Waarom controleren voor gebruik
Een ladder die vorig kwartaal is goedgekeurd, kan vandaag beschadigd zijn. Een val tijdens transport, een tik van een heftruck of gewone slijtage laat sporen na die pas zichtbaar worden als iemand er even naar kijkt. Daarom hoort bij veilig werken met een ladder niet alleen de periodieke keuring, maar ook een korte controle voor elk gebruik.
Die controle doet de gebruiker zelf, vlak voordat hij de ladder opgaat. Het kost ongeveer een minuut en vangt precies de schade op die tussen twee keuringen ontstaat. In dit artikel leggen we uit waar u op let, hoe dit zich verhoudt tot de keuring en wanneer u een ladder afkeurt. Voor het bredere beeld zie ons artikel over de ladderkeuring.
Verschil met de keuring
De controle voor gebruik en de periodieke keuring zijn twee verschillende dingen die elkaar aanvullen. De controle voor gebruik is een snelle visuele check door de gebruiker, gericht op zichtbare schade op dat moment. De keuring is een grondiger beoordeling door een deskundige, waarbij ook de constructie en de werking van scharnieren en vergrendelingen worden getoetst.
De periodieke keuring gebeurt minimaal een keer per jaar en het resultaat wordt vastgelegd. De dagelijkse controle daarentegen wordt niet standaard gedocumenteerd, maar hoort wel bij de routine. Het een vervangt het ander niet: een recente keuring ontslaat de gebruiker niet van de check voor gebruik, en de dagelijkse check maakt de jaarlijkse keuring niet overbodig.
Wat de wet en NEN 2484 vragen
De wettelijke basis ligt in het Arbeidsomstandighedenbesluit. Dat eist dat arbeidsmiddelen, waaronder ladders, in goede staat verkeren en veilig worden gebruikt. De keuringsplicht voor arbeidsmiddelen volgt uit artikel 7.4a, dat we uitgebreider behandelen in ons artikel over het Arbobesluit 7.4a.
De praktische invulling voor ladders en trappen loopt via NEN 2484, de norm voor draagbaar klimmaterieel. Die norm beschrijft eisen aan ontwerp, fabricage en inspectie. NEN 2484 is niet letterlijk in de wet opgenomen, maar geldt als de erkende invulling van de open eisen uit het Arbobesluit en wordt in de praktijk als uitgangspunt gebruikt bij de keuring. De controle voor gebruik sluit daarop aan als de dagelijkse laag boven de jaarlijkse keuring.
Waar let je op
Een goede controle voor gebruik volgt de ladder van onder naar boven. Begin bij de voeten: zitten de antislipdoppen er nog op en zijn ze niet versleten? Kijk dan naar de bomen, de lange zijdelen, op verbuiging, scheuren, deuken of corrosie. Loop daarna de sporten na op loszitten, ontbreken of beschadiging.
Bij een opsteek-, schuif- of vouwladder controleert u ook de scharnieren, de vergrendeling en de spreidbeveiliging, die de ladder in de juiste stand houdt. Let tot slot op vuil, olie of verf, want die kunnen de grip verminderen of schade aan het zicht onttrekken. Voor de precieze grenzen verwijzen we naar de afkeurcriteria voor ladders.
Wanneer keur je af
De regel is eenvoudig: bij twijfel gebruikt u de ladder niet. Neem een ladder direct uit gebruik bij een kromme of gescheurde boom, een losse, ontbrekende of vervormde sport, ontbrekende of versleten voeten, of een defecte vergrendeling of spreidbeveiliging. Ook na een val of aanrijding gaat de ladder eerst opzij voor een grondige beoordeling.
Een afgekeurde ladder markeert u duidelijk en zet u apart, zodat niemand hem per ongeluk toch pakt. Zo voorkomt u dat een beschadigde ladder alsnog in gebruik blijft omdat er haast is. De keuze is dan reparatie door een deskundige of vervanging.
Veilig opstellen en gebruiken
Een goedgekeurde ladder is pas veilig als hij ook goed wordt opgesteld. Zet de ladder op een stevige, vlakke ondergrond, houd de juiste hoek aan en zorg dat hij niet kan wegglijden of omvallen. Werk niet te hoog op de ladder en houd bij het klimmen zoveel mogelijk contact met de ladder.
Voor werk dat langer duurt of hoger reikt, is een ladder vaak niet het juiste middel. Dan is een rolsteiger of een andere voorziening veiliger. De afweging tussen ladder en alternatief hoort thuis in de beoordeling van het werken op hoogte.
Schade vastleggen
De dagelijkse controle hoeft u niet formeel te documenteren, maar het uit gebruik nemen van een ladder legt u wel vast. Noteer welke ladder is afgekeurd, waarom, en wat ermee gebeurt. Zo blijft traceerbaar dat er is opgetreden en voorkomt u dat een afgekeurde ladder terugkeert in de roulatie.
Combineer dit met de vastlegging van de periodieke keuring, zodat u per ladder een compleet beeld heeft. Bij een controle of na een incident toont die administratie aan dat u het klimmateriaal serieus beheert.
Zo helpt Envora hierbij
Envora beoordeelt of het beheer van uw ladders en ander klimmateriaal op orde is, van de periodieke keuring tot de dagelijkse controle en de administratie eromheen. We toetsen of de keuringen actueel zijn en of gebruikers weten waar ze op moeten letten voordat ze de ladder opgaan.
Meer weten? Bekijk ons artikel over de ladderkeuring en de keuring van ladders en trappen.
Veelgestelde vragen
Ja, een korte visuele controle voor elk gebruik hoort bij veilig werken met een ladder. De periodieke keuring, minimaal een keer per jaar, toont de staat op een moment, maar schade kan op elk moment daarna ontstaan door een val, verkeerd transport of slijtage. Door voor gebruik even te kijken naar de bomen, sporten, voeten en scharnieren vangt u die schade op voordat u de ladder opgaat. Deze controle doet de gebruiker zelf en kost nauwelijks tijd.
De controle voor gebruik is een korte visuele check door de gebruiker zelf, vlak voordat de ladder wordt ingezet. De periodieke keuring is een grondiger beoordeling door een deskundige, minimaal een keer per jaar, waarbij ook de constructie en de werking van onderdelen worden getoetst en het resultaat wordt vastgelegd. De dagelijkse controle vervangt de keuring niet en de keuring vervangt de dagelijkse controle niet; ze vullen elkaar aan.
Kijk naar de bomen op verbuiging, scheuren of deuken, naar de sporten op loszitten, ontbreken of beschadiging, en naar de voeten en antislip op slijtage of ontbreken. Controleer bij een opsteek- of schuifladder de scharnieren, de vergrendeling en de spreidbeveiliging, en let op vuil, olie of verf die grip of zicht op schade wegneemt. Vertrouwt u de ladder niet, gebruik hem dan niet.
Neem een ladder direct uit gebruik bij een kromme of gescheurde boom, een losse, ontbrekende of vervormde sport, ontbrekende of versleten voeten, een defecte vergrendeling of spreidbeveiliging, of bij duidelijke gebreken na een val. Ook bij twijfel geldt: niet gebruiken. Een afgekeurde ladder markeert u en zet u apart, zodat niemand hem per ongeluk toch pakt, in afwachting van reparatie of vervanging.
NEN 2484 is de norm voor draagbaar klimmaterieel en beschrijft de eisen aan onder meer ontwerp, fabricage en inspectie van ladders en trappen. De norm zelf is niet letterlijk in de wet opgenomen, maar geldt als de erkende invulling van de open eisen uit het Arbobesluit dat arbeidsmiddelen in goede staat moeten verkeren. In de praktijk wordt NEN 2484 als uitgangspunt gebruikt bij de periodieke keuring van ladders.
De visuele controle voor gebruik doet de gebruiker zelf; daar is geen keurmeester voor nodig. Wel is het belangrijk dat de gebruiker weet waar hij op moet letten, dus een korte instructie helpt. De grondiger periodieke keuring hoort daarentegen door een deskundige te gebeuren, die de constructie en werking beoordeelt en het resultaat vastlegt.
