Waarom geen gewoon afval
Een brandblusser die is afgekeurd of vervangen, ziet eruit als een stuk metaal. Dat is hij niet. Het is een drukhouder met blusstof erin, en die twee eigenschappen bepalen hoe u hem moet afvoeren.
De cilinder staat onder druk, ook als de manometer in het rood staat. Restdruk verdwijnt niet vanzelf, en zeker niet netjes.
Belandt zo'n blusser in een perscontainer of bij een shredder, dan komt die druk in één keer vrij. Dat levert in het gunstigste geval een poederwolk op en in het ongunstigste geval rondvliegend metaal.
Afvalverwerkers weten dat, en weigeren partijen waarin blussers worden aangetroffen. De rekening voor het uitzoeken van zo'n container komt bij u terecht.
Hoe de blusser wordt geclassificeerd
In de Nederlandse afvalregelgeving valt een afgedankte blusser onder de gevaarlijke afvalstoffen. De basis daarvoor ligt in hoofdstuk 10 van de Wet milieubeheer, dat de zorgplicht en de meldsystematiek voor bedrijfsafval regelt.
Bij de afgifte krijgt de stroom een Euralcode. Voor gassen in drukhouders is dat doorgaans code 16 05 04, met sterretje omdat het om een gevaarlijke stroom gaat. Uw inzamelaar bepaalt de exacte code op basis van inhoud en type.
Die classificatie is geen papieren detail. Ze bepaalt wie het mag vervoeren, welk papierwerk meegaat en welke verwerker het mag aannemen.
Voor u als opdrachtgever betekent het vooral dit: u kunt de afvoer niet regelen met de partij die uw karton en folie ophaalt, tenzij die daarvoor apart is geregistreerd.
Wanneer een blusser eruit gaat
Afvoeren is het sluitstuk van een keuringstraject. De aanleiding is bijna altijd één van drie situaties.
De blusser is bij de periodieke controle volgens NEN 2559 afgekeurd, bijvoorbeeld door corrosie, een beschadigde slang of een cilinder die de revisietermijn heeft overschreden.
Of de blusser heeft het einde van zijn economische leven bereikt: revisie kost dan meer dan een nieuw toestel, en vervangen is de logische keuze.
Of er is iets veranderd in het pand. Een gewijzigd blusmiddelenplan na een verbouwing of een nieuwe opslagactiviteit kan betekenen dat een type blusser niet meer past bij het risico ter plaatse.
Drie routes om af te voeren
Er zijn in de praktijk drie routes, en ze verschillen vooral in gemak en in wie het papierwerk doet.
De eerste is terugname door het brandbeveiligingsbedrijf dat uw blussers onderhoudt. De tweede is ophalen door een gespecialiseerde inzamelaar van gevaarlijk afval. De derde is zelf wegbrengen naar een acceptatiepunt dat bedrijfsafval aanneemt.
Voor vrijwel elk magazijn is de eerste route de beste. U combineert de afvoer met een rit die toch al plaatsvindt en het papierwerk loopt via een partij die uw installatie kent.
De derde route klinkt goedkoop, maar u vervoert dan zelf gevaarlijk afval en neemt daarmee verantwoordelijkheden op u die u met een telefoontje had kunnen uitbesteden.
Terugname via uw onderhoudsbedrijf
Een brandbeveiligingsbedrijf dat werkt onder de REOB-regeling komt sowieso jaarlijks langs voor de controle van uw blussers en haspels.
Spreek af dat afgekeurde toestellen bij diezelfde beurt worden meegenomen. De monteur maakt de blusser drukloos volgens zijn eigen procedure, voert hem af via de afvalstroom van het bedrijf en levert u de bijbehorende papieren.
Zet dat expliciet in de opdracht of het onderhoudscontract. Doet u dat niet, dan blijft de afgekeurde blusser vaak gewoon op locatie staan omdat niemand zich er eigenaar van voelt.
Vraag ook om een regel op de factuur of het werkbon met aantallen en typen. Dat is later uw bewijs dat de afgekeurde toestellen daadwerkelijk zijn afgevoerd en niet ergens in het pand zijn blijven staan.
Inzamelaar met VIHB-registratie
Kiest u voor een aparte afvalinzamelaar, controleer dan of die is geregistreerd als vervoerder, inzamelaar, handelaar of bemiddelaar. Die VIHB-registratie wordt beheerd door de NIWO en is openbaar te controleren.
Zonder die registratie mag een partij geen bedrijfsafval vervoeren, en bent u als ontdoener aanspreekbaar op waar uw afval terechtkomt.
Dit is dezelfde controle die u doet bij andere gereguleerde stromen op uw terrein, zoals bij gasflessen of afgedankte accu's uit elektrische heftrucks.
Vraag bij de offerte meteen om het verwerkingstarief per stuk, de voorrijkosten en de minimale afname. Dat laatste is vaak bepalend voor de vraag of u nu laat ophalen of wacht tot de volgende vervangingsronde.
Waarom de milieustraat vaak niet kan
De gemeentelijke milieustraat is ingericht op klein chemisch afval van huishoudens. Bedrijfsafval valt daar in veel gemeenten buiten, of wordt alleen tegen tarief en met een maximum aantal geaccepteerd.
Sommige gemeenten laten kleine ondernemers toe met een bedrijfspas. Dat verschilt per gemeente en per stroom, dus bel vooraf en vraag specifiek naar brandblussers.
Loont het? Voor één of twee blussers soms wel. Voor een magazijn dat bij een vervangingsronde tien tot dertig toestellen tegelijk vervangt, is het geen serieuze optie.
Houd daarbij ook in het oog dat u bij deze route zelf gevaarlijk afval vervoert, met de bijbehorende eisen aan verpakking en zekering in het voertuig.
Begeleidingsbrief en registratie
Bij het transport van gevaarlijke afvalstoffen hoort een begeleidingsbrief. Daarop staan de ontdoener, de vervoerder, de ontvanger, de Euralcode en de hoeveelheid.
De ontvangende verwerker meldt de partij vervolgens bij het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen. U hoeft die melding niet zelf te doen, maar u bewaart wel uw exemplaar van de begeleidingsbrief.
Neem die brieven op in uw afvalstoffenregistratie, samen met de facturen. Bij een omgevingscontrole of een audit is dit het bewijs dat uw stromen naar erkende verwerkers zijn gegaan.
Berg ze bij voorkeur digitaal op in hetzelfde dossier als uw keuringsrapporten, zodat keuring, vervanging en afvoer één sluitend spoor vormen. Zie ook bewaartermijnen voor veiligheidsdocumenten.
Tijdelijke opslag tot de ophaaldag
Tussen afkeuren en ophalen zit vaak enkele weken. Die periode is het moment waarop het in magazijnen misgaat.
Zet afgekeurde blussers apart van de operationele blusmiddelen, en markeer ze zichtbaar als afgekeurd. Een sticker of een tape-kruis over de manometer volstaat.
Plaats ze rechtop in een geventileerde, afgescheiden ruimte buiten de looproutes en buiten het bereik van heftruckverkeer. Een aanrijding met een blusser onder druk is precies het scenario dat u wilt voorkomen.
En het belangrijkste: zorg dat er geen afgekeurd toestel terugkeert op een blusmiddelenplaats. Een lege haak is zichtbaar, een niet-werkende blusser aan de muur niet. Controleer dat bij uw eerstvolgende ronde brandveiligheid.
Verschil per type blusser
De route verschilt licht per blusstof, vooral omdat de verwerking anders is.
Bij een poederblusser wordt het poeder gescheiden van de cilinder en waar mogelijk hergebruikt of verwerkt. De stalen cilinder gaat na reiniging naar de metaalstroom.
Een CO2-blusser is een hogedrukcilinder. Die wordt gecontroleerd afgeblazen of afgetapt voordat de cilinder wordt verwerkt, en volgt daarmee eerder het regime van drukapparatuur dan dat van gewoon schroot.
Bij een schuimblusser ligt de aandacht bij het schuimvormend middel. Oudere schuimconcentraten kunnen fluorhoudende verbindingen bevatten, en die vragen om een specifieke verwerkingsroute. Meld de leeftijd van uw toestellen daarom bij de inzamelaar.
Wat afvoeren kost
De kosten bestaan uit twee delen: een tarief per toestel en de kosten van de rit. Dat tweede deel is meestal doorslaggevend.
Wordt de afvoer meegenomen tijdens de reguliere onderhoudsbeurt, dan blijft het bij enkele euro's per blusser en soms bij niets, omdat de restwaarde van het metaal een deel van de verwerking dekt.
Laat u een aparte ophaal uitvoeren, dan komen daar voorrijkosten bij die al snel in de tientallen euro's lopen, ongeacht of u twee of twintig toestellen aanbiedt.
De praktische conclusie is dus: verzamel afgekeurde toestellen tot de volgende onderhoudsronde, tenzij de opslag daarvan onveilig wordt. Zie voor de bredere kostenopbouw brandblussers keuren: kosten.
Vier valkuilen
De blusser in de perscontainer. Dit is de duurste fout in dit artikel, met risico op letsel en een afkeurtoeslag van de verwerker.
Zelf drukloos maken. Het afblazen van een blusser om hem daarna als schroot aan te bieden, is geen besparing maar een ongeval in de maak.
Afgekeurde toestellen laten hangen. Zolang er iets aan de muur hangt, gaat iedereen ervan uit dat het werkt.
Geen papierwerk bewaren. Zonder begeleidingsbrief kunt u bij een controle niet aantonen waar uw gevaarlijk afval is gebleven.
In vier stappen geregeld
Inventariseer eerst welke toestellen zijn afgekeurd of aan vervanging toe zijn, en welke blusstof erin zit. Dat bepaalt de route en het tarief.
Leg vervolgens in uw onderhoudscontract vast dat afgekeurde blussers bij de jaarlijkse beurt worden meegenomen, inclusief papierwerk. Dat is één regel tekst en het scheelt jaarlijks gedoe.
Richt daarna een vaste, gemarkeerde plek in voor afgekeurde toestellen, buiten de looppaden en het heftruckverkeer, en controleer bij elke ronde dat er geen afgekeurd toestel op een blusmiddelenplaats staat.
Archiveer tot slot begeleidingsbrieven en facturen bij uw keuringsrapporten, en zet de volgende controleronde in uw keuringskalender. Daarmee sluit de keten van keuren, vervangen en afvoeren.
Veelgestelde vragen
Nee. Een blusser is een drukhouder en bevat blusstof, en die combinatie maakt hem tot gevaarlijk bedrijfsafval. Belandt hij in een perscontainer of in een shredder, dan kan de restdruk vrijkomen met een explosie of een poederwolk tot gevolg. Afvalverwerkers weigeren daarom containers waarin blussers worden aangetroffen, en rekenen doorgaans een fikse afkeurtoeslag door.
Meestal niet. Milieustraten zijn ingericht op klein chemisch afval van huishoudens en veel gemeenten weigeren bedrijfsafval expliciet, of accepteren het alleen tegen tarief en met een maximum per keer. Bel altijd vooraf. In de praktijk is terugname via uw onderhoudsbedrijf of een inzamelaar sneller, goedkoper en administratief schoner dan een rit naar de milieustraat die u bij de slagboom wordt geweigerd.
Bij terugname tegelijk met een vervangingsopdracht is het vaak enkele euro's per stuk, en soms kosteloos omdat de blusser wordt meegenomen op dezelfde rit. Losse ophaal door een inzamelaar valt duurder uit, omdat u naast het verwerkingstarief ook voorrijkosten betaalt. Reken globaal op vijf tot vijftien euro per blusser voor de verwerking. Sparen tot een vervangingsronde scheelt dus vooral op de rit, niet op het tarief per stuk.
Ja, bij afgifte van gevaarlijke afvalstoffen hoort een begeleidingsbrief mee met het transport, en de ontvanger meldt de ontvangst bij het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen. U bewaart uw exemplaar in de afvalstoffenregistratie. In de praktijk verzorgt de inzamelaar of het brandbeveiligingsbedrijf dit papierwerk; u hoeft het alleen te controleren en te archiveren.
Niet automatisch. Ook na gebruik zit er vrijwel altijd restdruk en restblusstof in de cilinder, en dat maakt de behandeling anders dan die van gewoon metaal. Pas na professioneel drukloos maken en reinigen komt de cilinder als schroot in de metaalstroom terecht. Dat drukloos maken is precies wat u uitbesteedt, en niet iets om zelf met een schroevendraaier te proberen.
Halonblussers volgen een aparte route. Halon is als ozonlaagafbrekende stof uitgefaseerd en mag alleen nog in enkele kritische toepassingen worden gebruikt. Aangetroffen halonblussers moeten via een gecertificeerde partij worden ingenomen, waarbij het gas wordt teruggewonnen in plaats van geloosd. Meld het type expliciet bij uw onderhoudsbedrijf, want deze blussers hangen soms nog in oudere technische ruimten.
Er is geen vaste termijn die op elk bedrijf van toepassing is, maar de praktische regel is: zo kort mogelijk en altijd apart van de operationele blussers. Zet ze rechtop, gemarkeerd als afgekeurd, in een afgescheiden en geventileerde ruimte buiten de looproutes. Voorkom vooral dat een afgekeurde blusser onbedoeld terugkeert op een blusmiddelenplaats, want dat is het echte risico.
Nee. De jaarlijkse controle volgens NEN 2559 gaat over de vraag of een blusser nog betrouwbaar functioneert. Wordt hij afgekeurd, dan eindigt het keuringstraject en begint een vervangings- en afvoertraject. Dat zijn twee verschillende opdrachten, en op de factuur staan ze doorgaans ook apart. Plan de afvoer daarom bewust in, anders blijven afgekeurde blussers jarenlang in een hoek staan.
