel overdag als in het donker.
De norm stelt eisen aan twee soorten materiaal. Het fluorescerende achtergrondmateriaal zorgt voor zichtbaarheid overdag, terwijl het retroreflecterende materiaal licht terugkaatst en de drager in het donker of bij kunstlicht laat oplichten. Kleding die aan de norm voldoet, draagt een label met de norm en de bijbehorende klasse.
Signaalkleding is als persoonlijk beschermingsmiddel bovendien onderworpen aan de Europese PBM-verordening. Let bij aanschaf op de CE-markering en het normlabel, zodat je zeker weet dat de kleding daadwerkelijk aan de eisen voldoet.
Klasse 1, 2 en 3: welke kies je voor een magazijn
EN ISO 20471 kent drie klassen. De klasse hangt af van de oppervlakte fluorescerend en retroreflecterend materiaal in het kledingstuk: hoe meer zichtbaar materiaal, hoe hoger de klasse en hoe beter de zichtbaarheid.
De keuze voor de juiste klasse maak je op basis van de werksituatie en de RI&E. Bepalend zijn de lichtomstandigheden, de snelheid van het verkeer en de afstand waarop iemand zichtbaar moet zijn.
De drie klassen in het kort
Klasse 1 biedt het laagste niveau en is bedoeld voor situaties met weinig risico, zoals werk op een rustig bedrijfsterrein in daglicht. Voor een magazijn met heftruckverkeer is dit meestal onvoldoende.
Klasse 2 biedt duidelijk meer zichtbaarheid en is voor de meeste magazijnen het praktische uitgangspunt. Een hesje of jack van klasse 2 maakt een medewerker goed zichtbaar tussen intern transport onder normale binnenverlichting.
Klasse 3 geeft de hoogste zichtbaarheid en is bedoeld voor de meest risicovolle situaties: werken in het donker, buiten op het terrein of in de buurt van sneller rijdend materieel. Klasse 3 vraagt meer zichtbaar oppervlak, wat je bereikt met een combinatie van broek en jack of een kledingstuk met lange mouwen.
Signaalkleding en aanrijdgevaar met heftrucks
Aanrijdingen tussen heftrucks en voetgangers behoren tot de ernstigste ongevallen in een magazijn. De gevolgen zijn vaak zwaar, omdat een heftruck met last veel massa heeft en niet snel stopt. Zichtbaarheid van de voetganger is een van de laatste barriers die zo'n ongeval voorkomt.
Signaalkleding werkt daarbij samen met andere maatregelen. Gescheiden verkeersroutes, aanrijdbeveiliging en goede zichtlijnen pakken het gevaar bij de bron aan; signaalkleding zorgt dat wie toch in de buurt van een rijroute komt, wordt gezien.
Juist op de risicovolle plekken, zoals kruisingen, bij de kopse kanten van stellingen en rond de laadperrons, is die extra zichtbaarheid het belangrijkst.
Wat zijn de plichten van de werkgever
De werkgever moet de benodigde persoonlijke beschermingsmiddelen op grond van hoofdstuk 8 van het Arbobesluit kosteloos ter beschikking stellen. Voor signaalkleding betekent dat: de juiste klasse in de juiste maat, in voldoende aantal en tijdig vervangen wanneer het versleten is.
Daarnaast zorgt de werkgever dat de kleding daadwerkelijk wordt gedragen. Dat vraagt om duidelijke instructie, zichtbare afspraken en toezicht. De werknemer is op zijn beurt verplicht de verstrekte signaalkleding te gebruiken zoals bedoeld.
Vergeet daarbij de bezoekers, chauffeurs en uitzendkrachten niet. Iedereen die in een zone met aanrijdgevaar komt, moet zichtbaar zijn. Een voorraad leen-signaalkleding bij de ingang lost dit eenvoudig op.
Onderhoud en vervanging: wanneer verliest signaalkleding zijn werking
Signaalkleding is geen eeuwig product. De fluorescentie dooft door vuil en veelvuldig wassen, de felle kleur verbleekt en de reflecterende strips raken beschadigd of worden mat. Op een gegeven moment voldoet de kleding niet meer aan de norm, ook al oogt ze op het eerste gezicht nog bruikbaar.
Controleer signaalkleding daarom regelmatig op verkleuring, scheuren, vlekken die niet meer weggaan en losse of doffe reflecterende strips. Kleding die zichtbaar versleten of vervuild is, biedt niet langer de bescherming waarvoor zij is bedoeld en hoort te worden vervangen.
Wat kost signaalkleding voor een magazijn
De kosten van signaalkleding zijn bescheiden ten opzichte van het risico dat ze afdekt. Een eenvoudig hesje van klasse 2 is er al voor een paar euro per stuk, terwijl een compleet setje kleding van klasse 3 met broek en jack tientallen euro's per persoon kost.
Reken naast de aanschaf op periodieke vervanging, omdat de kleding door gebruik en wassen zijn zichtbaarheid verliest. Zelfs met die vervanging blijft signaalkleding een van de goedkoopste beschermingsmiddelen in verhouding tot de ernst van de ongevallen die het helpt voorkomen.
Checklist signaalkleding magazijn
Gebruik deze checklist om te bepalen of de signaalkleding in jouw magazijn op orde is.
| Onderdeel | Wat controleer je |
|---|---|
| Noodzaak | Aanrijdgevaar en signaalkledingplicht bepaald via de RI&E |
| Klasse | Passend bij de werksituatie (meestal klasse 2, klasse 3 bij hoger risico) |
| Norm | Kleding voldoet aan EN ISO 20471, met CE-markering en label |
| Verstrekking | Kosteloos, in juiste maat en voldoende aantal |
| Bezoekers en uitzendkrachten | Leen-signaalkleding beschikbaar bij de ingang |
| Onderhoud | Regelmatige controle op slijtage en tijdige vervanging |
| Draaggedrag | Instructie, afspraken en toezicht op het dragen |
Behandel signaalkleding als sluitstuk, niet als hoofdmaatregel. Wie eerst voetgangers en heftrucks fysiek scheidt met looppaden en aanrijdbeveiliging en daar signaalkleding bovenop legt, haalt veel meer veiligheidswinst dan wie alleen een hesje uitdeelt.
Veelgestelde vragen
Er is geen wet die letterlijk zegt dat in elk magazijn signaalkleding verplicht is. De verplichting volgt uit de risico-inventarisatie en -evaluatie. Blijkt uit de RI&E dat er aanrijdgevaar is doordat heftrucks of ander intern transport rijden op plekken waar mensen lopen, dan is signaalkleding een noodzakelijk persoonlijk beschermingsmiddel. In de praktijk is dat in vrijwel elk magazijn met heftruckverkeer het geval, waardoor signaalkleding daar de facto verplicht is.
Voor een doorsnee magazijn met heftruckverkeer en normale binnenverlichting is klasse 2 meestal het uitgangspunt. Klasse 2 biedt duidelijk meer zichtbaarheid dan klasse 1 en is geschikt voor de meeste interne transportsituaties. Werken mensen in donkere zones, buiten op het terrein of in de buurt van sneller rijdend materieel, dan is klasse 3 de betere keuze. De juiste klasse bepaal je op basis van de RI&E en de concrete werksituatie.
EN ISO 20471 is de Europese norm voor hoge zichtbaarheidskleding. De norm stelt eisen aan het fluorescerende achtergrondmateriaal, dat de drager overdag zichtbaar maakt, en aan het retroreflecterende materiaal, dat licht terugkaatst en de drager in het donker zichtbaar maakt. Op basis van de oppervlakte van beide materialen deelt de norm kleding in drie klassen in. Signaalkleding die aan de norm voldoet, draagt een label met de norm en de klasse.
De werkgever. Signaalkleding is een persoonlijk beschermingsmiddel en op grond van het Arbobesluit moet de werkgever de benodigde persoonlijke beschermingsmiddelen kosteloos ter beschikking stellen. De werkgever zorgt ook dat de kleding in de juiste maat beschikbaar is, wordt onderhouden of vervangen en daadwerkelijk wordt gedragen. De werknemer is op zijn beurt verplicht de verstrekte signaalkleding te gebruiken.
Signaalkleding vervang je zodra het niet meer aan de norm voldoet. Dat gebeurt door slijtage, hardnekkig vuil dat de fluorescentie dooft, beschadiging van de reflecterende strips en veelvuldig wassen, dat het materiaal na verloop van tijd minder zichtbaar maakt. Controleer de kleding regelmatig en let op verkleuring, scheuren en losse of matte reflecterende strips. Kleding die zichtbaar versleten of vervuild is, biedt niet meer de bescherming waarvoor zij bedoeld is en moet worden vervangen.
Nee. Signaalkleding is het laatste beschermingsniveau in de arbeidshygienische strategie: het beperkt de gevolgen als iemand toch in de rijroute komt, maar het neemt de bron van het gevaar niet weg. Effectievere maatregelen zijn het fysiek scheiden van voetgangers en heftrucks met gemarkeerde looppaden, aanrijdbeveiliging en een goed verkeersplan. Signaalkleding hoort daar bovenop te komen, niet in plaats daarvan.
Ja. Iedereen die zich in een zone met aanrijdgevaar begeeft, moet zichtbaar zijn, ongeacht of het een vaste medewerker, een uitzendkracht, een chauffeur of een bezoeker is. Houd daarom een voorraad leen-signaalkleding aan bij de ingang en neem het dragen ervan op in de bezoekersinstructie. Zo voorkom je dat iemand zonder zichtbaarheid de hal in loopt terwijl er heftrucks rijden.
