Waarom dit telt in een magazijn
Werken op hoogte is in een magazijn geen uitzondering. Iemand moet op het dak zijn voor onderhoud, langs de rand van een entresol werken of boven op een stelling iets bereiken. Zodra collectieve bescherming ontbreekt, hangt de veiligheid van die persoon aan een ankerpunt.
Dat ankerpunt is het stille sluitstuk van de valbeveiliging. Het valt niet op, tot het moment dat het een val moet opvangen. Precies daarom stelt de norm harde eisen aan de sterkte ervan en aan de controle dat het die sterkte ook echt heeft.
Dit artikel legt uit wat een ankerpunt is, wat NEN-EN 795 eist, hoe vaak keuren nodig is en waar u in een magazijn op moet letten. De kern is eenvoudig: een ankerpunt dat niet aantoonbaar in orde is, biedt geen bescherming.
Wat is een ankerpunt
Een ankerpunt is de voorziening waaraan iemand zich vastmaakt bij het werken op hoogte. Aan dat punt hangt via een vanglijn en een harnas de bescherming die een val moet opvangen of voorkomen. Het ankerpunt vormt daarmee het vaste einde van het systeem, verankerd in de constructie.
Er zijn vaste en tijdelijke ankerpunten. Vaste punten zitten permanent in het dak, de gevel of de constructie, bijvoorbeeld als los oog of als onderdeel van een kabelsysteem. Tijdelijke voorzieningen worden per klus geplaatst, zoals een balkanker of een verplaatsbaar systeem.
Wat het type ook is, de functie is telkens dezelfde: een betrouwbaar punt dat de krachten van een val kan opnemen. Dat betrouwbaar zijn is geen aanname maar iets dat de norm en de keuring moeten borgen.
NEN-EN 795 en de 12 kN-eis
NEN-EN 795 is de norm die de eisen aan ankervoorzieningen voor persoonlijke valbeveiliging vastlegt. De norm onderscheidt verschillende typen ankervoorzieningen en stelt eisen aan hun sterkte, hun uitvoering en de manier waarop ze in de constructie worden bevestigd.
Een centraal getal uit die norm is 12 kN. Een ankerpunt moet ten minste die belasting kunnen weerstaan. Die waarde hoort bij de krachten die vrijkomen wanneer een val wordt opgevangen, waarbij het gewicht van de persoon door de plotselinge remming een veelvoud van dat gewicht aan kracht oplevert.
Het gevolg is dat de sterkte van het ankerpunt niet los staat van de bevestiging. Een sterk oog dat in een zwakke ondergrond is geschroefd, haalt de 12 kN niet. Daarom beoordeelt een keuring altijd het geheel van ankerpunt en ondergrond, niet alleen het losse onderdeel.
Eerst collectief, dan aanlijnen
De Arbowet kent een vaste volgorde bij valgevaar. Het Arbeidsomstandighedenbesluit vraagt om eerst collectieve maatregelen te nemen, zoals een hekwerk of een leuning, die iedereen tegelijk beschermen zonder dat er iets aan het lichaam hoeft.
Pas als collectieve bescherming redelijkerwijs niet mogelijk is, komt persoonlijke valbeveiliging met een ankerpunt in beeld. Aanlijnen is dus geen eerste keuze maar een sluitstuk, voor situaties waarin een hekwerk niet kan.
Waarom die volgorde ertoe doet
Een hekwerk werkt altijd en vraagt niets van de gebruiker. Een ankerpunt werkt alleen als iemand zich correct aanlijnt, het juiste harnas draagt en de vanglijn goed instelt. Daarmee introduceert aanlijnen een menselijke factor die bij collectieve bescherming ontbreekt.
Voor uw beoordeling betekent dit dat u eerst kijkt of een collectieve oplossing mogelijk is voor het werk op hoogte. Kan dat niet, dan zijn ankerpunten de aangewezen route, en dan moeten die ankerpunten in orde en gekeurd zijn.
De jaarlijkse keuring
Een ankerpunt wordt minimaal een keer per jaar gekeurd door een deskundige. Die periodieke keuring beoordeelt of het ankerpunt nog aan de norm voldoet, of de bevestiging in de constructie intact is en of er geen schade of corrosie is die de sterkte aantast.
De vastlegging van die keuring volgt NEN-EN 365, de norm voor het beheer van persoonlijke valbeveiliging. Die norm gaat over markering, gebruiksinformatie en de periodieke keuring met registratie. Zo hoort niet alleen het ankerpunt maar het hele systeem, inclusief harnas en vanglijn, in de jaarlijkse beoordeling.
Naast de vaste jaarlijkse keuring geldt dat u bij twijfel eerder laat keuren. Zichtbare schade, een onbekende historie of een systeem dat lang buiten gebruik is geweest, zijn redenen om niet op de kalender te wachten maar direct te laten beoordelen.
De controle voor elk gebruik
De jaarlijkse keuring vervangt de dagelijkse verantwoordelijkheid niet. Voor elk gebruik controleert de gebruiker zelf het ankerpunt en het systeem visueel. Hij kijkt of het ankerpunt vastzit, of er geen zichtbare schade is en of het keuringsbewijs geldig is.
Diezelfde controle geldt voor het harnas en de vanglijn die eraan komen te hangen. Een beschadigde vanglijn of een harnas met slijtage maakt een perfect ankerpunt alsnog onveilig, omdat het systeem zo sterk is als de zwakste schakel.
Die eigen controle kost weinig tijd en vangt juist de gebreken die tussen twee keuringen ontstaan. Maak er een vaste stap van in de werkinstructie voor werken op hoogte, net als het aantrekken van het harnas zelf.
Keuring na een val of belasting
Er is een situatie waarin u niet mag wachten op de jaarlijkse keuring: nadat het systeem een val of een zware belasting heeft opgevangen. Bij het remmen van een val komen grote krachten vrij, en die kunnen schade veroorzaken die van buiten niet zichtbaar is.
Neem het ankerpunt in dat geval direct uit gebruik en laat het beoordelen door een deskundige voordat iemand het opnieuw gebruikt. Hetzelfde geldt voor het harnas en de vanglijn die de val hebben opgevangen, want ook die kunnen inwendig zijn beschadigd.
Ankerpunten in een magazijn
In een magazijn zitten ankerpunten op de plekken waar op hoogte wordt gewerkt zonder dat een hekwerk kan. Denk aan het dak voor onderhoud aan installaties, de randen van een entresol of bordes, en werk boven op hoge stellingen bij het bereiken van goederen of onderdelen.
Ook rond laadperrons en bij het werken boven op vrachtwagens of tankwagens spelen valrisico's, en daar worden soms tijdelijke of vaste ankervoorzieningen ingezet. Elk van die punten hoort in het overzicht van te keuren voorzieningen, net als uw ladders en trappen.
Het risico is dat ankerpunten uit beeld raken omdat ze weinig worden gebruikt. Juist een punt dat maar twee keer per jaar dienstdoet, wordt makkelijk vergeten in de keuringsplanning, terwijl het op dat moment volledig moet werken.
Vastleggen en dossier op orde
Van elke keuring hoort een bewijs te bestaan met de datum, de bevindingen en de eerstvolgende vervaldatum. Dat maakt de status van elk ankerpunt op elk moment herleidbaar, en het laat bij een controle of na een incident zien dat u de voorziening serieus beheert.
Leg de ankerpunten daarom vast in dezelfde keuringskalender als uw andere voorzieningen, met een signaal ruim voor de vervaldatum. Zo loopt de jaarlijkse keuring van uw valbeveiliging mee in het vaste ritme en valt geen enkel punt tussen wal en schip.
Zo helpt Envora hierbij
Envora brengt in een compliance-scan in kaart waar in uw magazijn op hoogte wordt gewerkt, welke ankerpunten daarbij horen en of die nog een geldige keuring hebben. De valbeveiliging komt daarbij naast uw overige keuringen in een centraal overzicht met status en vervaldatums.
Zo blijft geen enkel ankerpunt onzichtbaar, ook niet de punten die maar zelden worden gebruikt. U ziet in een oogopslag wat is gekeurd, wanneer de volgende keuring nodig is en welke actie op korte termijn openstaat, en bij een controle heeft u het dossier direct bij de hand.
Veelgestelde vragen
Een ankerpunt voor valbeveiliging moet minimaal een keer per jaar worden gekeurd door een deskundige. Die periodieke keuring beoordeelt de bevestiging, de constructie en de staat van het ankerpunt. Daarnaast controleert de gebruiker het ankerpunt voor elk gebruik visueel. Na een val of een andere zware belasting is bovendien een directe herkeuring nodig voordat het systeem opnieuw mag worden gebruikt.
NEN-EN 795 stelt de eisen aan ankervoorzieningen voor persoonlijke valbeveiliging. Een centraal punt daaruit is dat een ankerpunt een belasting van ten minste 12 kN moet kunnen opnemen. Die waarde hoort bij de krachten die vrijkomen als iemand valt en door het systeem wordt opgevangen. Een ankerpunt dat die belasting niet zeker aankan, biedt geen betrouwbare bescherming en mag niet worden gebruikt.
De keuring hoort te gebeuren door een deskundige die de constructie en de norm kent en die de bevestiging kan beoordelen. Vaak is dat een gecertificeerde keuringsinstelling of een deskundige van de leverancier van het systeem. Belangrijk is dat de keurende partij onafhankelijk genoeg is en de juiste kennis heeft, en dat de uitkomst met datum wordt vastgelegd. Zo is de keuring aantoonbaar en herleidbaar.
NEN-EN 795 gaat over de eisen aan de ankervoorziening zelf: hoe sterk die moet zijn en aan welke voorwaarden hij voldoet. NEN-EN 365 gaat over het gebruik en beheer van persoonlijke valbeveiliging, waaronder de markering, de gebruiksinformatie en de periodieke keuring met vastlegging. Samen dekken ze het ankerpunt en het bredere valbeveiligingssysteem dat eraan hangt.
Ja. Na een val of een andere zware belasting is directe herkeuring verplicht voordat het ankerpunt en het systeem weer worden gebruikt. Bij het opvangen van een val komen grote krachten vrij die schade kunnen veroorzaken die van buiten niet altijd zichtbaar is. Neem het ankerpunt tot die beoordeling uit gebruik. Dat geldt ook voor het harnas en de vanglijn die de val hebben opgevangen.
Als er op hoogte wordt gewerkt en collectieve maatregelen zoals hekwerk niet mogelijk zijn, dan is persoonlijke valbeveiliging met een deugdelijk ankerpunt de aangewezen oplossing. Het Arbeidsomstandighedenbesluit vraagt eerst collectieve bescherming en pas daarna individuele aanlijning. Waar u aanlijnen, moet het ankerpunt aan de norm voldoen en gekeurd zijn. Of ankerpunten nodig zijn, volgt uit de beoordeling van het werk op hoogte in uw magazijn.
Een gekeurd ankerpunt heeft een geldig keuringsbewijs met datum en vaak een label of markering die de status aangeeft. Ontbreekt die vastlegging, is de keuring verlopen, of zijn er zichtbare schade, corrosie of losse bevestiging, dan mag u het ankerpunt niet gebruiken. Bij twijfel geldt hetzelfde als bij afkeur: niet gebruiken en eerst laten beoordelen door een deskundige.
