Wat NEN 2659 is
NEN 2659 is de Nederlandse norm voor het onderhoud van mobiele blustoestellen. Mobiel betekent hier verrijdbaar: een blustoestel op een onderstel met wielen, dat u voortduwt in plaats van optilt.
De norm is uitgegeven door NEN en is de tegenhanger van NEN 2559 voor de zwaardere toestellen.
De norm beschrijft drie dingen: de controle die de gebruiker zelf uitvoert, het onderhoud dat een deskundige uitvoert en de revisie die na een aantal jaren volgt.
In een magazijn staan die toestellen zelden in het zicht van de kantoorgang. Ze staan bij de laadkuil, bij de acculaadruimte, in een gevaarlijke-stoffenopslag of buiten bij een opslagterrein.
Juist daardoor zijn ze de blusmiddelen die het vaakst uit de onderhoudscyclus vallen. De draagbare blussers in het gebouw worden elk jaar gezien, en de verrijdbare bij de buitenopslag niet.
Het verschil met NEN 2559
De bekendste van de twee normen is NEN 2559, die het onderhoud van draagbare blustoestellen regelt. NEN 2659 is daarvan de tegenhanger voor verrijdbare toestellen.
De opzet is vergelijkbaar. Beide normen kennen een controle door de gebruiker, een periodiek onderhoud door een deskundige en een revisiemoment. De inspectiecriteria liggen dicht bij elkaar.
De verschillen zitten in de handelingen en in de omvang. Een verrijdbaar toestel heeft een groter drukvat, een langere slang, een afsluitbaar pistool en vaak een los drukpatroon, en dat vraagt bij onderhoud meer dan een draagbare blusser.
| Onderwerp | NEN 2559 | NEN 2659 |
|---|---|---|
| Toepassing | Draagbare blustoestellen | Mobiele oftewel verrijdbare blustoestellen |
| Controle gebruiker | Periodiek, in de praktijk maandelijks | Minimaal per kwartaal, bij voorkeur maandelijks |
| Onderhoud | Jaarlijks door deskundige | Jaarlijks door deskundige |
| Uitgebreid onderhoud | Afhankelijk van blusstof | Schuim in jaar 5 en 15 |
| Revisie | Demontage en beproeving na een aantal jaren | Volledige demontage in jaar 10 |
| Uitvoerder | REOB-erkend bedrijf | REOB-erkend bedrijf |
Wanneer u een mobiel blustoestel hebt
De grens tussen draagbaar en verrijdbaar is in de praktijk goed te zien. Alles wat op een onderstel met wielen staat en dat u niet met een hand van de wand haalt, valt onder NEN 2659.
In magazijnen gaat het meestal om poederblustoestellen van 30 of 50 kilo, schuimblustoestellen van rond de 45 liter en soms om een verrijdbaar koolzuurtoestel bij een technische ruimte.
Ze staan er niet toevallig. Een verrijdbaar toestel wordt geplaatst waar het risico groter is dan een draagbare blusser aankan: bij een acculaadruimte, bij een PGS 15-opslag, bij een tankplaats of bij buitenopslag.
Dat maakt het onderhoud ervan zwaarder van belang dan het aantal doet vermoeden. Het gaat om enkele toestellen op de plekken waar het vuur het hardst kan gaan.
De controle door de gebruiker
NEN 2659 vraagt dat de gebruiker het toestel minimaal eens per kwartaal controleert, en geeft als voorkeur een maandelijkse ronde.
Die controle is kort en vraagt geen specialist. U kijkt of het toestel aanwezig is op de aangewezen plek, of het bereikbaar is, of de zegels intact zijn, of de manometer in het groene veld staat en of slang en pistool onbeschadigd zijn.
Daarnaast let u op de banden en het onderstel. Een verrijdbaar toestel met een lekke band of een geblokkeerd wiel is in een noodsituatie niet te verplaatsen, en dat is precies waar het toestel voor is bedoeld.
Waarom deze ronde vaak niet gebeurt
De kwartaalcontrole is de goedkoopste maatregel in dit hele onderwerp en tegelijk de maatregel die het vaakst ontbreekt.
De oorzaak is bijna altijd dezelfde: er is niemand aangewezen. Het jaarlijkse onderhoud zit bij een leverancier en staat in een contract, de tussentijdse controle zit nergens.
Koppel de ronde daarom aan een bestaand ritme, bijvoorbeeld aan de toolboxcyclus of aan de interne veiligheidsronde, en leg het resultaat vast met datum en naam.
Het jaarlijkse onderhoud
Het onderhoud wordt jaarlijks uitgevoerd door een deskundig persoon in dienst van een erkend onderhoudsbedrijf. De norm voegt daar een belangrijke bepaling aan toe: vaker als de omstandigheden of de gevaren dat vragen.
Die uitzondering is in een magazijn regelmatig van toepassing. Stof, trillingen van transportmiddelen, temperatuurwisselingen bij een dockdeur en buitenopstelling zijn allemaal redenen om niet blind op twaalf maanden te vertrouwen.
Bij het onderhoud wordt het toestel uitwendig en inwendig beoordeeld, worden slang en pistool gecontroleerd, wordt de blusstof beoordeeld en worden afdichtingen en zegels vervangen.
Na afloop hoort er een sticker op het toestel te zitten en een rapportage in uw dossier. Hoe die vastlegging eruit hoort te zien, staat in ons artikel over de keuring van brandblussers.
Uitgebreid onderhoud in jaar 5 en 15
Voor verrijdbare schuimblustoestellen geldt een extra moment: in het vijfde en het vijftiende jaar na de productiedatum volgt een uitgebreider onderhoud.
De reden zit in de blusstof. Schuimconcentraat veroudert, kan ontmengen en verliest daarmee zijn werking, terwijl het toestel er van buiten niets van laat zien.
Bij dat uitgebreide onderhoud wordt de blusstof beoordeeld en waar nodig vervangen, en wordt de binnenzijde van het vat geinspecteerd. Meer over de eigenschappen van dit type staat in ons artikel over de schuimblusser in het magazijn.
Poeder kent dit verouderingspatroon niet op dezelfde manier, maar kan wel klonteren bij vocht en trillingen. Zie ons artikel over de poederblusser voor het onderscheid.
Revisie in het tiende jaar
Het zwaarste moment in de cyclus valt in het tiende jaar na de productiedatum. Het toestel wordt dan volledig gedemonteerd en zo nodig wordt een drukproef op de cilinder uitgevoerd.
Dat gebeurt niet op locatie. Het toestel gaat naar de werkplaats van het onderhoudsbedrijf, wat betekent dat u voor die periode een vervangend toestel nodig hebt op die plek.
Plan dat vooruit. Een blusmiddel dat een maand weg is bij een acculaadruimte of een gevaarlijke-stoffenopslag is een gat in uw brandbeveiliging dat bij een controle direct wordt opgemerkt.
Na de revisie is het toestel opnieuw voorzien van datum en sticker. Of verder onderhoud economisch nog verstandig is, is een aparte afweging. Ons artikel over het vervangen van een brandblusser gaat daarop in.
Drukpatronen en hun houdbaarheid
Veel verrijdbare blustoestellen werken niet met permanente druk maar met een los drukpatroon dat bij gebruik wordt doorgeprikt.
Voor die patronen geldt een harde grens: ze mogen niet ouder zijn dan tien jaar. Patronen die die leeftijd bereiken, worden bij het onderhoud vervangen.
Dit is het punt waarop een toestel dat er perfect uitziet toch niet in orde is. Het vat is heel, de blusstof is goed, maar de aandrijving erachter is verlopen.
Vraag uw onderhoudspartij daarom om de patroondatum expliciet in de rapportage te zetten. Dan kunt u zelf vooruitkijken in plaats van het te horen bij de volgende beurt.
Wie het onderhoud mag uitvoeren
De norm vraagt een deskundig persoon in dienst van een erkend onderhoudsbedrijf. In Nederland vult de REOB-regeling dat in.
REOB staat voor Regeling voor de Erkenning van Onderhoudsbedrijven Kleine Blusmiddelen en wordt beheerd door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid. Wat die erkenning inhoudt en wat u er in een offerte van mag verwachten, staat in ons artikel over REOB.
Let er daarbij op dat de erkenning van het bedrijf iets anders is dan de bevoegdheid van de monteur. Ons artikel over de REOB-monteur beschrijft dat onderscheid.
Vraag bij contractverlenging om het actuele REOB-certificaat en controleer of het type toestel dat u hebt binnen de scope van de erkenning valt. Verrijdbare toestellen vallen daar niet automatisch onder.
Plaatsing en bereikbaarheid
Een verrijdbaar toestel is alleen bruikbaar als het bij de brandhaard kan komen. Dat klinkt vanzelfsprekend en is in de praktijk het grootste probleem met deze categorie.
Het onderstel heeft een vrije rijroute nodig over een vlakke ondergrond. Een drempel bij een dockdeur, een grindstrook bij buitenopslag of een pallet die tegen het toestel is gezet, maakt het toestel onbruikbaar.
Neem de rijroute daarom mee in uw controle. Loop hem een keer daadwerkelijk, in plaats van hem op tekening te beoordelen.
De relatie met uw blusmiddelenplan
De aanwezigheid en spreiding van blusmiddelen bepaalt u niet per toestel maar via een plan. De bepalingsmethode daarvoor staat in NEN 4001, waarover ons artikel over NEN 4001 gaat.
Een verrijdbaar toestel telt in dat plan zwaarder mee dan een draagbare blusser, maar alleen als het bereikbaar is en door de aanwezige mensen bediend kan worden.
Neem de bediening daarom op in uw BHV-oefening. Een toestel van 50 kilo verplaatsen en richten is iets anders dan een blusser van 6 kilo pakken, en dat merkt u het liefst tijdens een oefening.
Wat u moet kunnen laten zien
Bij een controle door de Arbeidsinspectie of de brandweer wordt naar een beperkte set gegevens gevraagd, en die set is voor verrijdbare toestellen hetzelfde als voor draagbare.
Het gaat om een overzicht van alle blusmiddelen met plaats, type en productiedatum, de onderhoudsrapportages van de afgelopen jaren, de registratie van de kwartaalcontroles en het erkenningsbewijs van uw onderhoudspartij.
Daarnaast hoort de koppeling met uw brandveiligheidsaanpak en met de risico-inventarisatie en -evaluatie zichtbaar te zijn.
De Nederlandse Arbeidsinspectie toetst in de praktijk vooral of u kunt aantonen dat de middelen deugdelijk zijn onderhouden. De wettelijke haak daarvoor ligt in het Arbeidsomstandighedenbesluit.
Veelgemaakte fouten
De eerste fout is aannemen dat het onderhoudscontract voor de draagbare blussers de verrijdbare toestellen automatisch meeneemt. Dat is vaak niet zo, omdat ze onder een andere norm en soms onder een andere scope vallen.
De tweede fout is de kwartaalcontrole overslaan. Het jaarlijkse onderhoud dekt de staat van het toestel op een dag per jaar, niet de 364 dagen daarna.
De derde fout is het toestel verplaatsen zonder de administratie bij te werken. Een verrijdbaar toestel is per definitie verplaatsbaar, en dat betekent dat het na een herindeling ergens anders staat dan op de plattegrond.
De vierde fout is de revisie in jaar 10 als een verrassing behandelen. Die datum is vanaf dag een bekend en hoort al jaren eerder in de planning en het budget te staan. Ons artikel over de kosten van blusmiddelenkeuring geeft daarvoor een kader.
Hoe u het aanpakt
Begin met het apart in kaart brengen van alle verrijdbare toestellen, los van uw lijst met draagbare blussers. Noteer per toestel het type, de blusstof, de productiedatum en de plaats.
Reken vervolgens per toestel de vaste momenten uit: jaarlijks onderhoud, uitgebreid onderhoud in jaar 5 en 15 bij schuim, revisie in jaar 10 en de vervangdatum van het drukpatroon.
Wijs daarna een persoon aan voor de kwartaalcontrole en geef die een korte checklist met de rijroute erin. Leg vast wanneer de ronde is gelopen en wat er is geconstateerd.
Controleer ten slotte of uw onderhoudscontract deze toestellen daadwerkelijk dekt en of de erkenning van uw partij het type omvat. Dan is NEN 2659 geen losse norm meer maar een aantal data in uw keuringskalender die vanzelf langskomen.
Veelgestelde vragen
NEN 2559 gaat over het onderhoud van draagbare blustoestellen, de blussers die u met een hand kunt optillen. NEN 2659 gaat over mobiele oftewel verrijdbare blustoestellen, die op een onderstel met wielen staan en veel meer blusstof bevatten. De opzet van beide normen lijkt sterk op elkaar, met controle door de gebruiker, periodiek onderhoud en revisie, maar de intervallen en handelingen verschillen op onderdelen.
NEN 2659 vraagt dat de gebruiker of een vertegenwoordiger van de gebruiker het toestel minimaal eens per kwartaal controleert, en bij voorkeur maandelijks. Dat is een korte visuele controle op aanwezigheid, bereikbaarheid, zegel, manometer, slang en beschadigingen. Deze controle staat los van het jaarlijkse onderhoud door een deskundige.
Onderhoud aan een mobiel blustoestel gebeurt jaarlijks door een deskundig persoon in dienst van een erkend onderhoudsbedrijf. Als de omstandigheden of de risico's daarom vragen, moet het vaker. In een stoffige magazijnomgeving of bij buitenopstelling is een kortere cyclus een reele afweging.
In het tiende jaar na de productiedatum wordt het blustoestel volledig gedemonteerd en wordt zo nodig een drukproef op de cilinder uitgevoerd. Dat is een ingrijpender handeling dan het jaarlijkse onderhoud en gebeurt meestal in de werkplaats van het onderhoudsbedrijf. Reken erop dat het toestel dan tijdelijk vervangen moet worden.
Voor verrijdbare schuimblustoestellen geldt uitgebreid onderhoud in het vijfde en het vijftiende jaar na de productiedatum. Daarbij wordt onder meer de blusstof beoordeeld en waar nodig vervangen. Schuimconcentraat is namelijk aan veroudering onderhevig, anders dan poeder.
De drukpatronen in een blustoestel mogen niet ouder zijn dan tien jaar. Patronen die die leeftijd bereiken worden bij het onderhoud vervangen. Dit is een van de punten waarop een toestel bij een controle zonder verdere schade kan worden afgekeurd: het apparaat ziet er goed uit, maar de aandrijving erachter is verlopen.
Het onderhoud hoort te worden uitgevoerd door een deskundig persoon in dienst van een erkend onderhoudsbedrijf. In Nederland is dat in de praktijk een bedrijf met een REOB-erkenning. Vraag bij de offerte om het erkenningsnummer en controleer of de monteur zelf ook is gecertificeerd voor het type toestel.
De norm zelf is geen wet. De verplichting komt uit de Arbowet en het Arbobesluit, die van u vragen dat u doeltreffende maatregelen treft voor brandbestrijding en dat uw middelen daarvoor geschikt zijn en blijven. NEN 2659 is de erkende invulling van dat onderhoud. Wie de norm volgt en dat vastlegt, kan aantonen dat de middelen deugdelijk zijn onderhouden.
