Wat is een blusdeken en waarvoor gebruik je hem
Een blusdeken is een brandwerende doek waarmee je een kleine beginnende brand smoort door de zuurstoftoevoer af te sluiten. Hij is bedoeld voor situaties waarin een brandblusser te grof of ongeschikt is, zoals een vlam in de pan, een kleine brand in een prullenbak of vlam vattende kleding. Door de eenvoudige bediening is een blusdeken een waardevolle aanvulling op de andere blusmiddelen.
In een magazijn of distributiecentrum hangt een blusdeken vaak in de pantry, de kantine of bij een laadplek. Het is een blusmiddel dat iedereen zonder training kan gebruiken, wat de drempel om snel in te grijpen verlaagt. Juist die snelle inzet in de eerste seconden voorkomt dat een klein incident uitgroeit tot een echte brand.
Omdat de blusdeken zo laagdrempelig is, wordt het onderhoud ervan makkelijk vergeten. Dat is een misverstand dat we hieronder rechtzetten, want ook een blusdeken hoort in het overzicht van controleerbare blusmiddelen thuis.
Is een blusdeken keuren wettelijk verplicht
Het korte antwoord is nee, niet in dezelfde zin als bij een brandblusser. Een blusdeken valt buiten de keuringsnorm NEN 2559, die geldt voor draagbare blustoestellen. Er is dus geen wettelijk voorgeschreven jaarlijkse keuring door een gecertificeerde monteur met sticker en verzegeling.
Dat betekent niet dat je niets hoeft te doen. De Arbowet legt de werkgever in artikel 3 een algemene zorgplicht op voor een veilige werkplek. Daaruit volgt dat aanwezige blusmiddelen in goede staat en direct bruikbaar moeten zijn. Een blusdeken die scheuren vertoont of achter een stapel pallets verdwenen is, voldoet niet aan die zorgplicht.
In de praktijk vult een regelmatige visuele controle deze verplichting in. Veel bedrijven laten de blusdeken meelopen in de jaarlijkse ronde van de brandblusserkeuring, zodat het blusmiddel zichtbaar en aantoonbaar is nagelopen.
Het verschil met de brandblusser in onderhoud
Een draagbare brandblusser valt onder NEN 2559 en kent een vast onderhoudsritme: een jaarlijkse controle, een uitgebreide revisie en uiteindelijk vervanging. Dat ritme wordt uitgevoerd door een REOB-gecertificeerde monteur en vastgelegd met een keuringssticker. Het verschil met de keuring en het onderhoud van blussers staat uitgelegd in onderhoud versus keuring van blussers.
Een blusdeken heeft geen interne druk, geen blusstof die kan uitzakken en geen mechanische onderdelen die slijten. Daarom is er geen technische revisie nodig en geen wettelijk keuringsregime. De controle beperkt zich tot de staat van de doek en de verpakking.
Dat onderscheid verklaart waarom een blusdeken vaak buiten het reguliere keuringscontract van de blusmiddelenleverancier valt. Wie daar niet op let, heeft een blusmiddel hangen dat nooit wordt nagekeken. Neem de blusdeken daarom expliciet op in je eigen controlelijst.
De norm: NEN-EN 1869
De productnorm voor blusdekens is NEN-EN 1869. Die Europese norm beschrijft de eisen waaraan een blusdeken moet voldoen, waaronder het materiaal, de afmetingen en de beproeving van de blussende werking. Een blusdeken die aan deze norm voldoet, is getest op het doven van gedefinieerde testbranden.
De norm gaat over het product, niet over een periodieke keuring in gebruik. Bij aanschaf let je dus op de vermelding NEN-EN 1869 en op een blusdeken met een formaat dat past bij het risico. Voor een pantry volstaat vaak een kleiner formaat, terwijl je voor een werkplaats of laadplek een groter exemplaar kiest.
Bewaar de gebruiksaanwijzing van de fabrikant. Daarin staat of de blusdeken eenmalig of meermalig te gebruiken is en hoe je hem moet opbergen en controleren. Die instructie is leidend, ook boven algemene vuistregels.
Zo controleer je een blusdeken
De controle van een blusdeken is een visuele inspectie die je zonder gereedschap uitvoert. Het doel is vaststellen dat de doek onbeschadigd is en dat de blusdeken in geval van nood direct uit de verpakking te trekken is. Loop daarbij de volgende punten na.
- De verpakking of houder is heel, schoon en niet beschadigd.
- De trekbanden of lussen zitten vast en zijn goed bereikbaar.
- De doek is niet verkleurd, vochtig geweest, gescheurd of aangetast.
- De blusdeken hangt op de juiste, gemarkeerde plek en wordt niet geblokkeerd.
- De pictogrammen en gebruiksaanwijzing zijn leesbaar.
Constateer je een gebrek, dan vervang je de blusdeken. Anders dan bij een brandblusser is herstel of revisie geen optie. Een beschadigde blusdeken biedt geen betrouwbare bescherming en hoort direct uit gebruik genomen te worden.
Leg de uitkomst van de controle kort vast. Dat hoeft geen uitgebreid rapport te zijn; een regel in het logboek met datum en bevinding volstaat om de controle aantoonbaar te maken.
Hoe vaak controleren en wanneer vervangen
Er is geen wettelijke controlefrequentie voor een blusdeken. Een jaarlijkse visuele controle is in de praktijk gebruikelijk en goed werkbaar. Door die controle te koppelen aan de jaarlijkse keuring van de brandblussers loopt alles in een vaste ronde mee.
Vervangen doe je in drie gevallen: na gebruik, bij zichtbare schade en wanneer de fabrikant een uiterste gebruiksdatum vermeldt. Een blusdeken kent geen algemene wettelijke vervaldatum, dus de staat van de doek en de instructie van de fabrikant zijn bepalend. Twijfel je over de betrouwbaarheid, vervang dan liever te vroeg dan te laat.
Een blusdeken is relatief goedkoop in vergelijking met de schade van een brand die niet op tijd gedoofd werd. De afweging om bij twijfel te vervangen is daarom snel gemaakt.
Eenmalig of meermalig gebruik
Niet elke blusdeken is herbruikbaar. Veel blusdekens zijn na een keer blussen niet meer veilig te gebruiken, omdat de doek door de hitte is aangetast. Andere types zijn door de fabrikant uitdrukkelijk als meermalig bruikbaar aangemerkt, mits ze na gebruik gecontroleerd worden.
Het verschil staat in de gebruiksaanwijzing. Ga er bij twijfel van uit dat een blusdeken na inzet vervangen moet worden. De kosten van een nieuwe blusdeken wegen niet op tegen het risico van een doek die bij een tweede brand niet meer goed dooft.
Train medewerkers er kort op dat een gebruikte blusdeken gemeld en vervangen moet worden. Een blusmiddel dat na gebruik terug aan de haak gaat zonder controle, is een vals gevoel van veiligheid.
Plaatsing in een magazijn
De plek van een blusdeken bepaalt mede de waarde ervan. Hang de blusdeken dicht bij de bron van het risico, zoals een pantry, een kantine of een laadplek met accu's. Bij beginnende branden telt elke seconde, dus de blusdeken moet binnen handbereik zijn van waar het mis kan gaan.
Zorg dat de plek zichtbaar en vrij is. Markeer de locatie met de juiste pictogrammen, in lijn met de overige BHV-middelen op de vloer. Een blusdeken achter een rolcontainer of onder een stapel dozen voldoet niet aan de bereikbaarheidseis.
Voor laad- en accuruimtes is het belangrijk te weten dat een blusdeken niet geschikt is voor elk type brand. Een brand in een lithium-ion-accu vraagt een andere aanpak; lees daarover meer in blussen van een lithium-accu. De blusdeken is een aanvulling, geen vervanging van de overige blusvoorzieningen.
Registratie en dossier
Hoewel een blusdeken geen keuringssticker krijgt, hoort de controle ervan wel in je administratie. Leg per blusdeken de plek, de controledatum en de bevinding vast. Zo kun je bij een controle door de Nederlandse Arbeidsinspectie of na een incident aantonen dat het blusmiddel in goede staat was.
Een blusdeken staat zelden op zichzelf. Hij is onderdeel van het bredere geheel aan blusmiddelen, vluchtwegen en BHV-voorzieningen. Door alles in een centraal overzicht te brengen, voorkom je dat juist de blusmiddelen zonder verplichte keuring uit beeld raken.
Hoe je dat overzicht bewaakt voor alle verplichtingen op de locatie, lees je in de complianceverplichtingen voor je magazijn. Een blusdeken is een klein onderdeel, maar het principe is hetzelfde: aantoonbaar in orde.
Veelgemaakte fouten
Rond blusdekens komen een paar misverstanden steeds terug. Het herkennen ervan voorkomt dat je in geval van nood met een onbruikbaar blusmiddel staat.
Denken dat een blusdeken nooit aandacht nodig heeft
Omdat er geen wettelijke keuring is, vergeten veel bedrijven de blusdeken volledig. Zonder controle blijft schade aan de doek of verpakking onopgemerkt. Een jaarlijkse visuele controle lost dat eenvoudig op.
Een gebruikte blusdeken terughangen
Een blusdeken die na een brandje terug aan de haak gaat zonder controle of vervanging, is een risico. Ga er bij twijfel van uit dat de blusdeken eenmalig is en vervang hem na gebruik.
De blusdeken op een onbereikbare plek hangen
Een blusmiddel dat niet snel te pakken is, voldoet niet aan de zorgplicht. Houd de plek vrij, zichtbaar en gemarkeerd, zodat de blusdeken doet waarvoor hij hangt.
Veelgestelde vragen
Nee, een blusdeken valt buiten de keuringsnorm NEN 2559 en kent geen wettelijk voorgeschreven periodieke keuring zoals een draagbare brandblusser. De zorgplicht uit de Arbowet verplicht de werkgever wel om blusmiddelen in goede staat en bereikbaar te houden. In de praktijk betekent dat een regelmatige visuele controle, meestal jaarlijks.
Een blusdeken heeft geen wettelijke maximale houdbaarheid of vervaldatum. Je mag hem in principe houden zolang hij in goede staat verkeert. Zodra de blusdeken verkleurt, scheuren vertoont, vochtig is geweest of de verpakking beschadigd is, vervang je hem. Ook na gebruik vervang je een blusdeken die niet expliciet herbruikbaar is.
De relevante norm is NEN-EN 1869, de Europese productnorm voor blusdekens. Die beschrijft de eisen aan materiaal, afmetingen en de beproeving van de blussende werking. Let bij aanschaf op een blusdeken die aan NEN-EN 1869 voldoet en op de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.
Er is geen wettelijke frequentie, maar een jaarlijkse visuele controle is gebruikelijk en praktisch. Combineer die controle met de jaarlijkse keuring van de brandblussers, zodat alle blusmiddelen in een keer worden nagelopen en in het logboek komen te staan.
Dat hangt af van het type. Veel blusdekens zijn na een keer blussen niet meer veilig te gebruiken en horen vervangen te worden. Een beperkt aantal types is door de fabrikant als herbruikbaar aangemerkt. Volg altijd de instructie van de fabrikant en vervang bij twijfel.
Plaats een blusdeken op een goed bereikbare plek bij de bron van het risico, bijvoorbeeld in de buurt van een pantry, kantine of laadplek. De blusdeken moet zichtbaar, vrij van obstakels en snel uit de verpakking te trekken zijn. Markeer de plek met de juiste pictogrammen.
