De ene meter die u zelf kunt lezen
Van alle onderdelen van een brandblusser is de drukmeter het enige dat u zonder gereedschap en zonder opleiding kunt beoordelen. Een blik volstaat: staat de wijzer in het groen, dan is de kans groot dat de blusser klaar is voor gebruik. Staat hij in het rood, dan is er iets mis.
Juist omdat die controle zo eenvoudig is, wordt hij vaak vergeten. Een blusser hangt jaren aan de muur zonder dat iemand ernaar kijkt, tot het moment dat hij nodig is. Dan blijkt soms dat de druk al lang was weggelopen en dat het rode vlak al maanden zichtbaar was.
In dit artikel leest u wat de drukmeter precies meet, wat de kleuren betekenen, welke blussers geen meter hebben en hoe deze eigen controle zich verhoudt tot de verplichte keuring. De rode draad: de meter is een handig hulpmiddel, geen vervanging van goed onderhoud.
Wat de drukmeter eigenlijk meet
De drukmeter, ook wel manometer genoemd, geeft de druk weer in het blusvat. De meeste draagbare blussers werken met permanente druk: het blusmiddel en een drijfgas, meestal stikstof, staan samen onder druk in het vat. Die druk stuwt de blusstof naar buiten zodra u de blusser bedient.
Loopt die druk weg, dan werkt het mechanisme niet meer zoals het hoort. De blusser komt traag op gang, stoot te weinig blusstof uit of doet helemaal niets. De meter maakt dat onzichtbare probleem zichtbaar voordat het misgaat, mits iemand er af en toe naar kijkt.
Belangrijk om te weten: de meter zegt iets over de druk, en alleen over de druk. Of de slang nog heel is, of de blusstof niet verklonterd is en of de blusser niet over datum is, ziet u er niet aan af. Daarvoor bestaat het onderhoud volgens NEN 2559.
Groen, rood en geel: de kleuren uitgelegd
De schaal van een manometer is verdeeld in kleurvlakken. Het groene vlak in het midden is de normale werkdruk. Staat de wijzer daar, dan is de druk voldoende om de blusser te laten werken. U hoeft niet naar het exacte getal te kijken; ergens in het groen is goed.
Het rode vlak staat voor druk buiten de veilige marge. Bij veel meters ziet u links en rechts van het groen een rode zone. Links betekent te lage druk, meestal doordat er langzaam gas is ontsnapt. Rechts betekent te hoge druk, bijvoorbeeld door sterke opwarming. In beide gevallen is de blusser onbetrouwbaar.
Sommige meters gebruiken daarnaast een geel of oranje deel als overgangs- of waarschuwingszone. Behandel geel niet als groen: het is een teken dat de druk richting de grens beweegt en dat controle verstandig is. Twijfelt u over de kleuraanduiding op uw model, houd dan aan dat alleen duidelijk in het groen betrouwbaar is.
Niet elke blusser heeft een manometer
De drukmeter hoort bij blussers met permanente druk. Er zijn ook typen zonder meter, en die controleert u op een andere manier. Wie alleen op de meter afgaat, mist bij die typen juist het signaal.
De CO2-blusser heeft geen bruikbare manometer. Het kooldioxide zit als vloeistof onder zeer hoge druk in het vat, en een gewone meter geeft daar geen betrouwbaar beeld van. Deze blusser controleert u op gewicht: weegt hij minder dan het opgegeven minimum, dan is er blusstof ontsnapt.
Ook blussers met een apart gaspatroon hebben geen permanente druk op het vat en dus geen manometer. Bij deze typen wordt het drijfgas pas bij bediening vrijgegeven. De controle richt zich hier op de staat van het patroon en de blusstof, wat bij uitstek werk is voor de onderhoudsbeurt.
Waarom druk wegvalt
Een gevallen wijzer heeft bijna altijd een oorzaak, en die kennen helpt om herhaling te voorkomen. De meest voorkomende reden is een langzaam lek. Via een versleten afsluiter, een beschadigde afdichting of een niet goed sluitende kop ontsnapt in de loop van maanden een beetje drijfgas.
Temperatuur speelt ook een rol. Grote schommelingen laten de druk stijgen en dalen. In een onverwarmd magazijn of vlak bij een laaddeur staat een blusser bloot aan koude en warmte, wat de druk beweeglijker maakt dan bij een constante binnentemperatuur.
Ten slotte kan onbedoeld gebruik druk kosten. Een blusser die kort is beproefd, aangestoten of waarvan de pen los heeft gezeten, verliest druk zonder dat het opvalt. Daarom hoort ook een blusser die er ongebruikt uitziet maandelijks een blik te krijgen.
Zelf controleren: hoe en hoe vaak
De eigen controle is kort maar waardevol. Een maandelijkse ronde langs de blussers is een gangbare frequentie en past goed bij het beheer van een magazijn. U kijkt bij elke blusser naar een handvol punten die samen een goed beeld geven.
Controleer of de wijzer in het groen staat, of de blusser onbeschadigd is, of de verzegeling en de borgpen intact zijn en of de blusser goed bereikbaar en zichtbaar hangt op de juiste ophanghoogte. Noteer wat u ziet, zodat een trend zichtbaar wordt.
Die aantekening is belangrijker dan hij lijkt. Eén meting zegt weinig, maar een reeks laat zien of een blusser stabiel is of langzaam druk verliest. Wie de controle vastlegt, ziet een probleem aankomen in plaats van het pas te ontdekken op het moment dat de blusser nodig is.
De meter vervangt de keuring niet
Het is verleidelijk om te denken: de wijzer staat in het groen, dus is de blusser goed. Dat klopt alleen voor de druk. De volledige beoordeling van een blusser gebeurt bij het onderhoud volgens NEN 2559, de norm voor het onderhoud van draagbare blustoestellen.
Bij die keuring wordt de druk gecontroleerd, maar ook het gewicht geverifieerd, de veiligheidspen en de verzegeling nagekeken en de slang en het spuitstuk beoordeeld op schade en verstopping. Daarnaast gelden er termijnen voor revisie, waarbij de blusser wordt geopend en de blusstof vervangen.
De eigen maandelijkse controle en de deskundige jaarlijkse keuring vullen elkaar dus aan. De eerste vangt zichtbare problemen tussendoor op, de tweede beoordeelt de blusser volledig en levert het bewijs dat u aantoonbaar aan uw verplichtingen voldoet. Het NEN beheert de norm die dit onderhoud beschrijft.
Aandachtspunten in het magazijn
In een magazijn staan blussers vaker bloot aan invloeden die de druk raken dan in een kantoor. Stof, trillingen van passerende heftrucks en temperatuurwisselingen bij laaddeuren zetten materiaal en afdichtingen sneller onder druk. De maandelijkse blik is hier dus geen overbodige luxe.
Let daarnaast op de plaatsing. Een blusser vlak bij een warmtebron of in de volle zon tegen een gevel warmt op, wat de wijzer richting het rechter rode vlak duwt. Een blusser in een koude, tochtige hoek beweegt de andere kant op. Een stabiele, beschutte plek houdt de druk rustiger.
Het aantal blussers maakt het beheer bovendien tot een klus op zich. In een grote hal met tientallen toestellen is een losse maandelijkse ronde snel onoverzichtelijk. Een vaste route en een vastgelegde registratie voorkomen dat een blusser met een rode meter maanden onopgemerkt blijft. Dit past in de bredere brandveiligheid van het magazijn.
Wat te doen als de meter in het rood staat
Ziet u bij de controle een wijzer in het rode vlak, behandel de blusser dan als onbetrouwbaar. Vertrouw er niet op als enige voorziening in die ruimte en zorg dat er intussen een goedgekeurde blusser bereikbaar is. Een blusser met de verkeerde druk kan op het beslissende moment falen.
Vul de blusser niet zelf bij. Het op druk brengen vraagt de juiste apparatuur en blusstof en kennis van het type, en sleutelen aan een drukvat is gevaarlijk. Leg de blusser apart, markeer hem duidelijk als buiten gebruik en meld hem bij uw onderhoudsbedrijf voor controle of vervanging.
Kijk ten slotte of het een incident of een patroon is. Valt bij meerdere blussers of steeds bij dezelfde blusser de druk weg, dan is er een structurele oorzaak, van temperatuur tot een verkeerd type op de verkeerde plek. Dat signaal hoort terug te komen bij de afweging tussen herstellen en vervangen.
Zo helpt Envora hierbij
De drukmeter is een klein onderdeel van een groter geheel. Naast de eigen controle horen de jaarlijkse keuring, de revisietermijnen en het complete blusdossier bij te blijven, en dat verspreid over soms tientallen blussers per locatie. Envora brengt die brandveiligheid samen op één platform.
In het portaal ziet u per blusser de keuringsstatus, de vervaltermijnen en de aantekeningen van de eigen controles, zodat een rode meter of een naderende revisie niet tussen wal en schip valt. De maandelijkse ronde en de deskundige keuring komen zo op één plek bij elkaar.
Daarmee staat uw blusdossier inspectie-proof klaar, naast de andere verplichtingen in het magazijn, van noodverlichting en stellingen tot de RI&E. Bij een controle laat u zien dat u de brandveiligheid aantoonbaar op orde houdt in plaats van te vertrouwen op één blik op de meter.
Veelgestelde vragen
Dan staat de blusser niet onder de juiste druk. Het rode vlak links betekent meestal te lage druk, waardoor de blusser bij gebruik niet of onvoldoende uitstoot. Het rode vlak rechts betekent te hoge druk. In beide gevallen is de blusser onbetrouwbaar en laat u hem controleren door een deskundig onderhoudsbedrijf. Gebruik hem niet als de enige voorziening tot dat gebeurd is.
Nee, ergens in het groene vlak volstaat. Het groene vlak is een bandbreedte waarbinnen de druk voldoende is om de blusser te laten werken. Wel is het goed om te letten op verandering: schuift de wijzer over de maanden richting de rand van het groen, dan is dat een teken dat de druk langzaam wegloopt en dat controle verstandig is.
Een CO2-blusser bevat vloeibaar kooldioxide onder zeer hoge druk, en een gewone manometer geeft daar geen betrouwbaar beeld van. Daarom controleert u een CO2-blusser niet op een meter maar op gewicht. Weegt hij minder dan het opgegeven minimumgewicht, dan is er blusstof ontsnapt en moet de blusser worden nagekeken of gevuld.
Een maandelijkse visuele controle is een gangbare en verstandige frequentie. U kijkt of de wijzer in het groen staat, of de blusser onbeschadigd en goed bereikbaar is en of de verzegeling intact is. Deze eigen controle staat los van de jaarlijkse keuring door een deskundige en vervangt die niet.
Nee. De drukmeter zegt alleen iets over de druk op dat moment, niet over de staat van de slang, het spuitstuk, de blusstof of de vervaldatum. Een blusser kan onder goede druk staan en toch afgekeurd worden bij de keuring. De meter is een snelle indicatie, geen vervanging van het onderhoud volgens NEN 2559.
Nee, dat laat u over aan een deskundig onderhoudsbedrijf. Het bijvullen en op druk brengen vraagt de juiste apparatuur, de juiste blusstof en kennis van het type blusser. Zelf sleutelen aan een drukvat is bovendien gevaarlijk. Een gevallen wijzer is een signaal om de blusser te laten nakijken, niet om zelf in te grijpen.
Nee. De jaarlijkse keuring en de periodieke revisie volgen uit NEN 2559 en staan los van wat de meter aangeeft. De eigen maandelijkse controle en de deskundige keuring vullen elkaar aan: de eerste vangt zichtbare problemen tussentijds op, de tweede beoordeelt de blusser volledig en aantoonbaar.
Een beschadigde, gebarsten of van binnen beslagen manometer is zelf een reden voor controle. U kunt de druk dan niet betrouwbaar aflezen, dus behandelt u de blusser alsof de druk onbekend is. Meld het bij de eerstvolgende keuring of laat de blusser eerder nakijken als het de enige voorziening in een ruimte is.
