Wat is vierwegheftruckkeuring
Een vierwegheftruckkeuring is de periodieke controle waarbij wordt beoordeeld of een vierwegheftruck nog veilig te gebruiken is. Een vierwegheftruck, in de praktijk ook vierwegtruck of meerwegtruck genoemd, heeft draaibare wielen waarmee hij niet alleen vooruit en achteruit, maar ook zijwaarts kan rijden.
Dankzij die rijrichtingen vervoert een vierwegheftruck lange lasten zoals balken, buizen en panelen door gangen die voor een gewone heftruck te smal zijn. Maar de combinatie van een complex stuursysteem en lange, zware lasten maakt een gebrek aan de machine extra risicovol. De periodieke keuring vangt die gebreken op voordat ze tot een ongeval leiden.
De keuring staat los van de dagelijkse blik die de bestuurder op de truck werpt. De bestuurder ziet vooral of de machine rijdt, stuurt en heft, terwijl een periodieke keuring gericht de veiligheidsbepalende onderdelen nagaat. Beide horen bij elkaar.
Is het verplicht
De plicht om een vierwegheftruck te keuren komt voort uit de arbeidsomstandighedenwetgeving. Een vierwegheftruck is een arbeidsmiddel, en voor arbeidsmiddelen geldt een algemene zorg- en keuringsplicht.
De kern staat in artikel 7.4a van het Arbobesluit, samen met de algemene zorgplicht uit de Arbeidsomstandighedenwet dat arbeidsmiddelen in goede staat verkeren. Omdat een vierwegheftruck een hefwerktuig is, ligt het keuringsregime dicht bij dat van een gewone heftruck.
De achterliggende verplichting volgt uit de Europese richtlijn voor het gebruik van arbeidsmiddelen en is in Nederland uitgewerkt in het Arbobesluit. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij een controle vragen hoe u de staat van uw hef- en transportmiddelen bewaakt, inclusief de vierwegheftrucks.
Waarvoor een vierwegheftruck wordt gebruikt
Een vierwegheftruck lost een specifiek probleem op: lange lasten verplaatsen in een magazijn waar de ruimte schaars is. Dat verklaart waarom de machine vooral in bepaalde sectoren voorkomt.
U vindt vierwegheftrucks bij bedrijven die werken met hout, metaal, kunststof profielen, plaatmateriaal en lange verpakkingen. De truck rijdt met de last in de lengterichting de gang in en schakelt dan over naar zijwaarts rijden om de last in het vak te plaatsen. Daardoor blijven de gangen smal, net als bij een smalgangentruck, maar dan voor lange lasten.
Deze gebruikswijze stelt eigen eisen aan de keuring. De nadruk ligt op het wielsturingsysteem en de overgang tussen de rijrichtingen, naast de onderdelen die elke heftruck deelt.
Hoe vaak keuren
De wet noemt geen vast aantal keuringen per jaar, maar spreekt over zo vaak als nodig is. Voor een vierwegheftruck is daar, net als bij de gewone heftruck, een werkbare praktijk uit gegroeid.
Een jaarlijkse keuring is voor de meeste vierwegheftrucks het uitgangspunt, aangevuld met de dagelijkse controle door de bestuurder. Bij intensief gebruik in meerdere ploegen of veel manoeuvreren in smalle gangen ligt een hogere frequentie voor de hand, omdat de wielsturing, de banden en de hydrauliek dan sneller slijten.
Houd de keuringsmomenten van uw vierwegheftrucks bij in hetzelfde ritme als de overige heftrucks. Zo voorkomt u dat juist deze bijzondere machines uit beeld raken en een keuring missen.
| Gebruik | Aanbevolen keuringsfrequentie |
|---|---|
| Normaal binnengebruik | Minimaal jaarlijks, plus dagelijkse controle |
| Meerdere ploegen of intensief gebruik | Vaker dan jaarlijks |
| Veel manoeuvreren in smalle gangen | Hogere frequentie, let op wielsturing |
| Na een aanrijding of reparatie | Hercontrole voor hervatting |
Wat wordt er gecontroleerd
Een vierwegheftruckkeuring loopt de onderdelen na die de veiligheid en de bruikbaarheid bepalen. Het gaat om de delen die een vierwegheftruck deelt met elke heftruck, aangevuld met het wielsturingsysteem dat de machine bijzonder maakt.
De keuring kijkt naar de wielsturing en de schakeling tussen de rijrichtingen, de hefmast en de vorken, de hydraulische cilinders, slangen en koppelingen, de remmen, de banden, de aandrijving en de accu. Ook de claxon, de verlichting, de achteruitrijsignalering, de noodstop en de bescherming van de bestuurder horen erbij.
Daarnaast wordt gekeken of de typeplaat met het hefvermogen aanwezig en leesbaar is. Wie niet weet wat de truck mag tillen, kan hem overbelasten, met schade aan de machine of een onveilige situatie tot gevolg.
Het wielsturingsysteem
Wat een vierwegheftruck onderscheidt van een gewone heftruck, is het systeem dat de wielen draait en de rijrichting omschakelt. Dat systeem is het hart van de machine en krijgt bij de keuring bijzondere aandacht.
De keuring controleert of de wielen betrouwbaar draaien naar de gekozen stand, of de overgang tussen vooruit, achteruit en zijwaarts soepel en voorspelbaar verloopt, en of er geen speling of lekkage in het stuursysteem zit. Een systeem dat hapert of onverwacht schakelt, maakt het manoeuvreren met een lange last in een smalle gang gevaarlijk.
Omdat de wielsturing veel onderdelen heeft die continu bewegen, slijt zij sneller dan bij een eenvoudige truck. Een vroege afwijking in het schakelgedrag is een signaal om de machine te laten nakijken voordat een keuring of een storing volgt.
Hefmast, vorken en hydrauliek
Naast de bijzondere wielsturing deelt een vierwegheftruck het tilgedeelte met elke andere heftruck. Dat deel krijgt dezelfde aandacht als bij een reguliere keuring.
De keuring beoordeelt de hefmast op vervorming en slijtage, de vorken op scheuren en slijtage aan de hiel, en de kettingen of cilinders die de mast bewegen. Een vork of mast met een beginnende scheur kan onder een zware, lange last bezwijken.
De hydraulische cilinders en slangen moeten de last soepel heffen en op hoogte houden zonder weg te zakken. Olie onder de machine of een mast die zakt onder belasting, is reden om de truck uit gebruik te nemen tot het is hersteld.
Wie mag keuren
De keuring wordt uitgevoerd door een deskundige keurmeester met kennis van heftrucks en hefwerktuigen. Een vierwegheftruck is door het stuursysteem geen machine die u zonder die kennis verantwoord beoordeelt.
In de praktijk wordt de vierwegheftruck meegenomen in hetzelfde keuringscontract als de overige heftrucks. De keurmeester kent de specifieke aandachtspunten van de wielsturing en legt de bevindingen objectief vast in een keuringsrapport.
Welke keurmeester u ook inzet, zorg dat een geconstateerd gebrek ook echt tot herstel leidt. Een keuring zonder opvolging biedt geen bescherming en is bij een inspectie weinig waard.
Dagelijkse controle door de bestuurder
Naast de periodieke keuring is de dagelijkse blik van de bestuurder het eerste vangnet. Die kost weinig tijd en voorkomt dat een gebrek lang onopgemerkt blijft.
Voor gebruik kijkt de bestuurder of de wielsturing soepel schakelt, of de mast en de vorken er goed uitzien, of er geen olie onder de machine ligt, en of de remmen en de noodstop werken. Een vierwegheftruck die niet in orde is, blijft staan en wordt gemeld.
Maak deze controle eenvoudig en vanzelfsprekend. Een korte checklist op de machine en een duidelijke meldroute helpen om kleine gebreken vroeg op te lossen, voordat ze een keuring of een ongeval worden.
Registratie en dossier
Ook voor een vierwegheftruck hoort de keuring aantoonbaar te zijn. Het keuringsrapport en een vorm van registratie laten bij een controle zien dat u de machine beheert.
Leg per truck vast wanneer de laatste keuring is gedaan, wat er is bevonden en welk herstel is uitgevoerd. Omdat een bedrijf vaak maar een of twee vierwegheftrucks heeft, raakt een keuringsdatum makkelijk uit beeld als de registratie informeel blijft.
Dit overzicht hoort bij hetzelfde dossier als de keuringen van de overige heftrucks en arbeidsmiddelen. Zo heeft u bij een controle door de Arbeidsinspectie in één keer alle bewijs bij elkaar.
Afkeur en herstel
Niet elke keuring eindigt met een goedkeuring. Soms is er een gebrek dat de veiligheid raakt, en dan is direct handelen nodig.
Een vierwegheftruck met een haperende wielsturing, een gescheurde vork, een lekkende hydrauliek of een defecte noodstop haalt u uit gebruik tot het gebrek is hersteld. Markeer de machine duidelijk als buiten gebruik, zodat niemand hem per ongeluk toch pakt. Laat het herstel uitvoeren en keur daarna opnieuw.
Leg de afkeur, de reden en het herstel vast in het dossier. Zo blijft aantoonbaar dat u het gebrek serieus heeft genomen en heeft opgelost in plaats van genegeerd.
Veelgemaakte fouten
De meeste problemen rond vierwegheftrucks ontstaan doordat ze als uitzondering buiten het vaste keuringsritme vallen. Een paar fouten komen telkens terug.
De eerste is de vierwegheftruck vergeten in de planning, omdat het er maar een of twee zijn naast een grotere vloot heftrucks. De tweede is de wielsturing oppervlakkig beoordelen, terwijl daar juist de machine-specifieke risico's zitten. De derde is geen registratie bijhouden, waardoor de keuring bij een inspectie niet aantoonbaar is.
Wie de vierwegheftrucks samen met de andere transportmiddelen in een vast overzicht beheert, voorkomt deze fouten. De keuring hoort daarbij in hetzelfde overzicht als de overige verplichte magazijnkeuringen.
Veelgestelde vragen
Een vierwegheftruck is een arbeidsmiddel en valt onder artikel 7.4a van het Arbobesluit. De wet verplicht de werkgever om hef- en transportmiddelen veilig te houden en periodiek te beoordelen. Voor een vierwegheftruck betekent dat een keuring die qua diepgang lijkt op die van een gewone heftruck, doorgaans jaarlijks.
Een jaarlijkse keuring is voor de meeste vierwegheftrucks het uitgangspunt, aangevuld met de dagelijkse controle door de bestuurder. Bij intensief gebruik in meerdere ploegen of in smalle gangen met veel manoeuvreren kan een hogere frequentie verstandig zijn. De handleiding van de fabrikant geeft aanvullende aanwijzingen die u aanhoudt.
Een vierwegheftruck heeft draaibare wielen waarmee hij niet alleen vooruit en achteruit, maar ook zijwaarts kan rijden. Daardoor vervoert hij lange lasten zoals balken en buizen door smalle gangen die voor een gewone heftruck te krap zijn. Dat extra wielsturingsysteem is het belangrijkste onderdeel dat bij de keuring aandacht vraagt.
De keuring kijkt naar het wielsturingsysteem en de schakeling tussen de rijrichtingen, de hefmast en de vorken, de hydraulische cilinders en slangen, de remmen, de banden en de aandrijving. Ook de typeplaat met het hefvermogen, de claxon, de verlichting, de noodstop en de bescherming van de bestuurder horen erbij.
Het vermogen om in vier richtingen te rijden komt van een systeem dat de wielen draait en de rijrichting omschakelt. Als dat systeem speling heeft of niet betrouwbaar schakelt, kan de truck onverwacht reageren tijdens het manoeuvreren met een lange last in een smalle gang. Daarom controleert de keurmeester de wielsturing en de overgang tussen de rijrichtingen extra zorgvuldig.
De keuring wordt uitgevoerd door een deskundige keurmeester met kennis van heftrucks en hefwerktuigen. In de praktijk wordt de vierwegheftruck vaak meegenomen in hetzelfde keuringscontract als de overige heftrucks. Belangrijk is dat de bevindingen objectief worden vastgelegd en dat gebreken tot herstel leiden.
Ja. Een vierwegheftruck is een van de arbeidsmiddelen die periodiek beoordeeld moeten worden en hoort daarmee in hetzelfde overzicht als de heftruckkeuring, de stellingkeuring en de overige verplichtingen van het magazijn.
