Wat is hoogwerkerkeuring
Een hoogwerker keuren betekent dat u het werktuig periodiek laat controleren op slijtage, gebreken en veiligheid, zodat het veilig blijft om er mee op hoogte te werken. Een hoogwerker tilt mensen tot soms tientallen meters de lucht in, dus een verborgen gebrek aan de hydrauliek, de stabilisatoren of de besturing kan grote gevolgen hebben. De keuring is daarmee geen formaliteit, maar een voorwaarde om er veilig mee te kunnen werken. Een hoogwerker is bovendien een veilig alternatief voor de sinds 2020 verboden werkbak op een heftruck.
In de praktijk valt het toezicht op een hoogwerker uiteen in twee sporen. Er is de dagelijkse controle door de bediener voor elk gebruik en er is de periodieke keuring door een onafhankelijk deskundige. Die twee sporen samen maken de hoogwerker aantoonbaar in orde.
Voor een magazijn of distributiecentrum is dat extra van belang. Hoogwerkers worden er ingezet voor onderhoud aan stellingen, verlichting, sprinklerleidingen en daken, vaak op wisselende plekken en onder tijdsdruk. Juist dan is een gekeurde, betrouwbare machine het verschil tussen een veilige klus en een ongeval.
Is het verplicht
De plicht om een hoogwerker te laten keuren komt voort uit de Arbowet en de uitwerking daarvan in het Arbobesluit. Een hoogwerker is een arbeidsmiddel, en voor arbeidsmiddelen geldt een keuringsplicht zodra de veiligheid afhangt van de installatie of van invloeden die slijtage veroorzaken.
De kern staat in artikel 7.4a van het Arbeidsomstandighedenbesluit. Dat artikel bepaalt dat arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan invloeden die leiden tot verslechteringen, periodiek worden gekeurd door een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling. Een hoogwerker valt daar zonder twijfel onder.
Het Arboportaal licht toe dat de werkgever zelf verantwoordelijk blijft om vast te stellen welke arbeidsmiddelen gekeurd moeten worden en hoe vaak. De keuringsplicht geldt niet alleen voor eigen machines, maar ook voor gehuurde hoogwerkers die u op uw locatie inzet.
NEN-EN 280 als basis
De technische meetlat voor een hoogwerker is de norm NEN-EN 280. Dat is de Europese norm voor mobiele hoogwerkers, internationaal aangeduid als MEWP, en ze beschrijft de ontwerp- en veiligheidseisen van de machine. Wie een hoogwerker keurt, gebruikt deze norm als referentie.
De norm gaat onder meer over de stabiliteit, de hydraulische en elektrische systemen, de noodvoorzieningen en de beveiligingen die voorkomen dat de machine kantelt of overbelast raakt. Een actuele uitgave van de norm is te vinden via het Nederlands Normalisatie-instituut.
Belangrijk is dat de eerste keuring al plaatsvindt voordat de hoogwerker in gebruik wordt genomen. Die ingebruiknamekeuring stelt vast dat de machine bij aflevering aan de norm voldoet. Daarna volgen de periodieke keuringen die de veiligheid gedurende de levensduur bewaken.
Hoe vaak keuren
De vraag die in de praktijk het vaakst terugkomt, is hoe vaak een hoogwerker gekeurd moet worden. Het Arbobesluit noemt geen vaste termijn in het wetsartikel zelf, maar laat de frequentie afhangen van het gebruik en de omstandigheden.
In de toelichting op artikel 7.4a wordt een keuring eens per twaalf maanden als veilige ondergrens genoemd. Voor de meeste hoogwerkers is een jaarlijkse keuring daarmee het uitgangspunt. Bij intensief gebruik, zware belasting of werk in een agressieve omgeving kan een kortere termijn nodig zijn.
De juiste frequentie bepaalt u op basis van drie bronnen samen: de wettelijke ondergrens, het advies van de keurende instantie en uw eigen risico-inventarisatie. Datzelfde principe geldt voor de jaarlijkse keuring van uw heftrucks, waar het gebruik eveneens de termijn bepaalt.
Wie mag keuren
Een hoogwerker keuren is werk voor een deskundige. Het Arbobesluit spreekt over een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling, zonder een specifiek certificaat voor te schrijven. In de praktijk betekent dit dat de keurmeester aantoonbare kennis moet hebben van hoogwerkers en van de norm NEN-EN 280.
Belangrijk is de onafhankelijkheid. De keuring moet objectief vaststellen of de machine veilig is, los van commerciële belangen rond onderhoud of verhuur. Daarom is het verstandig de keuring te laten doen door een partij die niet tegelijk de reparaties uitvoert, of die rollen in elk geval transparant te scheiden.
De keuring is iets anders dan de opleiding van de bediener. Een keuring gaat over de machine, een IPAF-certificaat gaat over de persoon die de hoogwerker bedient. Beide zijn nodig: een gekeurde machine in handen van een opgeleide bediener.
Controle door de gebruiker
De jaarlijkse keuring vervangt niet de dagelijkse verantwoordelijkheid van de gebruiker. Voor elk gebruik hoort de bediener een visuele en functionele controle te doen, zodat zichtbare gebreken direct opvallen.
Bij die controle let de bediener op de banden of rupsen, de stabilisatoren, de hekwerken op het werkplatform, de noodstop en de noodzakdaalfunctie. Ook lekkages, beschadigingen en waarschuwingslampjes horen bij de check. Een afwijking betekent dat de machine niet wordt gebruikt tot het is opgelost.
Gebruikerscontrole en keuring zijn aanvullend
De dagelijkse controle en de periodieke keuring vullen elkaar aan en zijn niet inwisselbaar. De gebruikerscontrole vangt de directe, zichtbare gebreken op, de keuring beoordeelt grondiger de onderdelen die je in het dagelijks gebruik niet ziet. Wie alleen op de jaarlijkse keuring vertrouwt, mist de gebreken die tussen twee keuringen ontstaan.
Rapport, sticker en logboek
Een gekeurde hoogwerker zonder dossier is in de praktijk niet aantoonbaar in orde. Na de keuring legt de deskundige de bevindingen vast in een keuringsrapport en bevestigt hij een keuringssticker met de datum van de eerstvolgende keuring op de machine.
Het rapport beschrijft wat is gecontroleerd, welke gebreken zijn gevonden en of de machine is goedgekeurd. De sticker maakt op de werkvloer in een oogopslag duidelijk of de keuring nog geldig is. Samen vormen ze het bewijs dat de hoogwerker recent en deskundig is beoordeeld.
Houd het rapport en de keuringshistorie bij in een logboek. Veel bedrijven doen dit nog in losse mappen of een spreadsheet die achterloopt. Door de keurings-data digitaal en centraal bij te houden, samen met die van de overige verplichte magazijnkeuringen, voorkomt u dat een keuring ongemerkt verloopt.
Wat het kost
De kosten van een hoogwerkerkeuring verschillen per machine en per situatie. Het type hoogwerker, de hoogte, de leeftijd en de locatie van de keuring wegen allemaal mee, dus een vast bedrag in euro's is zonder die gegevens lastig te geven.
Wat wel vaststaat, is dat de kosten uit meerdere posten bestaan. Er is de keuring zelf, er zijn eventuele voorrijkosten en er zijn de herstelkosten als er bij de keuring gebreken aan het licht komen. Wie meerdere machines tegelijk laat keuren, betaalt per machine vaak minder.
Zet die kosten af tegen het risico. Een ongeval met een hoogwerker leidt al snel tot ernstig letsel, stilstand en een onderzoek door de Nederlandse Arbeidsinspectie. Tegen die achtergrond is een jaarlijkse keuring een beperkte, verstandige investering.
Veelgemaakte fouten
De meeste problemen met hoogwerkers ontstaan niet door de techniek, maar door het ontbreken van structuur. Een paar fouten komen telkens terug en zijn eenvoudig te voorkomen.
De eerste is denken dat een gehuurde hoogwerker buiten uw verantwoordelijkheid valt. Zodra u de machine op uw locatie inzet, moet u kunnen aantonen dat ze gekeurd is. De tweede is het verwarren van de keuring met de opleiding van de bediener, waardoor of de machine of de persoon ongekeurd blijft.
De derde fout is de dagelijkse gebruikerscontrole overslaan, omdat niemand zich er eigenaar van voelt. De vierde is een keuringsdatum die ongemerkt verloopt doordat de planning in iemands hoofd zit in plaats van in een systeem. Wie de hoogwerker samen met de andere arbeidsmiddelen in een vast overzicht beheert, voorkomt deze fouten.
Veelgestelde vragen
Ja. Een hoogwerker is een arbeidsmiddel en valt onder artikel 7.4a van het Arbobesluit. Dat artikel verplicht periodieke keuring van arbeidsmiddelen die onderhevig zijn aan invloeden die slijtage of veroudering veroorzaken. Voor een hoogwerker is dat het geval, dus een periodieke keuring door een deskundige is verplicht.
De toelichting op artikel 7.4a noemt een keuring eens per twaalf maanden als veilige ondergrens. Bij intensief gebruik of zware omstandigheden kan een hogere frequentie nodig zijn. De exacte termijn bepaalt u op basis van het gebruik, het advies van de keurende instantie en uw eigen risico-inventarisatie.
NEN-EN 280 is de Europese norm voor mobiele hoogwerkers, ook wel MEWP genoemd. De norm beschrijft de ontwerp- en veiligheidseisen waaraan een hoogwerker moet voldoen en vormt daarmee de basis waartegen de keuring wordt uitgevoerd.
De keuring wordt uitgevoerd door een onafhankelijk deskundige met aantoonbare kennis van hoogwerkers en de norm NEN-EN 280. Dat is een andere rol dan de bediener: de gebruiker doet de dagelijkse controle, de deskundige voert de periodieke keuring uit en legt die vast in een rapport.
Een keuring gaat over het werktuig en stelt vast dat de hoogwerker veilig is. Een IPAF-certificaat gaat over de persoon en toont aan dat de bediener is opgeleid. U heeft beide nodig: een gekeurde machine en een opgeleide bediener.
Een afgekeurde hoogwerker mag niet gebruikt worden tot de gebreken zijn hersteld en de machine opnieuw is goedgekeurd. Stel de machine buiten gebruik, laat de gebreken herstellen door een vakbekwaam bedrijf en laat de herkeuring vastleggen in het logboek.
Ja. Een hoogwerker is een keuringsplichtig arbeidsmiddel en hoort in hetzelfde overzicht als uw heftrucks, stellingen en ladders. Door alle keurings-data op een plek te bundelen voorkomt u dat een keuring ongemerkt verloopt.
